Art. 43a

Brzmienie zmienione z dniem 29 stycznia 2026 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 1872).

Pokaż w całym akcie

Art. 43a Kodeksu karnego
Art. 43a.
§ 1. Odstępując od wymierzenia kary, a także w wypadkach wskazanych w ustawie, sąd może orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej; wysokość tego świadczenia nie może przekroczyć 60 000 złotych.
§ 2. W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 164 § 1, art. 165 § 1, art. 165a § 1 lub 2, art. 171 § 1, 2 lub 3, art. 174 § 1, art. 177 § 2a, art. 178a § 1, art. 178b, art. 178c § 1, art. 178d, art. 179, art. 180, art. 200a § 1 lub 2, art. 200b, art. 202 § 4b lub 4c, art. 244, art. 255a § 1 lub 2, art. 258 § 1, art. 263 § 2 sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 złotych, do wysokości określonej w § 1.
§ 3. W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 178a § 4, art. 202 § 3, 4 lub 4a, art. 244, jeżeli czyn sprawcy polegał na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, art. 258 § 2, 3 lub 4, art. 263 § 1 sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 10 000 złotych, do wysokości określonej w § 1.
§ 4. W razie skazania za udział w bójce lub pobiciu, o których mowa w art. 158 lub w art. 159, sąd orzeka, a jeżeli jednocześnie orzeka obowiązek lub nawiązkę na podstawie art. 46 § 1 lub 2 – może orzec, świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 złotych.

art. 43a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 43a k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 czerwca 2018 r., I KZP 2/18

   …być uznana rozbieżność w opisie kary lub innego środka reakcji prawnokarnej (np. środka karnego - art. 39 k.k. w zw. art. 43 § 1 i 2 k.k. i art. 43a k.k., przepadku i środków kompensujących - rozdział Va Kodeksu karnego; dalej skrótowo opisywane jako „środki reakcji prawnokarnej”). Odmienny…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 sierpnia 2023 r., IV KK 252/23

   …skutkowało też błędami w zakresie rozstrzygnięcia o środkach karnych, doprowadzając do naruszenia przepisów art. 42 § 3 k.k. oraz art. 43a § 2 k.k. i orzeczenia wobec C. M. 4-letniego zakazu prowadzenia pojazdów oraz świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 30 lipca 2020 r., III KK 165/20

   …wolności oraz środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, a także orzeczono, na podstawie art. 43a § 2 k.k., świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Wymierzone kary zostały…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 października 2020 r., III KK 95/20

   …zakazu prowadzenia wszystkich pojazdów mechanicznych (art. 42 § 4 k.k.) oraz wpływając na wysokość orzeczonego świadczenia pieniężnego (art. 43a § 2 k.k.). Inna sytuacja byłaby w wypadku, gdyby oskarżony przypisanego mu czynu dopuścił się w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 lipca 2019 r., IV KK 240/18

   …na podstawie art. 42 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (pkt 2), zaś na mocy art. 43a § 2 k.k. orzekł środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 10.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 grudnia 2018 r., IV KK 439/17

   …Nadto na mocy art. 42 § 4 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio (pkt II), a na mocy art. 43a § 2 k.k. i art. 47§ 3 k.k. zasądził od oskarżonego M. J. na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 27 czerwca 2018 r., III KK 432/17

   …postępowanie karne warunkowo umorzył na okres próby wynoszący 2 lata; na podstawie art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 39 pkt. 7 k.k. w zw. z art. 43a § 1 k.k. orzekł od oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 300 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej oraz na…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 listopada 2016 r., V KK 259/16

   …2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł zakaz prowadzenia przez oskarżonego wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres 3 lat, na podstawie art. 43a § 2 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz Fundacji (…) świadczenie pieniężne w kwocie 5000 zł., zwolnił oskarżonego w…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 17 września 2026 r., II KK 301/26

   …Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 20 000 zł za oba czyny, podczas gdy przepis na podstawie którego je orzeczono, tj. art. 43a § 3 k.k. wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2023 r. Zgodnie z jego brzmieniem w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone m.in. w art. 203 § 3…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 stycznia 2026 r., III KK 527/25

    …4 lutego 2025 r., sygn. akt II K 595/23 uchyla zaskarżony wyrok w części, w jakiej nie zawiera rozstrzygnięcia o środku karnym określonym w art. 43a § 2 k.k. i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Małgorzata Gierszon Dariusz Kala Zbigniew…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 43a (2922)

Historia zmian

Zmiany od 2 stycznia 2026 r.

1. 29 stycznia 2026 r.: zmiana brzmienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 1872) tekst z tego dnia