Art. 79

Pokaż w całym akcie

Art. 79 Kodeksu postępowania karnego
Art. 79.
§ 1. W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli:
1) nie ukończył 18 lat;
2) jest głuchy, niemy lub niewidomy;
3) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona;
4) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny.
§ 2. Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu na inne okoliczności utrudniające obronę.
§ 3. W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego.
§ 4. Uznając za uzasadnioną opinię biegłych lekarzy psychiatrów, że czyn oskarżonego nie został popełniony w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem i że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, sąd orzeka, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Prezes sądu albo sąd zwalnia wówczas obrońcę z jego obowiązków, chyba że zachodzą inne okoliczności przemawiające za tym, aby oskarżony miał obrońcę wyznaczonego z urzędu.

art. 79 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 79 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 25 marca 2004 r., I KZP 43/03

   …dla prowadzenia w sprawie dochodzenia. Jeżeli np. na etapie postępowania przygotowawczego zaistniały w sprawie okoliczności wymienione w art. 79 § 1 k.p.k. (art. 325c pkt 2 k.p.k.), a przeprowadzono w sprawie dochodzenie, to jest oczywistym, że nadanie tej formy postępowaniu przygotowawczemu nie…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 29 czerwca 2010 r., I KZP 6/10

   …DNIA 29 CZERWCA 2010 R. I KZP 6/10 Bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia – o której jest mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k., a nadto w zw. z art. 79 § 4 k.p.k. – zachodzi, gdy w postępowaniu przed sądem oskarżony nie miał obrońcy lub obrońca nie brał udziału w…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 16 stycznia 2018 r., V KK 450/17

   …na rozprawie odwoławczej. Wskazując na te okoliczności trzeba podnieść, że od dnia 1 lipca 2015 r. uległa w istotny sposób zmianie treść art. 79 k.p.k. W pierwszej kolejności uległa zmianie treść § 1 tego przepisu, choć – co zostanie wskazane dalej – zmiana ta nie ma istotnego znaczenia w…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 17 lutego 2004 r., II KK 277/02

   POSTANOWIENIE Z DNIA 17 LUTEGO 2004 R. II KK 277/02 „Okoliczności utrudniające obronę” w rozumieniu art. 79 § 2 k.p.k., należy wiązać przede wszystkim z właściwościami osobistymi oskarżonego, które co prawda nie uniemożliwiają, ale w znaczący sposób…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 stycznia 2019 r., III KK 662/18

   …obrona oskarżonego (korzystał już wówczas z pomocy obrońcy ustanowionego z wyboru) stała się obroną obligatoryjną, co stosownie do treści art. 79 § 3 k.p.k. powodowało obowiązkowy udział obrońcy w rozprawie oraz tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego. Opinia sądowo –…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 kwietnia 2006 r., III KK 297/05

   …dowodowymi tej osoby, protokołu jej przesłuchania i z postępowania przygotowawczego, dla wyjaśnienia tych różnic. 2. Wynikający z art. 79 § 3 k.p.k. obowiązek udziału obrońcy niezbędnego w rozprawie i w niektórych posiedzeniach nie odnosi się do czynności dowodowych, przeprowadzanych…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 25 września 2014 r., III KK 229/14

   …wątpliwości co do poczytalności ówcześnie oskarżonego A. M., obligujących do zapewnienia mu obrońcy. Powołany w zarzucie kasacji przepis art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. rzeczywiście przewiduje konieczność posiadania obrońcy przez oskarżonego, wobec którego zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 11 stycznia 2012 r., III KK 176/11

   …autorka kasacji w sporządzonej skardze wprost na tego rodzaju uchybienie nie wskazała, ograniczając się do zasygnalizowania naruszenia art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. i to bez sprecyzowania, który z orzekających w sprawie sądów miałby dopuścić się obrazy tego przepisu, co z kolei mogłoby świadczyć o…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 lipca 2023 r., I KK 390/22

   …(art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.) na rozprawie w przypadku braku wydania przez sąd postanowienia stwierdzającego brak obligatoryjności obrony (art. 79 § 4 k.p.k.), stanowi uchybienie będące bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. także wówczas, gdy z opinii biegłych…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 19 lipca 2023 r., III KK 628/22

    …organu procesowego, ale dopiero z chwilą wydania postanowienia przez sąd - art. 79 § 4 k.k. To stwierdzenie uzasadnia wyraźna stylistyka art. 79 § 4 k.p.k. w obecnym brzmieniu, w zestawieniu z poprzednim brzmieniem tego uregulowania, a także gwarancyjny charakter tego przepisu w zakresie prawa…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 79 (274)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.