Art. 423

Pokaż w całym akcie

Art. 423 Kodeksu cywilnego
Art. 423. Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.

art. 423 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 423 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 października 2020 r., I PK 55/19

   …norma prawna upoważniająca do naruszenia dobra osobistego. Z zakresu prawa cywilnego można wskazać unormowania dotyczące obrony koniecznej (art. 423 k.c.), dozwolonej samopomocy (art. 343 § 2 k.c.) albo działania w stanie wyższej konieczności (art. 424 k.c.). Na gruncie procedury karnej nie…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 maja 2019 r., I PK 35/18

   …norma prawna upoważniająca do naruszenia dobra osobistego. Z zakresu prawa cywilnego można wskazać unormowania dotyczące obrony koniecznej (art. 423 k.c.), dozwolonej samopomocy (art. 343 § 2 k.c.) albo działania w stanie wyższej konieczności (art. 424 k.c.). Na gruncie procedury karnej nie…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 7 stycznia 2008 r., V KK 158/07

   …wyróżniamy kontratypy, których znamiona zostały określone w ustawach, zaliczając do nich przede wszystkim: obronę konieczną (art. 25 k.k., art. 423 § 1 k.c.), dozwoloną samopomoc (art. 423 § 2 k.c.), stan wyższej konieczności (art. 26 k.k., art. 424 k.c.). Istnieją również kontratypy, których…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 31 sierpnia 2017 r., V CSK 590/16

   …też trzeba, że także w na gruncie prawa cywilnego w podobnych sytuacjach, została wyłączona odpowiedzialność odszkodowawcza wobec napastnika (art. 423 k.c.), za zniszczenie lub uszkodzenie cudzej rzeczy albo zabicie lub zranienie cudzego zwierzęcia (art. 424 k.c.). Nie są też odpowiedzialne za…

5. Sąd Okręgowy w Poznaniu, wyrok z 21 czerwca 2018 r., XII C 1943/16

   …P. Machnikowski (w:) System prawa prywatnego, t. 6, s. 399 i n.; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, 2012, nb 500). Zgodnie z treścią art. 423 k.c. kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest…

6. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrok z 12 czerwca 2013 r., I ACa 164/13

   …obrażeń ciała u powoda oraz do uszkodzenia okularów powoda. Pozwany zarzucił Sądowi niezastosowanie instytucji obrony koniecznej, zawartej w art. 423 k.c. Tymczasem w ocenie skarżącego konsekwentne zeznania samego pozwanego oraz zeznania świadków: M. K., G. G. (3) stanowiły podstawę do…

7. Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z 13 listopada 2019 r., V ACa 310/19

   …uderzeniem wyrwał powodowi ową kulę, w wyniku czego powód przewrócił się i doznał tylnego zwichnięcia stawu ramiennego prawego. Zgodnie z art. 423 k.c., kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest…

8. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze, wyrok z 27 października 2016 r., I C 420/15

   …przez pozwanego, kazała uznać za zasadną argumentacją pozwanego, że jego działanie odbyło się w granicach obrony koniecznej. I tak, przepis art. 423 k.c. stanowi, że kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie…

9. Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z 14 lutego 2019 r., V ACa 20/18

   …Zarejestrowanie w takich warunkach wizerunku powoda przy użyciu różnych urządzeń, których użyłby pozwany, korzysta z ochrony na podstawie art. 423 k.c. lub art. 424 k.c. i stanowić będzie o wyłączeniu bezprawności podejmowanych w ten sposób działań. Dotyczy to jednak konkretnych sytuacji, a…

10. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, wyrok z 29 kwietnia 2016 r., XVI GC 1252/15

    …Należy wskazać na istnienie okoliczności (tzw. kontratypów), które wyłączają bezprawność zachowania zobowiązanego np. obrona konieczna (art. 423 k.c.) czy stan wyższej konieczności (art. 424 k.c.). Dla przyjęcia odpowiedzialności określonego podmiotu konieczne jest jednak, aby sprawcę…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 423 (71)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.