Art. 81

Pokaż w całym akcie

Art. 81 Kodeksu postępowania karnego
Art. 81.
§ 1. Jeżeli w sytuacji określonej w art. 78 § 1 lub 1a, art. 78a § 1 lub 2, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony nie ma obrońcy z wyboru, prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z urzędu.
§ 1a. Na zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a na postanowienie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy – zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.
§ 1b. Ponowny wniosek o wyznaczenie obrońcy, oparty na tych samych okolicznościach, pozostawia się bez rozpoznania.
§ 2. Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego.

art. 81 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 81 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 stycznia 2010 r., I KZP 32/09

   …4 podniósł w swoim piśmie prokurator Prokuratury Krajowej – Sąd Okręgowy w S. w ogóle nie podjął próby oceny skutków naruszenia dyspozycji art. 81 § 1 k.p.k. Nie jest przy tym jasne, z jakiego powodu Sąd Okręgowy – w realiach rozpoznawanej sprawy – próbuje dopatrywać się różnicy pomiędzy sytuacją,…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 listopada 2015 r., III ZS 9/15

   …który go wyznaczył, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sytuacje, o których mowa w tym ostatnim przepisie, określa między innymi art. 81 § 1 k.p.k., który - w wymienionych w nim wypadkach - nakazuje prezesowi sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznaczenie obrońcy 7 z urzędu. Obrońca…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 września 2000 r., III CZP 14/00

   …niezamożnym. Samą bowiem potrzebę ustanowienia adwokata zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych, ocenia sąd. Stosownie do art. 78 § 1 i art. 81 k.p.k., niezamożnemu oskarżonemu, który tego zażądał (lub jeśli udział obrońcy jest obowiązkowy), obrońcę wyznacza nawet sam prezes sądu, a nie…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 kwietnia 2013 r., IV KK 355/12

   …względy, omawiany zarzut, postawiony w kasacji, Sąd Najwyższy ocenił jako zasadny – wiązał się on z rażącym naruszeniem prawa procesowego – art. 81 § 2 k.p.k. i jako godzący w fundamentalne zasady realizowania prawa do obrony, mógł mieć wpływ na treść obu wyroków wydanych w sprawie. To z kolei,…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 17 lutego 2004 r., II KK 277/02

   …do obrazy art. 79 § 2 k.p.k., zatem nie istniała także konieczność wyznaczania oskarżonemu Bogusławowi B. obrońcy z urzędu na podstawie art. 81 k.p.k., a w konsekwencji bezzasadny okazał się zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia także i tego ostatniego przepisu. Końcowym wnioskiem…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 18 lipca 2013 r., III KK 51/13

   …które miało wpływ na treść orzeczenia Sądu Apelacyjnego, polegające na obrazie art. 378 § 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., a także w zw. z art. 81 § 2 k.p.k. przez przyjęcie, że zaufanie oskarżonego do wyznaczonego obrońcy nie jest warunkiem prawidłowego pełnienia obrony z urzędu , a w…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 30 września 2014 r., I KZP 15/14

   …z urzędu, to jest, że nie wykroczył on poza legitymację obrończą wynikającą z zarządzenia prezesa sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 81 § 1 k.p.k.), przewodniczącego wydziału, przewodniczącego składu orzekającego, upoważnionego sędziego (art. 93 § 2 k.p.k.) albo z postanowienia sądu,…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 29 sierpnia 2013 r., IV KK 399/12

   …braku aktywności obrońcy, nie kwestionował działań podejmowanych przez obrońcę, ani też nie wnosił o wyznaczenie mu nowego obrońcy w trybie art. 81 § 2 k.p.k. Powołanie się natomiast w kasacji na zaistnienie przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., wobec wskazywanych przyczyn, które…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 16 października 2012 r., V KK 391/11

   …Ł. K., a przez to jego apelacja powinna być pozostawiona bez rozpoznania. Taka interpretacja przepisu art.78 § 1 k.p.k. oraz art. 81 § 1 k.p.k. jest nie do zaakceptowania i nie znajduje ani oparcia normatywnego, ani też wsparcia w linii orzecznictwa sądowego (por. postanowienie Sądu…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 kwietnia 2011 r., II KK 316/10

    …lecz obrońcą z urzędu wyznaczonym już na wcześniejszym etapie postępowania w związku z wnioskiem Adama S., a więc na podstawie art. 78 § 1 i art. 81 k.p.k., przy czym wyznaczenie to nie zawierało żadnych ograniczeń w rozumieniu art. 84 § 1 in fine k.p.k. Przypomnieć w tym kontekście wypada, że…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 81 (76)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.