Art. 142

Pokaż w całym akcie

Art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Art. 142.
1. O zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji.
2. W sprawach, o których mowa w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego.

art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399)

Orzecznictwo

1. NSA w Warszawie (przed reformą), postanowienie z 16 grudnia 1999 r., I SA 1922/99

   …innymi przepisami regulującymi obrót i dysponowanie nieruchomościami nierolnymi, łatwo zauważyć, że w cytowanym wyżej art. 136 ust. 3 /a także w art. 142/ ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawodawca zrezygnował z bezpośredniego wynikania imperium z dominium. O ile bowiem w tej ustawie jest…

2. NSA w Warszawie (przed reformą), uchwała z 19 maja 2003 r., OPS 1/03

   …jako organu pierwszej instancji w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przesądzają bowiem przepisy ustaw: o gospodarce nieruchomościami /art. 142/ oraz o samorządzie powiatowym /art. 90 i art. 91/. W ramach tej właściwości prezydent takiego miasta jest obowiązany na podstawie wskazanych…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, uchwała z 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15

   …miasta na prawach powiatu), który wydał decyzję w pierwszej instancji. Dodatkowo należy wskazać na art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który dotyczy spraw o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W tych sprawach przyjęto rozwiązanie, że jeżeli…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 27 czerwca 2012 r., I OSK 986/11
5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 11 stycznia 2017 r., I OSK 421/16

   …okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] r. Starosta Poznański, na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 142 oraz art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r. poz.518), określanej dalej jako "u.g.n.", w…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 12 lutego 2014 r., I OSK 1909/12

   …nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]. Starosta Wielicki decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak [...], na podstawie art. 142, art. 136 ust. 3, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.,…

7. NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z 3 grudnia 1999 r., IV SA 2393/98

   …w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę. UZASADNIENIE Wojewoda decyzją z dnia 16 czerwca 1998 r., wydaną na podstawie art. 142 w związku z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./, orzekł o zbędności działki…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 22/19

   …z dnia [..] czerwca 2017 r. Wojewoda P. wyznaczył do rozpoznania sprawy Starostę Ł. na podstawie art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) dalej: u.g.n. Decyzją z dnia [.]. lutego 2018 r. Starosta Ł. zwrócił…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 17 listopada 2017 r., I OSK 1077/17

   …jest nieruchomość, której dotyczy żądanie zwrotu tj. Skarbu Państwa, gminy, powiatu, czy województwa. Jedyny wyjątek ustawodawca zawarł w ust. 2 art. 142 stanowiąc, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 8 listopada 2017 r., I OSK 58/16

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 142 (281)

Historia zmian

Bez zmian od 10 marca 2026 r.