Art. 54

Pokaż w całym akcie

Art. 54 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 54. Przepisy niniejszego działu, z wyłączeniem przepisu art. 48¹, stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego, ławnika, jak również innych organów sądowych oraz prokuratora. Wniosek o wyłączenie referendarza sądowego oraz ławnika sąd rozstrzyga zgodnie z przepisami niniejszego działu, a w pozostałych przypadkach przekazuje odpowiedniemu organowi nadrzędnemu.

art. 54 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 54 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 grudnia 2005 r., III CZP 113/05

   …Okręgowemu w Sieradzu nasunęło się zagadnienie prawne, sformułowane w sentencji postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 54 k.p.c. stanowi, że przepisy o wyłączeniu sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia ławników, jak również innych organów sądowych oraz…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 marca 2012 r., III PK 52/11

   …dotycząca ławnika nie oznacza wyłączenia z mocy prawa, przez co nie zachodzi nieważność postępowania z art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 54 k.p.c. Pozwana reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie podnosiła przed Sądem pierwszej instancji zarzutu niewłaściwego składu sądu, jak…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 28 sierpnia 2008 r., III CSK 98/08

   …Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 281 w zw. z art. 54 i 49 k.p.c. przez niewyłączenie biegłego J. D., mimo że – jak twierdzi skarżący - zaistniały przesłanki stanowiące podstawę wyłączenia biegłego z…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 19 czerwca 2008 r., II PK 345/07

   …(art. 51 k.p.c.); powyższe przepisy stosuje się odpowiednio do udziału ławników, jak również innych organów sądowych oraz prokuratora (art. 54 k.p.c.). Rację ma skarżący, że określone w art. 48 § 1 pkt 2 k.p.c. wyłączenie następuje w wyniku występowania w sprawie wskazanych w nim osób nie…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 maja 2014 r., I UK 427/13

   …tych przyczyn powoduje z 9 urzędu wyłączenie biegłego z mocy ustawy w każdym stanie sprawy. Biegły nie jest żadnym z podmiotów określonych w art. 54 k.p.c. (por. wyrok SN z 8 stycznia 2004 r., I CK 17/03, LEX nr 567317). Przepis ten nie stanowi zatem podstawy do odpowiedniego stosowania do…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 czerwca 1999 r., II UKN 3/99

   …pytanie, czy pozostawanie jednego z ławników w stosunku pracy ze stroną pozwaną dawało podstawę do wyłączenia tego ławnika z mocy samej ustawy (art. 54 KPC w związku z art. 48 § 1 KPC). Przepis art. 48 § 1 pkt 1 KPC, który stosuje się odpowiednio do wyłączenia ławników, stanowi, że sędzia jest…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 28 października 1998 r., I PKN 361/98

   …na udział w rozpoznaniu sprawy przed Sądem pierwszej instancji ławnika, który był wyłączony z mocy ustawy (art. 48 § 1 i 4 KPC w związku z art. 54 i 379 pkt 4 KPC). Zarzut ten był chybiony już z przyczyn formalnych dlatego, że odnosił się do postępowania pierwszoinstancyjnego, a kasacja do…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 grudnia 2011 r., III CSK 77/11

   …sąd odwoławczy z opinii tego biegłego, który składał opinię w sądzie niższej instancji. Wyłączenia biegłego dotyczy art. 281 6 k.p.c., a nie art. 54 k.p.c. Zwrócić należy uwagę, że art. 281 k.p.c. nie odsyła do odpowiedniego stosowania art. 48 i art. 49 k.p.c. ale, w zdaniu pierwszym wskazuje, iż…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 czerwca 2005 r., II PK 306/04

   …z art. 54 i art. 48 § 1 k.p.c. Przede wszystkim należało zwrócić uwagę, iż skarżący wskazując na naruszenie przepisu art. 48 § 1 w związku z art. 54 k.p.c., stanowiącego o wyłączeniu sędziego z mocy ustawy, w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych przytoczył okoliczności ujęte w art. 49 k.p.c., a więc…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 kwietnia 2007 r., II CSK 536/06

    …nie może orzekać co do tej skargi. Przepis ten nie miał swojego odpowiednika na gruncie kodeksu postępowania cywilnego z 1932 roku (zob. art. 54 i art. 454 d. k.p.c.), nie został też zamieszczony w pierwotnym tekście obowiązującej ustawy. Dodany przez ustawę z dnia 20 września 1984 r. o…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 54 (46)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.