Art. 43

Pokaż w całym akcie

Art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Art. 43.
1. Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną.
2. Jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd, a w szczególności do:
1) korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania;
2) wykonywania robót budowlanych, zgodnie z przepisami prawa budowlanego, za zgodą organu nadzorującego;
3) oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas niedłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony do 3 lat, albo za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony, jednak na okres niedłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd; zgoda jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość.
3. (uchylony)
4. Jednostka organizacyjna ma prawo wypowiedzenia, za zgodą organu nadzorującego, każdej umowy najmu, dzierżawy i użyczenia nieruchomości lub jej części, obciążających nieruchomość objętą trwałym zarządem, z zachowaniem trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia.
4a. Zgoda, o której mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, a także w art. 47 ust. 1, art. 48 ust. 1 i art. 60 ust. 2 pkt 12, nie jest wymagana w przypadku instytucji wymienionych w art. 60 ust. 1 pkt 1 oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
4b. Jednostka organizacyjna ponosi opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oddanej w trwały zarząd lub opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a także koszty wynikające z korzystania z nieruchomości. W sprawach dotyczących tych opłat i kosztów Skarb Państwa albo jednostkę samorządu terytorialnego reprezentuje odpowiednio kierownik państwowej jednostki organizacyjnej albo kierownik samorządowej jednostki organizacyjnej.
5. Nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego Skarbu Państwa oddaje się w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej, a nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego jednostki samorządu terytorialnego – odpowiedniej samorządowej jednostce organizacyjnej, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.
6. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą ustalić, odpowiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, szczegółowe warunki korzystania z nieruchomości przez jednostki organizacyjne.

art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399)

Orzecznictwo

1. NSA w Warszawie (przed reformą), uchwała z 15 maja 2000 r., OPS 17/99

   …art. 207 ust. 1 ustawy oraz relacji, w jakiej postanowienia tego przepisu pozostają do innych przepisów tej ustawy, a w szczególności do art. 43 ust. 5 w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania w sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., tj. przed zmianą tego przepisu, dokonaną…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 12 października 2011 r., I OSK 1909/10

   …prowadzonego z tego wniosku, z mocy art. 28 K.p.a. w związku z art. 60 ust.2a pkt 3, art. 60 ust.1 i art. 43 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.). Podkreślić warto, że w postępowaniu administracyjnym legitymacja…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 21 lutego 2006 r., II FSK 303/05

   …w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach realizujących jedynie tzw. trwały zarząd, o którym mowa w art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./, ustanawiany na czas oznaczony lub nieoznaczony w drodze decyzji…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 27 marca 2014 r., I OSK 3043/13

   …Komentarz, C. H. Beck 2011 s. 706-708, nb 2, 4; s. 710, nb 6; s. 760, nb 41). Zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2 i 4, art. 51, art. 57 ust. 1, art. 58-60 oraz art. 60a, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, a w…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 20 września 2013 r., II FSK 2631/11

   …r. (Dz. U. Nr 200, poz.1683), obowiązująca od dnia 1 stycznia 2003 r., usunęła z katalogu tytułów prawnych tzw. "trwały zarząd", o którym mowa w art. 43 i nast. u.p.g.n. Zdaniem Sądu odtąd tytuł ten znajduje swoje odzwierciedlenie w określeniu "innych tytułów prawnych". Zgodnie z art. 43 ust. 1…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 29 listopada 2018 r., II FSK 3229/16
7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 11 stycznia 2018 r., II FSK 3565/15

   …5 działu II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm., dalej: "u.g.n."). Stosownie do art. 43 ust. 1, trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. Natomiast z art. 43 ust. 5 u.g.n. wynika, że…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 12 marca 2015 r., II OSK 2089/13

   …Zaś w przypadku spółdzielni mieszkaniowych "zarządu" nieruchomością nie można li tylko utożsamiać z pojęciem "trwałego zarządu", o jakim mowa w art. 43-50 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Także inne "zarządzanie", ale w zakresie władztwa nad nieruchomością, może stanowić podstawę normalnego…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 18 lipca 2012 r., II GSK 911/11

   …Stosownie do art. 23 us.1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2 i 4 oraz art. 60, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 30 marca 2010 r., II FSK 1914/08

    …trwały zarząd stanowiły własność Skarbu Państwa. Z kolei trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną (art. 43 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami). Oddając nieruchomości w trwały zarząd, Skarb Państwa przekazał ich posiadanie, które czyni z…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 43 (186)

Historia zmian

Bez zmian od 10 marca 2026 r.