Art. 409

Pokaż w całym akcie

Art. 409 Kodeksu cywilnego
Art. 409. Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

art. 409 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 409 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21

   …uwagę, że ponoszenie przez zubożonego ryzyka zużycia lub utraty przez wzbogaconego uzyskanej korzyści odpowiada zasadzie ogólnej, wyrażonej w art. 409 k.c., która przypisuje istotne znaczenie także temu, czy wyzbywając się korzyści lub zużywając ją wzbogacony powinien był liczyć się z obowiązkiem…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 11 lipca 2012 r., II PZP 1/12

   …spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, czy nie. Kryterium to jest analogiczne do kryterium oceny istnienia obowiązku wydania korzyści z art. 409 k.c., z tą istotną różnicą, że ma charakter generalnej i abstrakcyjnej miary zastosowanej ex ante do całych grup podmiotów (adresatów roszczenia…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20

   …uwagę, że ponoszenie przez zubożonego ryzyka zużycia lub utraty przez wzbogaconego uzyskanej korzyści odpowiada zasadzie ogólnej, wyrażonej w art. 409 k.c., która istotne znaczenie przypisuje także temu, czy wyzbywając się korzyści lub zużywając ją wzbogacony powinien był liczyć się z obowiązkiem…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 września 2007 r., I UK 90/07

   …stosować w rozpoznawanej sprawie konstrukcję nienależnego świadczenia (art. 410 k.c.) oraz złej wiary wzbogaconego, który zużył ko- 5 rzyść (art. 409 k.c.), to ubezpieczony powinien zwrócić pobrane świadczenia. Stosownie do art. 409 k.c., obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa,…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 kwietnia 2010 r., V CSK 320/09

   …jej obowiązek ustawowy, naruszyła przepisy ustawy lub rozporządzenia. Konstatacja ta nie narusza art. 232 k.p.c. ani art. 6 w zw. z art. 409 k.c., natomiast problemem jest to, czy Sąd Apelacyjny dokonał prawidłowej wykładni art. 409 k.c. w zakresie przewidzianej w nim przesłanki braku…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 marca 2010 r., II PK 272/09

   …a które stanowiły o ponadprzeciętnej konsumpcji (ma to znaczenie dla oceny charakteru tych wydatków w kontekście przesłanek zastosowania art. 409 k.c., co zostanie rozwinięte w dalszej części uzasadnienia). Twierdzenia pozwanej zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że kwota 4.509 zł…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 października 2012 r., I PK 86/12

   …odszkodowawczej z tytułu czynu zabronionego. Nie są uzasadnione również zarzuty naruszenia art. 405 k.c. oraz art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 409 k.c. w zakresie, w jakim skarżący wiąże je z błędnym jego zdaniem przyjęciem przez Sąd drugiej instancji, że pozwany nie miał obowiązku liczenia…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 25 października 2012 r., I CSK 139/12

   …utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody. Stosowanie tego przepisu wyprzedza stosowanie art. 409 k.c. Co do art. 409 k.c. należy też pamiętać, że dotyczy on tylko tzw. konsumpcyjnego, nieproduktywnego zużycia uzyskanej korzyści (por. wyrok Sądu…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 stycznia 2007 r., II PK 138/06

   …a powołanie art. 410 § 1 i 2 k.c. w podstawach skargi służy, jak wynika z jej uzasadnienia, odpowiedniemu usytuowaniu zarzutu naruszenia art. 409 k.c. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 czerwca 2012 r., I CNP 76/11

    …świadczenia nienależnego nie wygasa jedynie z tego powodu, że ten, kto korzyść uzyskał z tego tytułu uzyskał zużył ją lub utracił, ale art. 409 k.c. wymaga aby stało się to w taki sposób, że ten który uzyskał korzyść nie jest już wzbogacony a wyzbywając się korzyści lub zużywając ją nie…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 409 (2113)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.