Art. 412

Pokaż w całym akcie

Art. 412 Kodeksu cywilnego
Art. 412. Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia został zużyty lub utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.

art. 412 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 412 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 29 stycznia 2015 r., I KZP 24/14

   …zasadzające się na rozróżnieniu niekorzystnego rozporządzenia mieniem i niegodziwego rozporządzenia mieniem, wywodzonym z opartego na treści art. 412 k.c. argumentu o niepodleganiu ochronie prawnej mienia osoby rzekomo pokrzywdzonej płatną (oszukańczą) protekcją (tak L. Kubicki, Przestępstwo…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 23 marca 2007 r., V CSK 60/07

   …Wówczas do zastępstwa tak oznaczonego Skarbu Państwa (jeżeli zastępstwo jest obligatoryjne) kompetentna będzie wyłącznie Prokuratoria. II. Art. 412 k.c. stanowi, że sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to zostało świadomie spełnione w zamian za…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 19 czerwca 2007 r., III CZP 47/07

   …ten może więc mieć zastosowanie odnośnie do przechowywania ruchomości na podstawie postanowienia o przepadku przedmiotów, wydanego zgodnie z art. 412 k.c., art. 44 k.k. i innych przepisach o charakterze represyjnym. Przepisy art. 130a ust. 6 i 10 Pr.r.d. nie mają takiego charakteru, na co…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 sierpnia 2010 r., I KZP 12/10

   …przepadku korzyści majątkowej na podstawie art. 45 § 1 k.k., toteż nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia uwagi poczynione na kanwie art. 412 k.c., stosowanego w postępowaniu cywilnym. Nie podzielając więc końcowego wniosku Sądu Apelacyjnego, postanowiono jak na wstępie.

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 17 kwietnia 2013 r., V CZ 129/12

   …uczestników przestępczego działania. Ponadto przekazane pozwanemu świadczenie może podlegać przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 412 k.c., a zatem należało zawiadomić o toczącym się postępowaniu prokuratora celem umożliwienia mu wystąpienia z interwencją główną. Należało również…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 lutego 2015 r., III PK 83/14

   …celu świadczenia; 4/ nieważności (nieulegającej konwalidacji na skutek wykonania) czynności prawnej zobowiązującej do świadczenia. Art. 412 k.c. wyodrębnia dodatkową postać świadczenia nienależnego, jaką jest świadczenie świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 grudnia 2017 r., III CZP 89/17

   …stanu niepoczytalności osób fizycznych (art. 82, 425 k.c.), dla oceny zastosowania sankcji przepadku świadczenia na rzecz Skarbu Państwa (art. 412 k.c.), czy też dla oceny skuteczności określonych czynności (art. 527, 921¹³ k.c.). Dlatego rozumienie tego pojęcia musi uwzględniać specyfikę…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 marca 2010 r., IV CSK 372/09

   …prawem nie korzystają z ochrony a osoba, która je 10 uzyskała obowiązana jest je zwrócić. Celem przepisów art. 44 § 1 i art. 45 § 1 k.k. oraz art. 412 k.c. regulujących przepadek takich korzyści jest odebranie bezprawnie uzyskanej korzyści majątkowej i zapobieżenie sytuacji, w której sprawca…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 29 czerwca 2010 r., III CZP 42/10

   …uzyskanego w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym jest możliwość skorzystania przez Skarb Państwa z art. 412 k.c. Nie ma przeszkód, by – dostrzegając przesłanki do zastosowania tego przepisu – sąd zawiadomił o toczącym się postępowaniu prokuratora (art. 59…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 kwietnia 2017 r., I CSK 161/16

    …bezpośredniej ochrony w postaci prawnie chronionych roszczeń (art. 58 k.c.), dążąc dodatkowo do zapobieżenia jego faktycznemu zaspokojeniu (art. 412 k.c.), miałby podlegać pełnej ochronie w ramach deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej. Z tego powodu nie można zgodzić się z poglądem Sądu…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 412 (87)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.