Art. 46

Pokaż w całym akcie

Art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Art. 46.
1. Trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu.
2. Właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że:
1) nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z decyzją o ustanowieniu trwałego zarządu;
2) jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3;
3) nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 45;
4) sposób korzystania z nieruchomości pogarsza stan środowiska w stopniu zagrażającym życiu, zdrowiu lub mieniu;
5) przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym uległo zmianie, która nie pozwala na dalsze wykorzystywanie nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób, a jednostka organizacyjna nie ma możliwości zmiany sposobu wykorzystywania nieruchomości;
6) nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu.
3. Umowa najmu, dzierżawy lub użyczenia nieruchomości oddanej w trwały zarząd ulega rozwiązaniu po upływie 3 miesięcy od dnia wygaśnięcia trwałego zarządu, chyba że w okresie 3 miesięcy od dnia wygaśnięcia trwałego zarządu właściwy organ albo minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, albo jednostka organizacyjna, na rzecz której ustanowiono trwały zarząd – w przypadku gdy nieruchomość została ponownie oddana w trwały zarząd, wstąpi w stosunek najmu, dzierżawy lub użyczenia tej nieruchomości.
4. Decyzja o wygaśnięciu trwałego zarządu przysługującego jednostkom organizacyjnym:
1) resortu obrony narodowej – wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw obrony narodowej;
2) resortu spraw wewnętrznych – wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych;
3) resortu sprawiedliwości – wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw sprawiedliwości;
4) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencji Wywiadu – wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu odpowiednio z Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefem Agencji Wywiadu;
5) Centralnego Biura Antykorupcyjnego – wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z Szefem Centralnego Biura Antykorupcyjnego.

art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399)

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 lipca 2008 r., I OSK 373/07

   …znaczenie dla dzierżawcy do uznania go w postępowaniu administracyjnym za stronę, jeśli bezpośrednio z mocy art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), określanej dalej skrótem: u.g.n., w związku z art. 48 ust. 2 tej…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 29 kwietnia 2011 r., I OSK 1016/10

   …mieniem przez jednostkę organizacyjną, który ustanawia właściwy organ mocą decyzji, podlega wygaszeniu także w drodze decyzji, o czym stanowi art. 46 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niezrozumiałym zatem jest, dlaczego autor skargi kasacyjnej, dostrzegając różnicę między…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 sierpnia 2010 r., I OSK 1405/09

   …pozostawało w jego posiadaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd stwierdził, że przepis art. 46 ust. 1 i ust. 2 pkt. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy sytuacji, w której właściwy organ orzeka w drodze decyzji o wygaśnięciu…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 25 stycznia 2008 r., I OSK 1995/06

   …gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), która nie zawierała regulacji analogicznej do cytowanego wyżej art. 46 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że analizując dotychczasowe…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 13 stycznia 2015 r., I OSK 1543/14

   …Gospodarki Komunalnej z 1 października 1951 r. nr [...]], w sposób dorozumiany przyjmując, że jest ono decyzją administracyjną, o której mowa art. 46 ust. 2 pkt 1, 3 i 6 ugn. Tymczasem ocena i kwalifikacja tego pisma ma w sprawie zasadnicze znaczenie, gdyż jedynie w przypadku przyjęcia, że…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 28 kwietnia 2011 r., I OSK 1843/10

   …o nieznanej w ustawie o gospodarce nieruchomościami instytucji jest nie tylko nieważna, ale również niewykonalna. Skutek przewidziany w art. 46 ust, 3 uwzględnia jedynie specyfikę sytuacji przewidzianej w art. 46 ustawy o gospodarce gruntami. Artykuł 46 ust. 3 znajduje zastosowanie…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 22 września 2010 r., I OSK 1515/09

   …"do użytkowania ustanowionego w drodze decyzji przed dniem 1 stycznia 1998 r. stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu (art. 46 ust. 2 pkt.1 u.g.n.) .Zgodnie z treścią tego przepisu. właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 8 listopada 2007 r., I OSK 1502/06

   …celami na jaki nieruchomość została przeznaczona (por. art. 45 ust. 2 pkt 3; art. 46 ust. 2 pkt 3, 5 i 6 u.g.n.) oraz działalnością użytkownika (art. 46 ust. 2 pkt 1; art. 45 ust. 2 pkt 5 u.g.n.). Korzystanie z nieruchomości w sposób wykraczający poza wyznaczony dla nieruchomości zakres lub…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 kwietnia 2013 r., I OSK 1906/11

   …zarzut skargi kasacyjnej został określony nieprawidłowo. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651, ze zm.; dalej: u.g.n.). Wskazać należy, że taki przepis nie istnieje.…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 20 lutego 2009 r., I OSK 419/08

    …zmianie przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy oraz kwalifikacji prawnej, stanowiącej podstawę wygaśnięcia prawa użytkowania na art. 46 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej: u.o.g.n.) podczas…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 46 (92)

Historia zmian

Bez zmian od 10 marca 2026 r.