Art. 405

Pokaż w całym akcie

Art. 405 Kodeksu cywilnego
Art. 405. Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

art. 405 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 405 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21

   …rozliczenia stron związane z nieskutecznością umowy wskutek zastrzeżenia w niej klauzuli abuzywnej (w szczególności art. 410 w związku z art. 405 k.c.), należy brać pod uwagę wskazówki wynikające z tej dyrektywy i z dotyczącego jej dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20

   …zobowiązania jest - z zastrzeżeniem przypadków tzw. konwalidacji - świadczeniem nienależnym, a tym samym zgodnie z art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. podlega zwrotowi jako korzyść majątkowa uzyskana bezpodstawnie kosztem świadczącego, co do zasady bez potrzeby ustalania, czy i w jakim…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 5 grudnia 2013 r., III PZP 6/13

   …(powód) wystąpił przeciwko pozwanym byłym pracownikom, opierając je na przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Problemem, z którym boryka się Sąd pytający, nie jest jednak zasadność tak sformułowanego roszczenia, lecz…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 12 czerwca 2008 r., III CZP 55/08

   …o bezpodstawnym wzbogaceniu, gdyż brak przesłanek konstruowania po stronie wierzyciela roszczenia kondykcyjnego w stosunku do osoby trzeciej (art. 405 k.c.). Należy stwierdzić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyraźnie dominuje tendencja pierwsza (np. wyroki z dnia 30 września 2004 r., IV CK…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 listopada 2011 r., I CSK 66/11

   …bezpodstawnego wzbogacenia. Fakt popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji zastępuje przesłankę braku podstawy prawnej przewidzianą w art. 405 k.c. Rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest nienależne świadczenie, o którym jest mowa art. 410 k.c. W przepisie tym określono przesłanki…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 maja 2014 r., II CSK 517/13

   …naruszenia art. 65 k.c., implikuje konieczność odniesienia się do zarzutów koncentrujących się wokół naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 405 k.c. w związku z art. 410 § 2 k.c. przez ich błędne, zdaniem skarżącego, zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Sprowadzają się one po pierwsze do…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 sierpnia 2012 r., V CSK 372/11

   …zmniejszeniu. Jak wynika z rozważań Sądów obu instancji w sprawie powództwo zostało częściowo uwzględnione na podstawie art. 410 k.c., a nie art. 405 k.c., czego w zarzutach kasacyjnych nie uwzględniła skarżąca. Skoro więc pozwana nie wskazała jako naruszonego art. 410 k.c. to w istocie w…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 marca 2009 r., III CZP 6/09

   …rozliczenia nakładów. We wszystkich tych przypadkach do roszczenia o zwrot nakładów nie mają zastosowania przepisy art. 224-226 k.c. ani art. 405 k.c., a jedynie postanowienia umowy stron lub przepisy szczególne regulujące rozliczenie nakładów w danym stosunku prawnym. Natomiast jeżeli…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 11 sierpnia 2010 r., I CSK 661/09

   …błędnie odczytał podstawę prawną zaskarżonego wyroku, co zdaje się wynikać z przyjętego założenia, że art. 406 k.c. wyłącza stosowanie art. 405 k.c. Prawidłowa analiza obu regulacji prowadzi natomiast do wniosku, że art. 406 k.c. stanowi jedynie rozwinięcie dyspozycji art. 405 k.c. Ostatnio…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 lutego 2010 r., V CSK 233/09

    …byłoby usprawiedliwione żądanie przez dłużnika ze stosunku podstawowego (wykonawcę) zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia na podstawie art. 405 k.c., jeżeli dłużnik byłby jednocześnie zleceniodawcą gwarancji. W takim wypadku dłużnik mógłby dochodzić od pozwanej gminy zwrotu zapłaconej sumy…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 405 (10 288)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.