Art. 408

Pokaż w całym akcie

Art. 408 Kodeksu cywilnego
Art. 408.
§ 1. Zobowiązany do wydania korzyści może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie znalazły pokrycia w użytku, który z nich osiągnął. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania; może jednak zabrać te nakłady, przywracając stan poprzedni.
§ 2. Kto czyniąc nakłady wiedział, że korzyść mu się nie należy, ten może żądać zwrotu nakładów tylko o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania.
§ 3. Jeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów, sąd może zamiast wydania korzyści w naturze nakazać zwrot jej wartości w pieniądzu z odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany zwrócić.

art. 408 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 408 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 sierpnia 2014 r., I CSK 592/13

   …pojęcia rażącej niewdzięczności względem darczyńcy przyjęty przez ten Sąd. Skrótowo lecz zrozumiale wskazuje też kierunek wykładni art. 408 § 3 k.c., który uznaje za przeszkodę do skutecznego zgłoszenia powództwa o zwrot przedmiotu darowizny w naturze skoro przedmiot ten został zmieniony…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 września 2021 r., III CZ 24/20

   …sprawie nie sposób podzielić stanowiska Sądu ad quem, iż Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Pozwany przedstawił zarzut z art. 408 § 3 k.c. w zw. z art. 898 § 2 k.c. z tytułu poniesionych nakładów na ostatniej rozprawie przed Sądem pierwszej instancji. Nawet uznając, iż stanowi…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21

   …woli, gdyż sąd nie może kompensować wierzytelności z urzędu, podobnie jak nie może z urzędu skorzystać z instrumentu przewidzianego w art. 408 § 3 k.c., odliczając od zwracanej w pieniądzu wartości korzyści, wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany zwrócić. Aprobując i poszerzając…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20

   …autonomii woli uprawnionego. Odstępstwa od tej reguły w reżimie bezpodstawnego wzbogacenia nie może uzasadniać argument odwołujący się do art. 408 § 3 k.c., przewidującego możliwość swego rodzaju kompensaty przez odliczenie od zwracanej w pieniądzu wartości korzyści, wartości nakładów, które…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 22 lutego 2010 r., IV CSK 436/09

   …o rozliczeniu nakładów między posiadaczem i właścicielem rzeczy. Rozliczenie nakładów po odwołaniu darowizny odbywa się zatem na podstawie art. 408 k.c. co oznacza, że zobowiązany do zwrotu przedmiotu darowizny może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie znalazły pokrycia w użytku,…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 marca 2010 r., II PK 246/09

   …§ 1 w związku z art. 409 k.c.). O zakresie zwrotu decyduje więc powinność przewidywania obowiązku zwrotu, a nie jak w sytuacji określonej w art. 408 k.c. - stan wiedzy wzbogaconego. „Powinność" oznacza zarówno sytuację, w której zobowiązany do zwrotu wiedział, że korzyść mu się nie należy, jak…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 marca 2018 r., V CSK 215/17

   …a powód nie tylko poczynił nakłady na przedmiotową nieruchomość, ale w okresie konkubinatu był jej posiadaczem samoistnym w dobrej wierze, art. 408 § 2 k.c. przez błędną wykładnię i niezastosowanie „przez zasądzenie zapłaty z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia liczonej jako równowartość nakładów…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 kwietnia 2016 r., II PK 54/15

   …zarzutu. Odnośnie do art. 410 k.p.c. wskazano w uzasadnieniu podstaw na § 1 tego artykułu. Nie sprecyzowano natomiast zarzutu naruszenia art. 408 k.c. Zasadności wymienionego zarzutu naruszenia art. 82 (dokładnie art. 82 § 2 k.p.) skarżąca upatruje w tym, że powód wykonywał w okresie objętym…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 grudnia 2012 r., IV CZ 143/12

   …że wniesiona w dniu 2 kwietnia 2012 r. skarga o wznowienie postępowania złożona została po upływie terminu pięcioletniego, określanego w art. 408 k.c., licząc od uprawomocnienia się wyroku Sądu Apelacyjnego wydanego w dniu 25 października 2006 r. w sprawie oznaczonej sygnaturą akt I ACa…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 15 kwietnia 2011 r., II CZ 2/11

    …określonej w art. 403 § 2 k.c. było stwierdzenie przez Sąd Okręgowy upływu pięcioletniego terminu do jej wniesienia, przewidzianego w art. 408 k.c. W zażaleniu skarżący nie odniósł się do tego ustalenia. Powołał się jedynie na nieuwzględnienie przez Sąd Okręgowy – z naruszeniem art. 410…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 408 (448)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.