Art. 417¹

Pokaż w całym akcie

Art. 417¹ Kodeksu cywilnego
Art. 417¹.
§ 1. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
§ 2. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
§ 3. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
§ 4. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody.

art. 417¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 417¹ k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 15 października 2020 r., III PZP 4/20

   …do realizacji odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa z tytułu wydania niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia sądu (art. 417¹ § 2 k.c. w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP). Oceny zasadności skargi Sąd Najwyższy dokonuje przy zastosowaniu autonomicznego pojęcia…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 11 stycznia 2018 r., III CZP 92/17

   …W zgodzie z wskazanymi gwarancjami należy interpretować również przesłankę niezgodności orzeczenia z prawem na użytek stosowania art. 417¹ § 2 k.c. w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich, rozpoznawanych przy uwzględnieniu art. 424¹b…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 8 lutego 2018 r., II CNP 11/17

   …o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest instytucją bezpośrednio związaną z regulacją prawa materialnego zawartą w art. 417¹ § 2 k.c. dotyczącą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za szkodę spowodowaną wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem. Według art. 417 §…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 października 2020 r., III CSK 127/18

   …sądy obu instancji odnosiły się do potrzeby przedłożenia w toku procesu odszkodowawczego z art. 168b u.p.e.a. prejudykatu, o którym mowa w art. 417¹ § 2 k.c. Zgodnie z art. 417¹ § 2 k.c., jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 listopada 2024 r., II NSNC 510/23

   …Sądu Najwyższego wydane po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pełni rolę prejudykatu uprawniającego dochodzenie odszkodowania na podstawie art. 417¹ § 2 k.c., podobnie jak wyrok uwzględniający skargę o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2013 r.,…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 28 maja 2021 r., III CSKP 6/21

   …za szkodę, jak i odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych, w tym zdrowia i więzi rodzinnych wtedy, gdy jest bezprawne w rozumieniu art. 417¹ § 2 k.c. Co do zasady bezprawność orzeczenia sądowego, jako przesłanka rozważanej odpowiedzialności wymaga stwierdzenia w postępowaniu prowadzonym na…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 listopada 2019 r., I CSK 435/18

   …stan faktycznego Sąd Okręgowy uznał, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia powództwa. Wskazał, że prejudykatem, o którym mowa w art. 417¹ § 1 k.c., może być również orzeczenie TSUE. W ramach postępowania przed TSUE może nastąpić stwierdzenie niezgodności aktu z ratyfikowaną umową…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 17 listopada 2021 r., I CSKP 2/21

   …Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jako uzasadniona podlegała uwzględnieniu. Podniesione w niej zarzuty dotyczące naruszenia art. 417¹ § 1 k.c. należy powiązać z przepisami dyrektywy 2001/14, albowiem dotyczą one jej nieprawidłowej transpozycji do polskiego systemu prawnego i…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 maja 2009 r., I CSK 379/08
10. Sąd Najwyższy, uchwała z 7 grudnia 2007 r., III CZP 125/07

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 417¹ (2376)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.