Art. 41

Pokaż w całym akcie

Art. 41 Kodeksu postępowania karnego
Art. 41.
§ 1. Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
§ 2. Wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu sądowego, pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu.

art. 41 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 41 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22

   …do badania prawidłowości obsadzenia sądu i bezstronności sędziów, został ukształtowany w art. 439§1 pkt 2 k.p.k. oraz art. 40 k.p.k. i art. 41 k.p.k. Pierwszy z tych mechanizmów ma charakter bezwzględny i nakazuje działanie z urzędu, z istoty swojej przynależy do stadium postępowania…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22

   …rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wynikających z różnej wykładni pojęcia „sprawy” na gruncie przepisów art. 40 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia ma znaczenie dla wypracowania jednolitego i prawidłowego rozumienia terminu „sprawa” oraz stosowania prawa…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 23 grudnia 2019 r., I DSS 1/19

   …sprawozdawca w sprawie o sygn. akt II K (…) przeciwko P. K. i innym, zawisłej w Sądzie Rejonowym w O. w II Wydziale Karnym, złożył w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. żądanie wyłączenia od udziału w sprawie, w którym podał nieprawdę co do istnienia okoliczności mogących wywołać…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 14 stycznia 2010 r., V KK 235/09

   …o przekazaniu sprawy poza okręg Sądu Okręgowego w P. Rację natomiast ma skarżący, że Sąd Okręgowy w P. dopuścił się rażącej obrazy przepisu art. 41 § 1 k.p.k. oddalając wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Okręgowego w P. – Bożeny Z. i Grzegorza N. Przypomnieć należy, że w toku postępowania…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 11 stycznia 2012 r., III KK 214/11

   …odpowiedzialności karnej oskarżonego, automatycznie wyprowadzać wniosek o naruszeniu przez orzekającego w tych wszystkich sprawach sędziego art. 41 § 1 k.p.k., poprzez niewyłączenie się od rozpoznania przedmiotowej sprawy z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co od jego bezstronności. Zdziwienie musi…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 25 lutego 2009 r., II KK 249/08

   …dwóch kwestii, stanowiących w ocenie obrońców rażące naruszenia prawa. Pierwszy z powtarzających się w kasacjach zarzutów dotyczył obrazy art. 41 § 1 k.p.k. Cztery osoby ze składu orzekającego, w tym sędzia zawodowy i troje ławników brało bowiem udział w rozpoznaniu przez Sąd Okręgowy w Ł. sprawy…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 lipca 2022 r., III KK 404/21

   …Z kolei w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 stwierdzono, że brak złożonego w oparciu o art. 41 k.p.k. wniosku strony nie zamyka drogi do badania tej kwestii przez sąd z urzędu, a wynik przeprowadzonego testu sąd odwoławczy winien przedstawić w…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 kwietnia 2011 r., V KK 386/10

   …na uwzględnienie w takim zakresie, w jakim skarżący w zarzucie dotyczącym obrazy prawa procesowego, wskazał na rażące naruszenie art. 41 § 1 k.p.k., które mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Niezasadny zaś okazał się zarzut odnośnie do tej samej okoliczności, a…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 lipca 2012 r., V KK 57/12

   …(...). Rozpoznając tę kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja ta jest zasadna w zakresie, w jakim podnosi zarzut obrazy art. 41 k.p.k. odnośnie do sędziego Sądu meriti i zasadność skargi w tym względzie stwarza wręcz podstawę do uchylenia obu wydanych w tej sprawie wyroków, a…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 lutego 2011 r., V KK 227/10

    …się zasadna w zakresie zarzutu oznaczonego punktem pierwszym. Na wstępie Sąd Najwyższy rozpoznając sformułowany w kasacji zarzut obrazy art. 41 § 1 k.p.k. rozstrzygnąć musiał, czy brak wniosku o wyłączenie sędziego wchodzącego w skład sądu odwoławczego, nie stanowi w świetle brzmienia art. 41 §…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 41 (724)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.