Art. 61

Pokaż w całym akcie

Art. 61 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 61.
§ 1. Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych mogą, za zgodą osoby fizycznej wyrażoną na piśmie, wytaczać powództwa na jej rzecz w sprawach o:
1) alimenty;
2) ochronę środowiska;
3) ochronę konsumentów;
4) ochronę praw własności przemysłowej;
5) ochronę równości oraz niedyskryminacji przez bezpodstawne bezpośrednie lub pośrednie zróżnicowanie praw i obowiązków obywateli.
§ 2. W sprawach wymienionych w § 1 organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych mogą, za zgodą osoby fizycznej wyrażoną na piśmie, przystąpić do niej w toczącym się postępowaniu.
§ 3. Za zgodą przedsiębiorcy, wyrażoną na piśmie, organizacja pozarządowa, której jest członkiem, może na jego rzecz wytoczyć powództwo lub przystąpić do niego w toczącym się postępowaniu związanym z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.
§ 4. Do pozwu lub pisma obejmującego przystąpienie organizacja pozarządowa dołącza wyrażoną na piśmie zgodę osoby fizycznej.

art. 61 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 61 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 maja 2008 r., II PK 316/07

   …jakie daje art. 462 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 462 k.p.c. stanowi, że organizacje społeczne, o których mowa w art. 61 k.p.c., a także inspektorzy pracy w zakresie określonym w art. 631 k.p.c., mogą w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych powodować…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 maja 2010 r., II PK 344/09

   …przepisie nie ma zatem również legitymacji czynnej do wytoczenia powództwa na rzecz pracownika na podstawie art. 462 k.p.c. w związku z art. 61 k.p.c., nie może brać udziału w tym postępowaniu, a tym samym złożyć apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji. Jednocześnie Sąd Najwyższy…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 maja 2010 r., II PZ 16/10

   …Z tego względu, co do zasady, udział organizacji społecznych (w tym związków zawodowych) w postępowaniu cywilnym w sprawach określonych w art. 61 k.p.c. nie wymaga zgody obywatela. Zasada ta odnosi się w pełni do spraw o roszczenia alimentacyjne oraz spraw o ochronę konsumentów. Wyjątki od niej…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 22 listopada 2013 r., II CSK 114/13

   …nowelizująca) - udział organizacji pozarządowych w postępowaniu cywilnym reguluje art. 8 k.p.c., którego rozwinięciem jest przede wszystkim art. 61 k.p.c. (zob. też art. 462 k.p.c.). 5 Znowelizowane z dniem 3 maja 2012 r. przepisy kodeksu postępowania cywilnego, w tym także wymieniony art. 8 oraz…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 13 stycznia 2016 r., II CZ 95/15

   …zwolnień od kosztów sądowych tak przedmiotowych jak i podmiotowych, rozciągnął je również w całości na organizacje społeczne wymienione w art. 61 k.p.c. Zgodnie z artykułem 8 ust. 1 u.k.s.c. w postępowaniu dotyczącym kosztów sądowych stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego, chyba że…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 3 września 1998 r., III RN 83/98

   …art. 127 § 3 KPA zarzucając, że powyższa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej i z naruszeniem art. 61 § 4 KPA. Po rozpoznaniu tego wniosku Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 22 września 1997 r. [...] utrzymał w mocy swoją…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 14 listopada 2008 r., II PK 88/08

   …dokonane przez Sąd Rejonowy. W konsekwencji uznał, że mimo naruszenia przez Sąd pierwszej instancji w pierwszej fazie postępowania przepisu art. 61 § 4 k.p.c. w związku z art. 8 k.p.c. (błędne dopuszczenie do udziału w sprawie Stowarzyszenia Antymobbingowego), zapadłe orzeczenie jest prawidłowe.…

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 listopada 2012 r., III CZP 65/12

   …Rozpoznając apelacje powoda oraz Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, która – za zgodą powoda – wstąpiła do postępowania na podstawie art. 61 § 4 k.p.c. w poprzednim brzmieniu, Sąd Okręgowy powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w zagadnieniu prawnym przedstawionym do rozstrzygnięcia.…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 lutego 2009 r., I CSK 332/08

   …nie prowadzi działalności gospodarczej, może zatem, jako organizacja społeczna, wytoczyć powództwo na rzecz pokrzywdzonych konsumentów (art. 61 § 1 i art. 8 k.p.c.). Sąd Okręgowy uznał, że powód w niniejszej sprawie wykazał interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., skoro istniała…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 19 września 1996 r., I PRN 101/95

    …przez jej kierownika lub innego pracownika uprawnionego w określonym zakresie do działania w imieniu zakładu pracy (art. 23 KP w związku z art. 61 § 1 KPC). Zaznaczyć należy, że stwierdzenie to zachowuje swoją aktualność także po ostatniej zmianie kodeksu pracy, dokonanej przez ustawę z dnia…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 61 (111)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.