Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2025 r., I NSP 73/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2025 r., I NSP 73/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 8 lipca 2025 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)

4 SSN Tomasz Demendecki

5 SSN Tomasz Przesławski

6 w sprawie ze skargi D.B. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. I AGa 266/22

7 z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych 8 lipca 2025 r.

8 oddala skargę.

9 Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski

Uzasadnienie

10 I.

11 I.1. Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki datowaną na 20 stycznia 2025 r. D. B. (dalej także: Skarżący, Powód) wniósł o:

1. stwierdzenie przewlekłości w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie o sygn. I AGa 266/22;

2. zasądzenia na rzecz wnoszącego skargę kwoty 3.000 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

14 W uzasadnieniu Powód wskazał, że w sprawie wystąpiła nieuzasadniona bezczynność sądu polegająca na zaniechaniu sporządzenia pisemnych uzasadnień orzeczeń w terminie wynikającym z brzmienia art. 329 § 2 k.p.c. Na dzień sporządzania skargi oczekiwanie Skarżącego na sporządzenie i doręczenie mu ww. uzasadnień wynosił ponad 7 miesięcy.

15 I.2. Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki datowaną na 31 stycznia 2025 r. […] z siedzibą we W. (dalej także: Pozwany), działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o:

1. stwierdzenie przewlekłości w postepowaniu prowadzonym przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu pod sygn. I AGa 266/22;

2. zobowiązanie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy w terminie 2 miesięcy od rozpoznania skargi, a w szczególności do:

1. wydania rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia nieważności lub ewentualnego uchylenia uchwał walnego zgromadzenia zgodnie z żądaniem strony pozwanej zawartym w odpowiedzi na apelację z 23 sierpnia 2022 r., tj. oddalenia apelacji powoda,

2. rozpoznanie lub pozostawienie aktualnych oraz ewentualnych dalszych wniosków powoda o wyłącznie sędziów orzekających w sprawie bez dalszego biegu na podstawie art. 53¹ § 2 KPC,

3. oddalenie wszelkich ewentualnych wniosków powoda o zawieszenie postępowania w związku z wnioskami o wyłączenie sędziów;

4. przyznanie od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu na rzecz Pozwanego kwoty 10.000,00 zł;

5. przyznanie od Powoda na rzecz Pozwanego podwyższonych kosztów postępowania i uwzględnienie ich w orzeczeniu kończącym sprawę.

23 W uzasadnieniu skargi Pozwany wskazał, że w sprawie wystąpiła bezczynność, która nie znajduje żadnego usprawiedliwienia bowiem postępowanie apelacyjne trwa niemal trzy lata, przy czym sprawę można było rozstrzygnąć już na pierwszej rozprawie. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest m.in. składanie przez Powoda wniosków formalnych, które stanowią nadużycie prawa procesowego.

24 II.

25 W myśl art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie określono, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź niepodejmowaniu czynności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r., I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r., I NSP 151/20). W odniesieniu do postępowania apelacyjnego wskazuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji, polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18; z 6 września 2019 r., I NSP 74/19; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19; z 19 grudnia 2019 r., I NSP 173/19).

2. Sąd Najwyższy mając na uwadze okoliczności sprawy i terminowość czynności podejmowanych przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu stwierdza, że całościowa ocena analizowanego postępowania nie pozwala na przyjęcie aby było ono prowadzone przewlekle.

27 Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu 27 lipca 2022 r. Postępowanie przed sądem II instancji liczone do dnia rozpoznania skargi na przewlekłość toczy się zatem niemal trzy lata.

28 Pierwszy termin rozprawy został wyznaczony po ponad 7 miesiącach od dnia wpływu akt do sądu apelacyjnego (tj. 16 marca 2023 r.). Biorąc pod uwagę, że wcześniej konieczne było podjęcie działań nakierowanych na wyznaczenie składu sądu (co zrobiono niezwłocznie po wpływie akt do sądu bo 27 lipca 2022 r.), doręczenie stronom postępowania odpisów apelacji oraz oczekiwanie na ustosunkowanie się stron do tejże (czynności te trwały do 26 sierpnia 2022 r.) należy stwierdzić, że termin rozprawy został wyznaczony w racjonalnym terminie, uzasadnionym chociażby koniecznością rozpoznawania spraw według kolejności wpływu.

29 W sprawie wyznaczono dotychczas trzy terminy rozprawy. Jednak zarówno na terminie rozprawy wyznaczonej na zarządzenie z 16 marca 2023 r., jak i na dwóch kolejnych wyznaczonych kolejno za zarządzenia z 27 marca 2024 r. i 14 września 2024 r., merytoryczne rozpoznanie sprawy było niemożliwe z uwagi na aktywność Powoda, który każdorazowo w dniu rozprawy składał wnioski o wyłączenie m.in. sędziów pozostających w składzie sądu. Takie działanie Powoda każdorazowo obligowało sąd do odraczania rozprawy i podejmowania szeregu czynności nakierowanych na rozpoznanie składanych przez Powoda wniosków – poczynając od ich rejestracji we właściwym repertorium poprzez wylosowanie składu sędziowskiego i kończąc na wydaniu rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę, że czas rozpoznawania kolejnych wniosków nie przekroczył 4 miesięcy należy stwierdzić, że sąd procedował je sprawnie. Warto również zauważyć, że najdłuższy okres pomiędzy wydaniem postanowienia o odroczeniu rozprawy a wyznaczeniem nowego terminu rozprawy wynosił 10 miesięcy (tj. pomiędzy postanowieniem wydanym na rozprawie 25 maja 2023 r.

30 a zarządzeniem z 27 marca 2024 r.), przy czym pomiędzy tymi czynnościami sądu toczyło się również postępowanie zażaleniowe (na postanowienie z 28 sierpnia 2023 r. w przedmiocie wniosku Powoda o wyłączenie sędziów), które zakończyło się wydaniem postanowienia z 21 grudnia 2023 r., w sprawie I AGz 206/23. W pozostałych wypadkach okres oczekiwania na wyznaczenie nowego terminu rozprawy wynosił około 3 miesięcy.

31 Powyższe wskazuje, że wydłużony czas trwania postępowania stanowi konsekwencję dużej aktywności Powoda, a nie opieszałości Sądu Apelacyjnego. Przebieg postępowania, który został szczegółowy opisany w pkt. II.1-II.35 niniejszego uzasadnienia wskazuje na to, że Sąd Apelacyjny wszelkie czynności w sprawie podejmuje sprawnie i adekwatnie do składanych przez strony wniosków. Rację ma Pozwany, że obecnie merytoryczne rozpoznanie sprawy jest tamowane przez działanie Powoda, co może być rozpatrywane w kategoriach nadużycia prawa procesowego (art. 4¹ k.p.c.). Trzeba jednak zauważyć, że fakt ten zdaje się zauważać również Sąd Apelacyjny, który konsekwentnie stosuje art. 53¹ § 2 k.p.c. Trudno zatem twierdzić, że to bezczynność sądu wpływa na długość trwania postępowania.

32 Odnosząc się natomiast do argumentacji przedstawionej przez Powoda, który przewlekłości postępowania upatruje w nieterminowym sporządzaniu pisemnych uzasadnień, to należy stwierdzić, iż dwutygodniowy termin na sporządzenie pisemnego uzasadnienia orzeczenia, o którym mowa w art. 387 § 2 k.p.c. jest terminem instrukcyjnym, a jego przekroczenie nie może skutkować automatycznym stwierdzeniem przewlekłości – konieczne jest uwzględnienie całego kontekstu sytuacyjnego. Nie sposób przy tym stwierdzić, że Sąd Apelacyjny we Wrocławiu na jakimkolwiek etapie postępowania w sprawie o sygn.

33 I AGa 266/22 uchybił temu terminowi na tyle aby możliwe było stwierdzenie przewlekłości. Faktem jest, że wobec jednego z wniosków o sporządzenie pisemnego uzasadnienia sąd wydał rozstrzygnięcie po niemal 6 miesiącach od jego wpływu, jednak konieczne jest zaznaczenie, że wniosek ten był niedopuszczalny z mocy prawa. Skoro zaś orzeczenie w ogóle nie podlegało uzasadnieniu, to nie sposób zarzucać Sądowi Apelacyjnemu przekroczenie terminu przewidzianego na sporządzenie pisemnego uzasadnienia.

34 Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski sk