Art. 40

Pokaż w całym akcie

Art. 40 Kodeksu karnego
Art. 40.
§ 1. Pozbawienie praw publicznych obejmuje utratę czynnego i biernego prawa wyborczego do organu władzy publicznej, organu samorządu zawodowego lub gospodarczego, utratę prawa do udziału w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości oraz do pełnienia funkcji w organach i instytucjach państwowych i samorządu terytorialnego lub zawodowego, jak również utratę posiadanego stopnia wojskowego i powrót do stopnia szeregowego; pozbawienie praw publicznych obejmuje ponadto utratę orderów, odznaczeń i tytułów honorowych oraz utratę zdolności do ich uzyskania w okresie trwania pozbawienia praw.
§ 2. Sąd może orzec pozbawienie praw publicznych w razie skazania:
1) na karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie;
2) za przestępstwa określone w art. 228 § 1 i 3–6, art. 229 § 1 i 3–5, art. 230 § 1, art. 230a § 1, art. 250a § 1 i 2, art. 271 § 3, art. 296a § 1, 2 i 4, art. 305 § 1–4 oraz art. 306b.
§ 3. Sąd orzeka pozbawienie praw publicznych w razie skazania za przestępstwa określone w art. 130 § 1–5 lub 7–9.

art. 40 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 40 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 grudnia 2001 r., V KKN 67/01

   …orzekł karę 25 lat pozbawienia wolności, a nadto 10 lat pozbawienia praw publicznych, jako karę dodatkową, której orzeczenie – na podstawie art. 40 § 1 k.k. z 1969 r. – było obligatoryjne. Sąd Apelacyjny natomiast, stosując jako względniejszą ustawę nową, uchylił orzeczenie o karze dodatkowej,…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 1 marca 2005 r., III KK 208/04

   …148 § 2 pkt. 2 i 4 k.k. w zw. z art. 275 § 1 k.k. i art. 91 k.k. na karę dożywotniego pozbawienia wolności, orzekając także na podstawie art. 40 § 2 k.k. i 43 § 1 k.k. środek karny w postaci pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat. - Roberta G. na podstawie art. 148 § 2 pkt. 2 i 4 k.k. w…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 kwietnia 2004 r., V KK 351/03

   …tego przepisu wymierzył Robertowi Ł. i Karolowi F. kary po 25 lat pozbawienia wolności. Orzeczono też wobec każdego z nich na podstawie art. 40 § 2 k.k. środek karny w postaci pozbawienia praw publicznych na 5 lat (...). Wobec obu tych oskarżonych orzeczono kary łączne pozbawienia wolności w…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 2 września 2003 r., II KK 105/03

   …słusznie obrońca oskarżonego wskazał, że wyliczenie przyczyn skutkujących wyłączeniem sędziego z mocy prawa od udziału w sprawie, zawarte w art. 40 § 1 pkt 1–9 nie zawiera przyczyny, o której sam pisze, tj. wyłączenia sędziego, który uprzednio w wyższej instancji brał udział w wydaniu…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 kwietnia 2001 r., II KKN 349/98

   …art. 168 § 2 k.k. z 1969 r. w związku z art. 10 § 3 k.k. z 1969 r. wymierzył mu karę 7 lat pozbawienia wolności, zaś na podstawie 4 art. 40 § 1 k.k. z 1969 r.– karę dodatkową 4 lat pozbawienia praw publicznych. Z wyrokiem powyższym nie zgodził się obrońca oskarżonego (...). Po rozpoznaniu…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 czerwca 2001 r., V KKN 109/99

   …– na zmianę taką pozwalały ustalenia faktyczne dokonane w pierwszej instancji. Ma również rację skarżący, kiedy wskazuje na naruszenie art. 40 § 2 k.k. i art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. Sąd odwoławczy złagodził oskarżonemu karę pozbawienia wolności do lat dwóch oraz uchylił rozstrzygnięcie odnośnie…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 maja 2015 r., II KK 9/15

   …przepisu, a co do G. H. w zw. z art. 64 § 2 k.k., wymierzył każdemu z oskarżonych kary dożywotniego pozbawienia wolności, zaś na podstawie art. 40 § 2 k.k. i 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych pozbawienie praw publicznych na okres po 10 lat, - czynu z pkt II i na podstawie art. 158 § 1 k.k., a…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 lutego 2015 r., II KK 57/14

   …w zw. z art. 538 § 1 k.p.k., zaliczył oskarżonemu karę już wykonaną w okresie od 18 marca 1998 r. do dnia 18 marca 2002 r. Na podstawie art. 40 § 1 k.k. – ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. Kodeks Karny orzekł wobec oskarżonego karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat, którą…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 30 października 2014 r., II KK 59/14

   …art. 148 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę dożywotniego pozbawienia wolności. Ponadto, na podstawie art. 39 pkt. 1 k.k., art. 40 § 1 k.k. i art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec M. N. środek karny pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat. 3 Od powyższego wyroku apelacje wnieśli…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 13 lutego 2014 r., V KK 281/13

    …M. kary pozbawienia wolności i wymierzył mu łączną karę pozbawienia wolności w wysokości 25 (dwudziestu pięciu) lat (pkt 6 wyroku). Na podstawie art. 40 § 1 i 2 k.k. sąd orzekł wobec oskarżonego pozbawienie praw publicznych na okres 10 (dziesięciu) lat (pkt 7 wyroku). Na podstawie art. 77 § 2 k.k.…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 40 (59)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.