Art. 46

Pokaż w całym akcie

Art. 46 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 46.
§ 1. Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub jeżeli powód nie złożył pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Strony mogą również ograniczyć umową pisemną prawo wyboru powoda pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów.
§ 2. Strony nie mogą jednak zmieniać właściwości wyłącznej.

art. 46 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 46 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 31 marca 2004 r., III CZP 110/03

   …jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Odpowiedniemu stosowaniu w innych postępowaniach na tej zasadzie podlega zatem także art. 46 § 1 k.p.c., zamieszczony wśród przepisów o procesie. Powszechnie przyjmuje się, że stosowanie „odpowiednio” przepisów na podstawie art. 13 § 2 k.p.c.…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 6 grudnia 2000 r., III CZP 41/00

   …normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu. Przykładowo, z takim wyłączeniem możliwości stosowania art. 46 § 1 k.p.c. mamy do czynienia w postępowaniu nieprocesowym. Wynika ono zarówno bezpośrednio z treści art. 508 § 1 k.p.c., mówiącego wyraźnie o…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 stycznia 2003 r., III CZP 90/02

   …(OSNC 2001, nr 4, poz. 57) przesądzono natomiast dopuszczalność ustalenia właściwości miejscowej sądu na podstawie stosowanego odpowiednio art. 46 § 1 k.p.c. w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu. Powyższe stanowisko uzasadniono powołaniem się na ważkie…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 13 lutego 2014 r., II PZP 1/13

   …składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie jest dopuszczalne zawarcie między stronami stosunku pracy umowy prorogacyjnej, o której mowa w art. 46 § 1 k.p.c. Przychylić się bowiem trzeba do tych poglądów doktryny, z których wynika, że w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy szczególna i…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 listopada 2006 r., III CZP 101/06

   …potrzeby przytoczyć w pozwie okoliczności faktyczne dotyczące właściwości miejscowej sądu, która przede wszystkim opiera się na umowie stron (art. 46 k.p.c.) lub zależy od wyboru powoda (art. 31-37 k.p.c.) W pozwie zostało oznaczone miejsce zamieszkania pozwanego, a więc w sprawie nie wystąpił…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 czerwca 2005 r., III CZP 28/05

   …ogranicza się tylko do jednego przypadku, tj. umowy stron o poddanie sporu sądowi pierwszej instancji, który nie jest miejscowo właściwy (art. 46 § 1 k.p.c.), ale może zachodzić także w innych okolicznościach. Wniosek przeciwny prowadziłby do zakwestionowania poprawności legislacyjnej powołanego…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 listopada 2003 r., II CK 16/02

   …(art. 527 i nast. k.c.), roszczenie z tytułu poręczenia, zastaw, możliwość wniesienia sprawy do sądu określonego w umowie prorogacyjnej (art. 46 k.p.c.), możliwość rozpoznania sprawy przez sąd polubowny wynikająca z zapisu na taki sąd (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r., I…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 1 czerwca 2015 r., III CO 37/15

   …nadaje tej właściwości cechy właściwości wyłącznej, wykluczającej wybór sądu przez wnioskodawcę (przemienność) albo – zawartą na podstawie art. 46 § 1 k.p.c. – umowę kształtującą właściwość miejscową sądu w tych sprawach (prorogatio fori). W tej sytuacji zawarcie umowy prorogacyjnej obejmującej…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 3 sierpnia 2021 r., I NSNC 232/21

   …zasada ogólna z art. 27 § 1 k.p.c., z miejscem zamieszkania pozwanego. Ten zapis umowny, stanowiący klauzulę prorogacją w rozumieniu art. 46 § 1 k.p.c., został zupełnie pominięty przez Sąd Rejonowy w B. – który przy ustalaniu swojej właściwości miejscowej oparł się na powołanej przez R. sp.…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 maja 2014 r., I PK 285/13

    …przemienna (konkurencyjna) w stosunku do właściwości ogólnej i można ją określić jako szczególny przypadek właściwości wyłącznej, do której art. 46 § 1 k.p.c. (dopuszczający zawieranie umów prorogacyjnych) nie ma zastosowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2014 r., II PZP…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 46 (181)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.