Art. 95

Pokaż w całym akcie

Art. 95 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Art. 95. Niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu:
1) zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie pozwolenia na budowę, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu dla poszczególnych współwłaścicieli, wskazanych we wspólnym wniosku, budynków wraz z działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków;
2) wydzielenia działki budowlanej, jeżeli budynek został wzniesiony na tej działce przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze;
3) wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa;
4) realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw;
4a) realizacji przepisów dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów;
5) realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych;
6) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej;
6a) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej;
6b) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego albo decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie CPK w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym;
6c) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o pozwoleniu na realizację inwestycji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych;
6d) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej w Warszawie (Dz. U. z 2024 r. poz. 578);
6e) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowy strzelnic realizowanych przez uczelnie na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o inwestycjach w zakresie budowy strzelnic realizowanych przez uczelnie.
7) wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego;
8) wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych.

art. 95 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399)

Orzecznictwo

1. NSA w Warszawie (przed reformą), uchwała z 4 marca 2002 r., OPK 25/01

   …jednoznaczne określenie konkretnego terenu pod budowę przyszłej autostrady. Wskazuje na to również brzmienie art. 95 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który posługuje się pojęciem "części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji autostrady". Poza…

2. NSA oz. w Krakowie, wyrok z 28 stycznia 2003 r., II SA/Kr 3252/00

   …charakteru podziału w celu realizacji roszczeń Agencji Mienia Wojskowego do części nieruchomości w rozumieniu art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tj. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ i podlega opinii w zakresie zgodności z ustaleniami planu miejscowego…

3. NSA oz. we Wrocławiu, wyrok z 27 maja 2002 r., II SA/Wr 1977/99

   …decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 10 maja 1999 r. Nie budzi więc wątpliwości Sądu, że spełniony został wymóg zawarty w art. 95 pkt 6 w związku z art. 96 ust. 1 cytowanej ustawy gospodarce nieruchomościami. Dodać należy, iż decyzje wydane w rozpoznawanej sprawie podjęte…

4. NSA oz. we Wrocławiu, wyrok z 11 października 2000 r., II SA/Wr 2106/98

   …podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji autostrady. Przepis art. 95 dotyczy sytuacji, w których dokonanie podziału nieruchomości jest konieczne nawet wbrew ustaleniom planu miejscowego lub w braku takiego planu,…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 9 czerwca 2016 r., I OSK 2508/15

   …dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy(Dz.U.1985r.22.99 ) Zgodnie z art. 95 pkt.4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2014.518) podziału nieruchomości dokonuje się niezależnie od ustaleń…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 28 kwietnia 2017 r., II OSK 2184/15

   …planu nie zostaną wyeliminowane w sposób przewidziany prawem muszą być one stosowane. Wskazany w zarzucie art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.) stanowi, że niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 26 stycznia 2011 r., I OSK 446/10

   …Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Przepis art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) stanowi, że niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 2 października 2009 r., I OSK 5/09

   …tym kątem zawiera usprawiedliwione podstawy, co sprawia, że zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 7 stycznia 2009 r., I OSK 1872/07

   …[...] został dokonany niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Odnośnie zarzutu skarżącej, iż w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 95 w zw. z art. 98a ust. 2 u.g.n. z tego względu, że okoliczność podziału działki o nr [...] zawarta jest w katalogu przypadków nie podlegających…

10. NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z 26 listopada 2001 r., OSA 5/01

    …tu wymaganie zgodności podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ograniczenie to nie ma zastosowania, z mocy art. 95 pkt 6, jeżeli następuje wydzielenie części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji autostrady. Wówczas bowiem podział następuje…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 95 (333)

Historia zmian

Bez zmian od 10 marca 2026 r.