Art. 87

Brzmienie zmienione z dniem 21 lipca 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 901).

Pokaż w całym akcie

Art. 87 Kodeksu postępowania karnego
Art. 87.
§ 1. Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełnomocnika.
§ 2. Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu.
§ 3. Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną.
§ 4. Zażalenie na postanowienie o odmowie, o której mowa w § 3, wydane w postępowaniu przygotowawczym, rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie, niepóźniej niż przed upływem 7 dni od dnia przekazania sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami.
§ 5. Postanowienie prokuratora o odmowie, o której mowa w § 3, staje się wykonalne z dniem uprawomocnienia. Do czasu uprawomocnienia się tego postanowienia czynności dotyczące osoby wskazanej w § 2, w których udział zgłosił jej pełnomocnik, mogą być dokonywane bez jego udziału w wypadkach niecierpiących zwłoki.

art. 87 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 87 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 listopada 2003 r., I KZP 28/03

   …wiązać z dokonywaniem czynności prawnych w obrocie sądowym). Jest umocowany do działania w imieniu strony niejako „jednostkowo” (por. treść art. 87 § 1 k.p.k.), tylko i wyłącznie w procesie sądowym, m. in. (jeżeli udzielone pełnomocnictwo nie kształtuje inaczej zakresu umocowania, art. 88 k.p.c. w…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 23 października 2012 r., III KK 2/12

   …SN z 4 kwietnia 2000 r., V KKN 29/00, Prok. i Pr. – wkł. 2001/2/11). W kręgu stron uprawnionych do ustanowienia pełnomocnika na podstawie art. 87 § 1 k.p.k. znajduje się również faktyczny opiekun, jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 czerwca 2015 r., IV KK 46/15

   …- art. 41 § 1 k.p.k. poprzez orzekanie w sprawie sędziego, co do którego istniała podstawa jego wyłączenia, - art. 78 § 1 k.p.k. w zw. z art. 87 § 1 k.p.k. w zw. z art. 88 k.p.k. poprzez nieuzasadnioną odmowę ustanowienia dla apelującego pełnomocnika z urzędu, 2. błąd w ustaleniach faktycznych…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 11 kwietnia 2013 r., II KK 240/12

   …niego adwokat nie był obrońcą, lecz jedynie pełnomocnikiem i nie musiał być dopuszczony do przeprowadzania okazania, gdyż stosownie do art. 87 § 3 k.p.k., istnieje wówczas możliwość odmowy przez prokuratora dopuszczenia do czynności pełnomocnika osoby nie będącej oskarżonym sensu largo. Należy…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 17 grudnia 2013 r., WK 18/13

   …bowiem korzystać może z pomocy obrońcy (art. 6 k.p.k.), a nie pełnomocnika, po którego pomoc prawną sięgać mogą strony inne niż oskarżony (art. 87 § 1 k.p.k.), natomiast obrońcą w sprawach o przestępstwa może być 3 jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury (art. 82…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 stycznia 2015 r., III KK 355/14

   …o karze, jednakże było to efektem stwierdzenia – podniesionego w kasacji Prokuratora Generalnego – uchybienia związanego z niezastosowaniem art. 87 § 3 k.p.k., stanowiącego rażące naruszenie tego, i tylko tego przepisu. W związku z tym przy ponownym rozpoznaniu ograniczony będzie – w zakresie…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 12 lutego 2013 r., WZ 1/13

   …bowiem korzystać może z pomocy obrońcy (art. 6 k.p.k.), a nie pełnomocnika, po którego pomoc prawną sięgać mogą strony inne niż oskarżony (art. 87 § 1 k.p.k.), natomiast obrońcą w sprawach o przestępstwa może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury (art. 82…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 listopada 2008 r., II KO 55/08

   …także podjęcie decyzji odnośnie powołania takiej osoby z urzędu, jeżeli tylko wykazany zostanie warunek jej ustanowienia, określony w art. 87 § 1 k.p.k. i dopiero później dokonać oceny dopuszczalności wniosku, gdy zostanie on w ogóle przez nią sporządzony. Niezależnie od powyższego, z uwagi…

9. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, wyrok z 24 września 2019 r., IV K 273/19

   …wykonanie zastępczej kary 364 dni pozbawienia wolności w zamian za w/w karę ograniczenia wolności, orzeka: I. Na podstawie art. 85 § 1 i 2 kpk i art. 87§1 kpk orz 569 § 1 kpk łączy kary pozbawienia wolności i ograniczenia wolności orzeczone w wyrokach opisanych w pkt I-IV i wymierza skazanemu karę…

10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrok z 9 maja 2008 r., I SA/Lu 16/08

    …się skarżący - w razie ubiegania się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu karnym. Zauważyć jednak należy, iż dotyczące tej kwestii art.87 § 1 w związku z art.88 § 1 i art.78 § 1 kpk wymagają jedynie, aby strona w sposób należyty wykazała, że nie może ponieść kosztów udziału w sprawie…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 87 (45)

Historia zmian

Zmiany od 12 czerwca 2026 r.

1. 21 lipca 2026 r.: zmiana brzmienia (Dz. U. z 2026 r. poz. 901) tekst z tego dnia