Art. 52

Pokaż w całym akcie

Art. 52 Kodeksu postępowania karnego
Art. 52.
§ 1. W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe lub osoby pozostające na jego utrzymaniu, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia – prokurator, działając z urzędu.
§ 2. W przypadku gdy organ prowadzący postępowanie dysponuje informacjami o osobach najbliższych dla pokrzywdzonego lub osobach pozostających na jego utrzymaniu, poucza o przysługujących uprawnieniach co najmniej jedną z nich.

art. 52 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 52 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 kwietnia 2008 r., I KZP 6/08

   …do złożenia takiego wniosku, a jego uprawnienia nie można od tej daty wywodzić z treści art. 52 § 1 in fine k.p.k. Jednak powołany przepis art. 52 § 1 k.p.k. stanowi tylko, że podmioty w nim wymienione mogą wykonywać jedynie te prawa (uprawnienia) procesowe, które przysługiwałyby pokrzywdzonemu,…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 lipca 2011 r., III KK 54/11

   …bez rozpoznania, jako pochodzącą od osoby nieuprawnionej, gdyż została ona złożona przez osobę nie będącą osobą najbliższą w rozumieniu art. 52 § 1 k.p.k. i art. 115 § 11 k.k. Natomiast w uzasadnieniu wyroku utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu pierwszej instancji, ustosunkowując się do zarzutu…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 marca 2009 r., I KZP 2/09

   …też – jak wskazuje we wniosku prokurator Prokuratury Krajowej – może korzystać z uprawnień oskarżycielki posiłkowej jako strona zastępcza (art. 52 § 1 k.p.k.), albowiem pokrzywdzonym jest dziecko poczęte. Zgodnie z art. 49 § 1 k.p.k. pokrzywdzonym w procesie karnym jest osoba fizyczna lub prawna,…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 października 2011 r., I KZP 11/11

   …których dopatruje się Sąd Okręgowy. Przepis nie jest też sformułowany w sposób niejasny czy wątpliwy. Wręcz przeciwnie, z treści art. 52 § 1 k.p.k. wynika jasno i jednoznacznie, że w razie śmierci pokrzywdzonego, prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe, a w…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 21 stycznia 2014 r., V KK 247/13

   …osoby pokrzywdzonej o ściganie R. M. za czyn z art. 197 § 1 k.k. Podkreślił, że z uwagi na śmierć pokrzywdzonej M. N., zgodnie z treścią art. 52 § 1 k.p.k., przysługujące jej prawa mogą realizować osoby dla niej najbliższe (art. 115 § 11 k.k.), a w razie braku osób najbliższych lub nieujawnienia…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 30 września 2010 r., I KZP 10/10

   …małoletniego, ubezwłasnowolnionego całkowicie lub częściowo (art. 51 § 2 k.p.k.) oraz nieporadnego ze względu na wiek lub stan zdrowia (art. 52 § 3 k.p.k.) jest unormowane jednoznacznie i w pełni autonomicznie w Kodeksie postępowania karnego, czy też wymaga posiłkowego stosowania przepisów…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 25 lutego 2016 r., I KZP 20/15

   …pozostających we wspólnym pożyciu w rozumieniu art. 115 § 11 k.k. daje określone prawa procesowe np. wstąpienie w prawa strony procesu (np. art. 52 § 1 k.p.k., art. 58 § 1 k.k.), odmowę złożenia zeznań (art. 182 § 1 k.p.k.), złożenie prośby o ułaskawienie (art. 560 § 1 k.p.k.) lub wniosku o…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 30 września 2009 r., I KZP 1/09

   …znaczenie dla pokrzywdzonego lub – tak jak w sprawie niniejszej, z uwagi na jego śmierć – osoby najbliższej wykonującej jego prawa (art. 52 § 1 k.p.k.). Uprawnienie do złożenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania powinno tym podmiotom przysługiwać niezależnie od tego, czy do…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 października 2006 r., I KZP 24/06

   …stając pod zarzutem współudziału w bójce, wówczas – jako oskarżona – traci prawo do występowania w charakterze pokrzywdzonego. W myśl art. 52 § 1 k.p.k., w razie śmierci pokrzywdzonego, prawa które by mu przysługiwały mogą wykonywać osoby najbliższe, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia –…

10. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 czerwca 2012 r., I KZP 9/12

    …z. 9-10, poz. 78, wskazuje się, że po śmierci pokrzywdzonego pojednać się ze sprawcą na potrzeby art. 66 § 3 k.k. mogą osoby najbliższe – art. 52 k.p.k. (A. Zoll [w:] A. Zoll [red.:] Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, Warszawa 2012 s. 923; R. Skarbek [w:] M. Królikowski, R. Zawłocki [red.:]…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 52 (68)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.