Art. 78

Pokaż w całym akcie

Art. 78 Kodeksu postępowania karnego
Art. 78.
§ 1. Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu nie może być skorzystanie przez oskarżonego z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2026 r. poz. 44).
§ 1a. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony żąda wyznaczenia obrońcy z urzędu w celu dokonania określonej czynności procesowej.
§ 2. Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istnieją okoliczności, na podstawie których go wyznaczono. Na postanowienie o cofnięciu wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.

art. 78 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 78 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 16 grudnia 2003 r., I KZP 35/03

   …przez Sąd Apelacyjny w R. jako druga (problem „odrębnej” zaskarżalności postanowienia o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu w trybie art. 78 § 1 k.p.k.) jest kwestią pierwotną wobec zagadnienia zaprezentowanego w pytaniu oznaczonym numerem pierwszym. Udzielenie negatywnej odpowiedzi na…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 kwietnia 2011 r., II KK 316/10

   …pomocy prawnej udzielonej z urzędu po uprawomocnieniu się orzeczenia, niezależnie od tego, czy jest to obrońca wyznaczony na podstawie art. 78 § 1 k.p.k. w celu podjęcia czynności określonych w art. 84 § 3 k.p.k., czy też obrońca wyznaczony na wcześniejszym etapie postępowania, który swą…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 marca 2019 r., IV KS 5/19

   …podniósł, że nie ma środków finansowych, a adwokat będąca jego obrońcą miała nie konsultować z nim obrony. Sąd Rejonowy na podstawie art. 78 § 1 k.p.k. nie uwzględnił wniosku oskarżonego o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu z uwagi na sytuację finansową. Uzasadniając swoje stanowisko w tym…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 stycznia 2014 r., III KK 251/13

   …i podniesionych zarzutów”, właśnie przewiduje art. 440 k.p.k. Stąd w sytuacji w której zarzut obrazy przez Sąd Rejonowy przepisów art. 78 § 1 k.p.k. i art. 79 § 2 k.p.k. był przez oskarżonego w apelacji podniesiony, a więc tym samym określał „granice (tego) środka odwoławczego”, w…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 marca 2013 r., II KK 348/12

   …podniesionego w kasacji obrońcy skazanego. Wniosek skazanego, opisany w pkt 1, nie opierał się bowiem na przesłankach uregulowanych w art. 78 § 1 k.p.k., zatem decyzja procesowa, słusznie podjęta na podstawie art. 79 § 2 k.p.k., nie mogła być dotknięta podnoszonym w kasacji uchybieniem. W…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 14 kwietnia 2021 r., I DIO 3/21

   …lub tylko do dokonania określonej czynności procesowej, np. sporządzenia i wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia (art. 84 § 1 k.p.k. i art. 78 § 1a k.p.k. w zw. z art. 88 § 1 k.p.k.). Stwierdzić zatem trzeba, że w sytuacji, gdy w postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony nie miał pełnomocnika,…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 kwietnia 2013 r., II KK 82/13

   …jest zarzut, jakoby oskarżony A. K. został pozbawiony prawa do obrony formalnej, a tym samym, by doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 78 k.p.k., art. 6 k.p.k., art. 16 k.p.k. oraz art. 6 ust. 3 lit. c Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Sąd Okręgowy rozpoznając osobistą apelację…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 października 2011 r., IV KK 137/11

   …argument, że wnioskodawca mógł przecież skorzystać z tzw. „prawa ubogich” i wystąpić o ustanowienia mu pełnomocnika z urzędu (art. 88 w zw. z art. 78 k.p.k.), a wtedy stosownie do art. 618 § 1 pkt 11 w zw. z art. 554 § 2 in fine k.p.k., koszty te obciążałyby Skarb Państwa. Argumentu tego nie można…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 września 2000 r., III CZP 14/00

   …prawnej osobom niezamożnym. Samą bowiem potrzebę ustanowienia adwokata zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych, ocenia sąd. Stosownie do art. 78 § 1 i art. 81 k.p.k., niezamożnemu oskarżonemu, który tego zażądał (lub jeśli udział obrońcy jest obowiązkowy), obrońcę wyznacza nawet sam prezes…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 października 2012 r., III KK 285/12

    …do popełnienia przez Sąd I instancji błędu w ustaleniach faktycznych lub obrazy prawa materialnego oraz obrazy prawa procesowego w postaci art. 78 § 1 k.p.k. Stosownie do treści art. 519 k.p.k. kasacja może być wniesiona przez stronę tylko od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 78 (181)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.