Art. 74

Pokaż w całym akcie

Art. 74 Kodeksu postępowania karnego
Art. 74.
§ 1. Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść.
§ 2. Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się:
1) oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z naruszeniem integralności ciała; wolno także w szczególności od oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać w celach rozpoznawczych innym osobom;
2) badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest nieodzowne; w szczególności oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych warunków poddać się pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z zastrzeżeniem pkt 3;
3) pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi obawa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób.
§ 3. W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać badań lub czynności, o których mowa w § 2 pkt 1, a także, przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2 lub 3, pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków lub inne wydzieliny organizmu.
§ 3a. Oskarżonego lub osobę podejrzaną wzywa się do poddania się obowiązkom wynikającym z § 2 i 3. W razie odmowy poddania się tym obowiązkom oskarżonego lub osobę podejrzaną można zatrzymać i przymusowo doprowadzić, a także stosować wobec nich siłę fizyczną lub środki techniczne służące obezwładnieniu, w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności.
§ 4. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób poddawania oskarżonego oraz osoby podejrzanej badaniom, a także wykonywania z ich udziałem czynności, o których mowa w § 2 pkt 1 i 3 oraz § 3, mając na uwadze, aby gromadzenie, utrwalanie i analiza materiału dowodowego były dokonywane zgodnie z aktualną wiedzą w zakresie kryminalistyki i medycyny sądowej.

art. 74 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 74 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 września 2007 r., I KZP 26/07

   …Przesłuchanie jej jednak – mimo wszystko – w charakterze świadka i pozbawienie przez to prawa do korzystania z uprawnień określonych w art. 74 § 1 k.p.k. i art. 175 § 1 k.p.k., skutkuje niemożnością uznania złożonych przez nią zeznań jako podstawy jej odpowiedzialności karnej za występek z…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 kwietnia 2007 r., I KZP 4/07

   …przepisu – zwleka się z wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów, i jest nią aż do czasu wydania tego postanowienia. Sam fakt, że w art. 74 § 3 k.p.k. wskazano zakres czynności, których wolno dokonać wobec osoby podejrzanej, świadczy o dostrzeganiu przez ustawodawcę jej szczególnej sytuacji…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 maja 2016 r., III KK 334/15

   …je przez ogrodzenie z terenu ogródków działkowych. Powyższe dało asumpt obrońcy oskarżonego do podniesienie w apelacji zarzutu obrazy art. 74 § 1 k.p.k., a następnie – po uznaniu tego zarzutu przez Sąd Okręgowy w G. za nietrafny – twierdzeniu w kasacji, że doszło do rażącego naruszenia…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 15 stycznia 2020 r., I KZP 10/19

   …stwierdził kolizję między wykładnią językową przepisów art. 233 § 3 k.k. i art. 183 § 1 k.p.k., a treścią unormowań karnoprocesowych (art. 74 k.p.k. i art. 175 § 1 k.p.k.), realizujących prawo do obrony. W rezultacie dokonania wykładni systemowej uznał istnienie kontratypu działania w…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 lutego 2010 r., II KK 198/09

   …wówczas, gdy zachowany został taki materiał, którego oskarżony nie byłby zobowiązany – z uwagi na rodzaj badań objętych treścią art. 74 § 2 k.p.k. – dostarczyć występując w charakterze podejrzanego, a przy którego pobraniu w trybie art. 192a § 1 k.p.k. nie jest wymagana zgoda osoby…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 października 2015 r., III KK 206/15

   …spółki o rozwiązaniu ze skutkiem natychmiastowym umowy o świadczenie usług. Według Sądu Rejonowego w M., z uwagi na określoną w art. 74 § 1 k.p.k. zasadę nemo se ipsum accusare tenetur nie istniała możliwość wykorzystania przeciwko oskarżonemu dowodu z zeznań obu świadków we wskazanym…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 lutego 2014 r., II KK 290/13

   …wyroku). Tymczasem w uzasadnieniu wyroku sąd odwoławczy stwierdził jedynie tyle, że pouczenie o prawach i obowiązkach wynikających z art. 74 k.p.k. – widniejące w protokole z wizji lokalnej – nie wywarło istotnego wpływu na jej sytuację procesową. Podniósł także, że w przeddzień oraz tego…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 30 stycznia 2015 r., III KK 316/14

   …przez obrońcę skazanego A. P. Zarzut kasacyjny przedstawiony przez obrońcę skazanego w swej zasadniczej warstwie powiela zarzut obrazy art. 74 § 1 k.p.k. oraz częściowo argumentację na jego poparcie, podnoszoną uprzednio w apelacji i sprowadza się do polemiki z oceną materiału dowodowego sądu…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 lutego 2008 r., III KK 363/07

   …nie mogą zmienić podnoszone przez obrońcę takie okoliczności, jak brak obowiązku po stronie oskarżonego dowodzenia swojej niewinności (art. 74 § 1 k.p.k.), istnienie jego zdaniem sprzeczności pomiędzy ustaleniami poczynionymi przez Sąd Okręgowy a tymi, jakie z dowodów, w tym przeprowadzonych w…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 2 grudnia 2004 r., III KK 112/04

    …oskarżonego, nie kłóci się z procesowym prawem do swobodnego składania wyjaśnień (art. 175 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 § 1 k.p.k. i art. 74 § 1 k.p.k.) Ustawa karnoprocesowa zawiera szereg rozwiązań pozwalających zakończyć proces karny sprawniej i szybciej, o ile nie sprzeciwia się temu…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 74 (264)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.