Art. 31
Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 490 [PDF] z uwzględnieniem zmian: Dz. U. z 2026 r. poz. 421 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 638 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 760 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 882 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 901 [PDF]. Stan prawny na
Art. 31.
§ 1. Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo. #
§ 2. Jeżeli przestępstwo popełniono na polskim statku wodnym lub powietrznym, a § 1 nie może mieć zastosowania, właściwy jest sąd macierzystego portu statku. #
§ 3. Jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze. #
Art. 31 Kodeksu postępowania karnego Art. 31. § 1. Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo. § 2. Jeżeli przestępstwo popełniono na polskim statku wodnym lub powietrznym, a § 1 nie może mieć zastosowania, właściwy jest sąd macierzystego portu statku. § 3. Jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.
art. 31 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)
art. 31 k.p.k.
Orzecznictwo
- Sąd Najwyższy, uchwała z , I KZP 9/07
…z tych podmiotów stwarza tak silne podejrzenie sytuacji braku bez- 17 stronności, iż sędzia powinien być każdorazowo wyłączony na podstawie art. 31 § 1 k.p.k. z 1969 r. jako iudex suspectus i że w tym konkretnym układzie procesowym należy przyjmować niejako „kwalifikowaną” postać podstawy…
- Sąd Najwyższy, postanowienie z , I KZP 26/05
…które doprowadziło do przedstawienia zagadnienia prawnego tkwi założenie, zawierające samo w sobie swoistą interpretację przepisu art. 31 § 3 k.p.k. Sąd ten przyjmuje mianowicie, że w wypadku, gdy przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, przestaje obowiązywać kryterium miejsca…
- Sąd Najwyższy, postanowienie z , I KZP 4/02
…samo spowodowanie wypadku, ale także – z przestrzennego punktu widzenia – w miejscach, które uzasadniałyby właściwość rozpoznania sprawy (art. 31 § 1 k.p.k.) przez różne sądy (miejscem popełnienia tego czynu nie jest wszak jedynie to, w którym sprawca został ujęty lub spowodował wypadek…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , II KK 62/08
…Sąd Najwyższy do łącznego ustosunkowania się do nich. W obydwu kasacjach podniesiony został zarzut obrazy art. 35 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 i 3 k.p.k. z powodu z rozpoznania sprawy przez sąd niewłaściwy miejscowo. W związku z tym zarzutem należy wskazać na cztery kwestie. Po…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , V KK 107/05
…analogii czy też wykładni rozszerzającej. Tak też był interpretowany odpowiednik art. 41 k.p.k. w dawnej ustawie karnoprocesowej, to jest art. 31 k.p.k. z 1969 r. Mimo, że według dawnego przepisu powodem wyłączenia mógł być jedynie budzący wątpliwości co do bezstronności „stosunek osobisty”…
- Sąd Najwyższy, postanowienie z , II KKN 538/98
…Niezależnie od ważkich względów merytorycznych, w pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, iż przepisy postępowania karnego przewidywały (art. 31 § 2 k.p.k. z 1969 r.; obecnie, identycznie, art. 41 § 2 k.p.k.) tryb składania wniosków o wyłączenie sędziego na podstawie § 1 tego przepisu. Wniosek…
- Sąd Najwyższy, postanowienie z , II KK 216/13
…wywodów opinii trzech zespołów biegłych psychiatrów, konsekwentnie odrzucających stanowisko, by skazana działała w warunkach określonych w art. 31 § 1 lub § 2 k.k. Należy zatem wyraźnie podkreślić, że odrzucenie przez Sąd jednych dowodów, przy jednoczesnym uwzględnieniu innych dowodów…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , WK 22/08
…z chwilą uprawomocnienia się wyroku w stosunku do żołnierzy, sprawę należało przekazać do ponownego rozpoznania według zasad ogólnych (art. 31 § 1 k.p.k.).
- Sąd Najwyższy, postanowienie z , WZP 1/99
…w której żołnierz pełnił służbę wojskową – zgodnie z brzmieniem art. 651 § 1 k.p.k., czy też okręg, w którym je popełniono, po myśli art. 31 § 1 k.p.k. ? - w przypadku przesądzenia o słuszności właściwości miejscowej wojskowego sądu garnizonowego, wedle reguł opisanych w treści art. 651 § 1…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , III KK 320/13
…art. 36 k.p.k., czy też na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. Z tego powodu, uwzględniając unormowania dotyczące właściwości miejscowej (art. 31 § 1 k.p.k.) i rzeczowej (art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k.), sprawę wyżej wymienionego należało przekazać do rozpoznania w pierwszej instancji Sądowi Okręgowemu…
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 31 (140)
Historia zmian
Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.