Art. 52

Pokaż w całym akcie

Art. 52 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 52.
§ 1. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony.
§ 2. Postanowienie wydaje się po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W przypadku niezłożenia wyjaśnienia w terminie dwóch tygodni od dnia wpływu wniosku do sądu właściwego, a jeśli był dotknięty brakami – od dnia ich usunięcia, wniosek podlega rozpoznaniu bez wyjaśnienia, chyba że sąd uzna złożenie wyjaśnienia za konieczne.
§ 3. Uwzględniając wniosek o wyłączenie sędziego, sąd znosi postępowanie w zakresie obejmującym udział tego sędziego w sprawie po złożeniu wniosku, chyba że czynności przez niego podejmowane były czynnościami niecierpiącymi zwłoki.

art. 52 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 52 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 7 września 1994 r., I PO 10/94

   …oświadczenie wskazujące przeszkody do rozpoznania przez nich sprawy i zawierające żądanie ich wyłączenia. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c., o wyłączeniu rozstrzyga sąd przełożony nad Sądem Apelacyjnym w K., którym jest Sąd Najwyższy. II. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 21 listopada 2019 r., II CO 108/19

   …europejskiego, w zakresie, w jakim miałby znaleźć zastosowanie w sprawie dotyczącej wyłączenia sędziów, z Konstytucją RP. Wykładnia art. 51 i art. 52 k.p.c. z uwzględnieniem wykładni wynikającej z wyroku TSUE z 19 listopada 2019 r. może prowadzić do wniosku o niezgodności tego przepisu z…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 8 maja 2019 r., I NSPO 1/19

   …W uzasadnieniu tego zarządzenia podkreślono, że wniosek taki podlega rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy, jako sąd przełożony w rozumieniu art. 52 § 1 k.p.c., a w postępowaniu przed tym Sądem obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, które dotyczy także czynności procesowych…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 1 września 2026 r., III CO 871/26

   …Najwyższy zważył, co następuje: Żądania wyłączenia podlegały przekazaniu według właściwości do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Stosownie do art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a w razie niemożności wydania przez ten sąd postanowienia z powodu braku…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 kwietnia 2011 r., I PZ 4/11

   …w formie zarzutów naruszenia procedury cywilnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie zostało wydane w trybie art. 52 § 1 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny będący sądem przełożonym nad Sądem Okręgowym w B. Sąd Apelacyjny orzekał w przedmiocie wyłączenia sędziów Sądu…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96

   …F. o wyłączenie sędziów Sądu, w którym sprawa się toczy, jak również sędziów Sądu nad nim przełożonego. Dlatego Sąd Najwyższy na zasadzie art. 52 § 1 i 2 KPC postanowił jak w sentencji. ========================================

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 lipca 2009 r., I PK 44/09

   …uznane za poprawne. Wobec trafności stanowiska zaskarżonego wyroku, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia po terminie określonym w art. 52 § 2 k.p.c. powoduje niedopuszczalność oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy i otwiera zgodnie z 14 art. 56 § 1 k.p. – prawa pracownika do…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 21 kwietnia 2004 r., III CO 2/04

   …marca 2004 r. przewodniczący w Sądzie Apelacyjnym zwrócił się o złożenie przez wszystkich sędziów wyjaśnień („oświadczeń”) przewidzianych w art. 52 k.p.c. Z wyjaśnień tych wynika, że między sędziami Sądu Apelacyjnego w Lublinie a powodem i pozwanym nie zachodzi żaden stosunek osobisty tego…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 stycznia 2008 r., II PK 119/07
10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 16 czerwca 2016 r., V CSK 649/15

    …strony,jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Art. 52 k.p.c. przewiduje, że o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 52 (212)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.