Art. 55

Brzmienie zmienione z dniem 27 sierpnia 2026 r.

Pokaż w całym akcie

Art. 55 Kodeksu pracy
Art. 55.
§ 1. Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe.
§ 1¹. Pracownik może rozwiązać umowę o pracę w trybie określonym w § 1 także wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, niewięcej jednak niż za okres wypowiedzenia.
§ 2. Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy. Przepis art. 52 § 2 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn określonych w § 1 i 1¹ pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

art. 55 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2026 r. poz. 1245)

art. 55 k.p.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 17 stycznia 2013 r., II PZP 4/12

   …do Sądu Najwyższego, dotyczyła tylko kwestii możliwości zastosowania ochrony z art. 87 § 1 k.p. do odszkodowania należnego pracownikowi z mocy art. 55 § 1¹ k.p. w związku z rozwiązaniem przezeń stosunku pracy bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 2 lipca 2015 r., III PZP 4/15

   …np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2015 r., I PK 211/14, LEX nr 1745824 i orzecznictwo cytowane w jego uzasadnieniu). Zgodnie z art. 55 § 3 k.p., rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę, między innymi z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 listopada 2008 r., III UK 57/08

   …Sądy obydwu instancji akcentowały tryb, w jakim doszło do rozwiązania łączącej strony umowy o pracę. 17 Godzi się więc przypomnieć, że art. 55 § 11 Kodeksu pracy daje pracownikowi możliwość rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w razie ciężkiego naruszenia przez pracodawcę jego podstawowych…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 sierpnia 2006 r., I PK 54/06

   …terminowi do rozwiązania umowy o pracę, liczonemu od uzyskania wiadomości o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie umowy. Zgodnie z art. 55 § 11 k.p., pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 marca 2015 r., I PK 197/14

   …podstawę żądania skarżącego), w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 11 k.p., pracodawcy przysługuje odszkodowanie. Z przepisu tego wynika zatem, że przesłanką przewidzianego w nim odszkodowania jest wyłącznie…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 lipca 2009 r., I BP 5/09

   …trwania i stopnia winy; wszystko to w odniesieniu do przyczyny wskazanej przez powoda w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę w trybie art. 55 § 11 k.p. z powodu dopuszczenia się przez pracodawcę ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Zostało ustalone, że podaną przez…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 czerwca 2017 r., II PK 198/16

   …przepisów postępowania (bądź jeżeli taki zarzut okaże się niezasadny). Słusznie strona pozwana wskazuje na naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 55 § 1¹ k.p. Zgodnie z tym przepisem pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia także wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 13 marca 2012 r., II PK 287/11

   …Przez nieuwagę zapewne wniosek odwołuje się tylko do art. 52 § 2 k.p., gdyż dla sprawy znaczenie miał przepis art. 55 § 2 w związku z art. 55 § 2 k.p. Istnieje już niemałe orzecznictwo dotyczącego tego przepisu, jak i komentarze oraz opracowania doktrynalne. Z pytania wynika, że przyczyną…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 września 2020 r., III PK 43/19

   …leżała u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. W związku z tym, nie jest możliwa ocena zasadności zarzutu naruszenia art. 55 § 1¹ k.p. w zw. z art. 55 § 2 k.p. w zw. z art. 94 pkt. 5 k.p. i art. 22 § 1 k.p., który miał polegać na niezastosowaniu tych przepisów. Warto jednak w tym miejscu przypomnieć,…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 lutego 2011 r., II PK 187/10

    …2008 r. na stanowisku ślusarza remontowego oraz aparatowego syntezy leków. W dniu 18 lutego 2008 r. powód rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 11 k.p., wskazując jako przyczynę zaległość w wypłacie przez pracodawcę należnego wynagrodzenia za styczeń 2008 r. W dacie rozwiązania umowy o pracę…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 55 (910)

Historia zmian

Zmiany od 27 stycznia 2026 r.

1. 27 sierpnia 2026 r.: zmiana brzmienia tekst z tego dnia