Art. 53¹

Pokaż w całym akcie

Art. 53¹ Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 53¹.
§ 1. Niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego:
1) oparty wyłącznie na okolicznościach związanych z rozstrzygnięciem przez sąd o dowodach;
2) złożony po raz kolejny co do tego samego sędziego z powołaniem tych samych okoliczności;
3) niebędącego członkiem składu orzekającego.
§ 2. Wniosek, o którym mowa w § 1, pozostawia się w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności. To samo dotyczy pism związanych z jego wniesieniem. O pozostawieniu wniosku i pism związanych z jego wniesieniem zawiadamia się stronę wnoszącą tylko raz – przy złożeniu pierwszego pisma.
§ 3. W przypadku złożenia ustnie wniosku, o którym mowa w § 1, przewodniczący zawiadamia stronę o jego bezskuteczności.

art. 53¹ ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 53¹ k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 16 czerwca 2016 r., V CSK 649/15

   …sędziów przez Sąd Okręgowy w skład którego wchodzili sędziowie objęci tym ponownym wnioskiem, w czym skarżący upatrywali naruszenia art. 53¹ k.p.c. Pierwszy z opisanych zarzutów dotyczy naruszenia przepisów procesowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym,tymczasem skarga kasacyjna jest…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 października 2016 r., II CSK 72/16

   …w związku z art. 379 pkt 5, art. 5 i art. 93 k.p.c. przez uznanie za zasadne oddalenie wniosków powoda ustanowienie pełnomocnika z urzędu; - art. 53¹ k.p.c. przez wydanie zarządzenia o zwrocie wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego przez sędziego, którego wniosek ten dotyczył,…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 15 września 2023 r., I NSW 24/23

   …czym sędzia objęty takim wnioskiem o wyłączenie może zasiadać w składzie sądu rozpoznającego ten wniosek. Stanowi o tym również obecnie art. 53¹ § 1 pkt 3 k.p.c. W związku z powyższym, zgodnie z art. 53¹ § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy pozostawił przedmiotowy wniosek w aktach sprawy bez żadnych dalszych…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 8 lipca 2025 r., I NSP 73/25

   …procesowego (art. 4¹ k.p.c.). Trzeba jednak zauważyć, że fakt ten zdaje się zauważać również Sąd Apelacyjny, który konsekwentnie stosuje art. 53¹ § 2 k.p.c. Trudno zatem twierdzić, że to bezczynność sądu wpływa na długość trwania postępowania. Odnosząc się natomiast do argumentacji…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 17 marca 2023 r., II CSKP 1371/22

   …wyznaczenie składu do jego rozpoznania, gdyż wniosek pozostawia się w aktach bez żadnych dalszych czynności (per analogiam intra legem z art. 53¹ § 2 k.p.c. oraz art. 26 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym). W praktyce pojawiła się także praktyka przekazywania tego rodzaju wniosków z Izby Cywilnej do…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 listopada 2024 r., I NSP 375/24

   …o wyłączenie większości sędziów Sądu Najwyższego jest bowiem niedopuszczalny, gdyż zabrania go tak art. 29 § 6 ustawy o SN, jak i art. 53¹ § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 614). Powódki nie mogą również wymiennie traktować odrębnych od…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 września 2026 r., II ZO 103/26

   …wyłącznie na okolicznościach towarzyszących powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych, a w takiej sytuacji stosuje się per analogiam art. 53¹ § 2 i 3 k.p.c. Skoro więc wniosek o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZO 70/26 został…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 września 2026 r., I ZO 122/26

   …wyłącznie na okolicznościach towarzyszących powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych, a w takiej sytuacji stosuje się per analogiam art. 53¹ § 2 i 3 k.p.c. Skoro więc wniosek o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZI 67/25 został oparty…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 września 2026 r., I ZO 155/26

   …wyłącznie na okolicznościach towarzyszących powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych, a w takiej sytuacji stosuje się per analogiam art. 53¹ § 2 i 3 k.p.c. Skoro więc wniosek o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZI 43/22 został oparty…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 11 sierpnia 2026 r., I ZO 57/25

    …w dniu 11 sierpnia 2026 r. wniosku pełnomocnika pozwanego o wyłączenie od udziału w sprawie o sygn. akt […] SSN X.1 Y.1 na podstawie art. 53¹ § 1 pkt 3 k.p.c. postanowił pozostawić wniosek bez rozpoznania. Przed Sądem Najwyższym – Izbą Odpowiedzialności Zawodowej zawisła sprawa z powództwa SSN…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 53¹ (39)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.