Art. 56

Pokaż w całym akcie

Art. 56 Kodeksu postępowania karnego
Art. 56.
§ 1. Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, gdy bierze w nim już udział określona przez sąd liczba oskarżycieli.
§ 1a. Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 1 zażalenie nie przysługuje.
§ 2. Sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli stwierdzi, że nie jest on osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświadczenie o przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie.
§ 3. Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 2 przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.
§ 4. Oskarżyciel posiłkowy, który nie bierze udziału w postępowaniu z przyczyn określonych w § 1, może przedstawić sądowi na piśmie swoje stanowisko w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia.

art. 56 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 56 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 27 listopada 2015 r., II KK 253/15

   …poglądu za trafny, tym bardziej, że nie został on w żaden sposób uzasadniony. Pogląd ten pozostaje w ewidentnej sprzeczności z treścią art. 56 § 2 k.p.k. W tym przepisie wskazano, że sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli stwierdzi, że jego akt…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 lipca 2011 r., III KK 54/11

   …ponownie rozpoznający ją ustalił, że uprzednio apelujący jest osobą nieuprawnioną powinien orzec, że nie może ona brać udziału w postępowaniu (art. 56 § 2 i 3 k.p.k.). Nie zwalnia go to wszak od ponownego rozpoznania sprawy, z uwagi na uchylony jednak uprzednio wyrok. Jednakże w sytuacji, gdyby…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 maja 2019 r., III KK 89/18

   …oskarżyciela posiłkowego w terminie określonym w art. 54 § 1 k.p.k., zaś Sąd rozpoznający sprawę nie sprzeciwił się temu w trybie art. 56 § 2 k.p.k.

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 listopada 2015 r., IV KK 343/15

   …mającego istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, to jest art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 455 k.p.k., art. 54 § 1 k.p.k. w zw. z art. 56 § 1 k.p.k. w zw. z art. 45 Konstytucji RP, art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 2 k.p.k., art. 92 k.p.k. (pkt II), który to zarzut wręcz warunkował…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 17 września 2014 r., III KK 73/14

   …jako pokrzywdzona, a tylko jako reprezentująca ich prawa (akt oskarżenia). Jednak nie zostało wobec niej wydane postanowienie w trybie z art. 56 § 2 k.p.k., zaś dopiero w wyroku sądu I instancji przyjęto, iż także ona została pokrzywdzona przestępstwem znęcania. To zaś oznacza, iż już jako…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 grudnia 2012 r., IV KZ 69/12

   …pełnomocnika dotychczasowego oskarżyciela posiłkowego. Dodatkowo, postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy– orzekając na podstawie art. 56 § 2 i 53 k.p.k. – odmówił J. T. i R. B. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze oskarżycieli posiłkowych. Wyrok sądu odwoławczego w…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 11 sierpnia 2020 r., II DSI 59/19

   …postępowanie zostało prawomocnie zakończone (uniewinnieniem w pkt 2 orzeczenia) po raz kolejny orzeczono (bez dochowania trybów określonych w art. 56 k.p.k.); art. 74¹ ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., która polegała na wydaniu przez sąd ad quem…

8. Sąd Okręgowy w Krakowie, postanowienie z 15 stycznia 2015 r., IV Ka 297/14

   …pokrzywdzonymi w rozumieniu art. 49 § 1 kpk. Skoro tak – to niezależnie od etapu postępowania – zachodziła podstawa do pozbawienia ich w trybie art. 56 § 2 kpk, uprawnień oskarżycieli posiłkowych subsydiarnych. Konsekwencją takiej decyzji, jest zaś konieczność pozostawienia bez rozpoznania,…

9. Sąd Rejonowy w Lubaniu, wyrok z 20 lutego 2019 r., II K 358/18

   …w sprawie związanej z zastosowaniem tymczasowego aresztowania od dnia 6 maja 2018 r. od godziny 15:30 do dnia 20.02.2019r., X. na podstawie art. 56 § 2 kpk w zw. z art. 52 § 1 kpk w zw. z art. 115 § 11 kk stwierdza, że W. G. (1) jako osoba nieuprawniona, nie może brać udziału w postępowaniu w…

10. Sąd Apelacyjny w Krakowie, postanowienie z 11 maja 2017 r., II AKa 14/17

    …posiłkowego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 26 października 2016 r. sygn. VI K 55/13 (…) Sąd postanowił : I. na podstawie art. 56 § 2 k.p.k. stwierdzić, że oskarżyciel posiłkowy K. B. nie może brać udziału w postępowaniu w charakterze strony, gdyż nie jest pokrzywdzonym w…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 56 (39)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.