Art. 54

Pokaż w całym akcie

Art. 54 Kodeksu postępowania karnego
Art. 54.
§ 1. Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego.
§ 2. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego nie pozbawia uprawnień oskarżyciela posiłkowego. Pokrzywdzony, który uprzednio nie korzystał z uprawnień oskarżyciela posiłkowego, może w terminie 14 dni od powiadomienia go o cofnięciu przez oskarżyciela publicznego aktu oskarżenia oświadczyć, że przystępuje do postępowania jako oskarżyciel posiłkowy.

art. 54 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 54 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 maja 2006 r., V KK 385/05

   …posiłkowych. Potwierdzili je ustnie przed rozpoczęciem przewodu sądowego, a Sąd Rejonowy wydał postanowienie, z powołaniem się na art. 54 § 1 k.p.k., o dopuszczeniu ich do udziału w sprawie w charakterze oskarżycieli posiłkowych. W tej roli procesowej uczestniczyli oni w całym…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 22 maja 2019 r., I KZP 3/19

   …każdorazowo słowu „przewód” towarzyszy dookreślenie „sądowy” (art. 12 § 3 k.p.k., art. 14 § 2 k.p.k., art. 41 § 2 k.p.k., art. 49a k.p.k., art. 54 k.p.k., art. 55 § 3 k.p.k., art. 59 § 2 k.p.k., art. 184 § 7 k.p.k., art. 353 § 2 k.p.k., art. 400 § 1 k.p.k., art. 406 § 1 k.p.k., art. 414 § 1…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 stycznia 2007 r., I KZP 33/06

   …2004, s. 394). Inni autorzy uważają, że należy zawiadomić pokrzywdzonego o terminie rozprawy tylko wówczas, gdy stosownie do treści art. 54 § 1 k.p.k. złożył on oświadczenie o zamiarze działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Powołują się przy tym na pogląd Sądu Najwyższego…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 22 marca 2016 r., V KK 345/15

   …niż w czasie orzekania, co powinno mieć wpływ na ustalenie okresów przedawnienia karalności. Otóż w czasie popełnienia, przestępstwo z art. 54 § 1 k.p.k. zagrożone było karą m.in. pozbawienia wolności do lat 3. Natomiast za przestępstwo z art. 56 § 1 k.k.s. w chwili popełnienia groziła m.in.…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 28 maja 2015 r., III CSK 283/14

   …Jednak wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 9 października 2013 r. wznowiono postępowanie na podstawie art. 540 § 1 lit. a k.p.k. w zw. z art. 54 § 1 k.p.k., uchylono skazujący wyrok Sądu Rejonowego z dnia 5 września 2008 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Postępowanie jest w toku.…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 24 sierpnia 2016 r., I KZP 5/16

   …Sądem Rejonowym J. G. i K. G. występowali w charakterze oskarżycieli posiłkowych. Co prawda, nie złożyli oni oświadczenia przewidzianego w art. 54 § 1 k.p.k., ale przejawiali w tym zakresie procesową aktywność, w jednoznaczny sposób potraktowaną przez Sąd. Sąd ten zresztą, powodowany również…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 stycznia 2015 r., IV KK 321/14

   …zakresie służyło im prawo do wstąpienia do sprawy w charakterze oskarżycielek posiłkowych, ale żadna z nich nie złożyła wymaganego przez art. 54 § 1 k.p.k. oświadczenia. Takiego statusu co do wszystkich czynów nie nadawało kobietom zarządzenie przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Okręgowego…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 lutego 2013 r., WA 1/13

   …z cyt. już ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych i art. 85 § 2 k.p.w. w zw. z art. 54 § 1 k.p.k. oraz art. 2 § 1 pkt 2 k.p.k. art. 8 k.p.w. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organy ścigania mają także procesowy obowiązek zapobiegania…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 maja 2019 r., III KK 89/18

   …Sp. z o. o. Sp. k. złożył oświadczenie, że podmiot ten przystępuje do sprawy w charakterze oskarżyciela posiłkowego w terminie określonym w art. 54 § 1 k.p.k., zaś Sąd rozpoznający sprawę nie sprzeciwił się temu w trybie art. 56 § 2 k.p.k.

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 marca 2009 r., I KZP 2/09

    …dalsze postępowanie toczy się nadal z oskarżenia publicznego, a oskarżyciel posiłkowy (uboczny) może, korzystając ze swoich uprawnień (art. 54 § 2 k.p.k.), wnieść apelację. Sąd odwoławczy powinien badać legitymację procesową oskarżyciela posiłkowego, gdyż przymiot jego pokrzywdzenia, w…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 54 (52)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.