Art. 41

Pokaż w całym akcie

Art. 41 Kodeksu karnego
Art. 41.
§ 1. Sąd może orzec zakaz zajmowania określonego stanowiska albo wykonywania określonego zawodu, jeżeli sprawca nadużył przy popełnieniu przestępstwa stanowiska lub wykonywanego zawodu albo okazał, że dalsze zajmowanie stanowiska lub wykonywanie zawodu zagraża istotnym dobrom chronionym prawem.
§ 1a. Sąd orzeka zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio w razie skazania:
1) na karę pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu na szkodę małoletniego;
2) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego.
§ 1aa. Sąd orzeka zakaz:
1) zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk lub
2) wykonywania wszelkich lub określonych zawodów, lub
3) wykonywania wszelkiej lub określonej pracy na podstawie stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub umowy o dzieło
w organach i instytucjach państwowych i samorządu terytorialnego, a także w spółkach prawa handlowego, w których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego posiadają bezpośrednio lub pośrednio przez inne podmioty co najmniej 10 % akcji lub udziałów, w razie skazania osoby pełniącej funkcję publiczną za przestępstwa określone w art. 228 § 1 i 3–6, art. 230 § 1, art. 230a § 1, art. 250a § 1 i 2, art. 271 § 3, art. 296a § 1, 2 i 4, art. 305 § 1–4 oraz art. 306b.
§ 1ab. W razie skazania innej osoby za przestępstwa określone w art. 229 § 1 i 3–5, art. 230 § 1, art. 230a § 1, art. 250a § 1 i 2, art. 271 § 3, art. 296a § 1, 2 i 4, art. 305 § 1–4 oraz art. 306b sąd może orzec zakaz, o którym mowa w § 1aa.
§ 1b. Sąd orzeka dożywotnio zakaz, o którym mowa w § 1a i 1aa, w razie ponownego skazania sprawcy w warunkach określonych w tych przepisach.
§ 2. Sąd może orzec zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej w razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z prowadzeniem takiej działalności, jeżeli dalsze jej prowadzenie zagraża istotnym dobrom chronionym prawem.

art. 41 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 41 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 sierpnia 2026 r., I KK 211/25

   …sprawy Sądowi Rejonowemu w Legnicy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna. Przepis art. 41 § 1a k.k. (w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia przez oskarżonego przypisanych mu czynów) stanowiła, że sąd orzeka zakaz zajmowania…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 marca 2018 r., II KK 67/18

   …Sądu Rejonowego w R. z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżony wyrok w części orzekającej środek karny określony w art. 41 § 1 k.k. i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Rejonowy w R., wyrokiem z…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22

   …o zbadanie bezstronności sądu drugiej instancji. Tak jak ma to miejsce w sytuacji Sądu zadającego pytanie. Zasadniczo jednak kontrola z art. 41 k.k. uruchamiana jest na wniosek, zaś z art. 439§1 pkt 2 k.p.k. na wniosek lub z urzędu, ale co do zasady, na etapie postępowania odwoławczego. I…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 października 2010 r., III KK 97/10

   …k.k., Sąd Rejonowy warunkowo zawiesił wykonanie wymierzonej Tomaszowi T. kary pozbawienia wolności na okres 3 lat próby. Nadto, na podstawie art. 41 § 1 k.k., Sąd Rejonowy orzekł wobec Tomasza T. zakaz zajmowania stanowisk w spółkach prawa handlowego na okres 3 lat „w postaci funkcji członka…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 18 grudnia 2013 r., I KZP 19/13

   …299 § 1 i 5 k.k. od R. B. i J. L. solidarnie – w tym do kwoty 100.165,96 zł solidarnie także z J. S. – kwoty 1.562.218,02 zł”, a na mocy art. 41 § 2 k.k., w stosunku do każdego z oskarżonych z osobna, orzekł środek karny zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem złomem…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 25 czerwca 2004 r., V KK 74/04

   …lat pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 50 zł. Ponadto, na podstawie art. 41 § 1 k.k. Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonego zakaz wykonywania zawodu nauczyciela na okres 3 lat. Tym samym wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 13 maja 2011 r., V CSK 352/10

   …przepisie jest wprawdzie sankcją cywilną o charakterze prewencyjnym, jednak w istocie jest zbliżone do sankcji karnej przewidzianej w art. 41 k.k., gdyż, w odróżnieniu od rozwiązań typowych dla prawa cywilnego, stanowi dolegliwość o charakterze głównie osobistym (porównaj między innymi…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 11 maja 2012 r., IV KK 365/11

   …szkody wyrządzonej przestępstwem w całości w kwocie 773 970,00 zł na rzecz pokrzywdzonego Nadleśnictwa N., a nadto - w oparciu o przepis art. 41 § 1 k.k. - środek karny w postaci zakazu zajmowania stanowisk związanych z uprawnieniem do dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 1 kwietnia 2008 r., IV KK 381/07

   …§ 3 k.k. na karę roku pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4-letniej próby, orzekając także na podstawie art. 41 § 1 k.k. zakaz wykonywania przez oskarżonego zawodu lekarza przez 4 lata. Wyrok ten zaskarżył obrońca Roberta K., zarzucając obrazę przepisów…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 22 sierpnia 2007 r., III CSK 45/07

    …prawa cywilnego rozwiązania o charakterze sankcji zbliża w pewnym zakresie orzekanie tego zakazu do środka karnego przewidzianego w art. 41 Kodeksu karnego. Nadto zakaz o jakim mowa w art. 373 pun stanowi dolegliwość o charakterze głównie osobistym, co upodabnia go do charakteru sankcji…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 41 (468)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.