Art. 46

Pokaż w całym akcie

Art. 46 Kodeksu karnego
Art. 46.
§ 1. W razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; przepisów prawa cywilnego o możliwości zasądzenia renty nie stosuje się.
§ 2. Jeżeli orzeczenie obowiązku określonego w § 1 jest znacznie utrudnione, sąd może orzec zamiast tego obowiązku nawiązkę w wysokości do 200 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W razie gdy ustalono więcej niż jedną taką osobę, nawiązki orzeka się na rzecz każdej z nich.
§ 3. Orzeczenie odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie § 1 albo nawiązki na podstawie § 2 nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego.

art. 46 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 46 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 13 lipca 2011 r., III CZP 31/11

   …Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Orzekany w wyroku karnym obowiązek naprawienia szkody stanowi środek karny określony w art. 39 pkt 5 i art. 46 § 1 k.k. Może być orzeczony obok kary, ale także w jej miejsce, stanowiąc samoistną sankcję karną. Obowiązek ten może być również nałożony jako środek…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 13 grudnia 2000 r., I KZP 40/00

   …Najwyższy zważył, co następuje: Kodeks karny nie zawiera normy regulującej sposób orzekania obowiązku naprawienia szkody przewidzianego w art. 46 § 1 k.k. w wypadku, gdy szkoda wyrządzona została w warunkach współsprawstwa, a zatem przez dwie lub więcej osób. Problematyka zasad orzekania…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 grudnia 2006 r., III CZP 129/06

   …W razie trudności z udowodnieniem wysokości szkody zamiast obowiązku jej naprawienia sąd karny może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego (art. 46 § 2 k.k.). Jako podstawę prawną orzekania o obowiązku naprawienia szkody eksponuje się przepisy prawa karnego, a nie cywilnego, co oznacza możliwość…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 3 grudnia 2021 r., III CZP 84/20

   …postępowania lub o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono (art. 65 § 1 pkt 4 k.p.k.), czy też wówczas, gdy złożono wniosek, o którym mowa w art. 46 § 1 k.k. (wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej o obowiązku naprawienia szkody w całości lub w części lub zadośćuczynienia za dokonaną…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 24 lutego 2006 r., III CZP 95/05

   …w pytaniu prawnym Rzecznika Ubezpieczonych. Analizowano natomiast problem dopuszczalności stosowania środków karnych przewidzianych w art. 46 k.k. (obowiązku naprawienia szkody i nawiązki na rzecz pokrzywdzonego) wobec sprawcy przestępstwa, którego wiązała z zakładem ubezpieczeń umowa…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 listopada 2001 r., WKN 18/01

   …wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...) Podniesiony w kasacji zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego – art. 46 § 1 k.k., uznać należy za bezpodstawny. Kodeks karny upoważnia pokrzywdzonego przy pewnych przestępstwach do wystąpienia z wnioskiem o zobowiązanie…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 1 lutego 2011 r., III KK 243/10

   …przestępstwami paserstwa na rzecz zakładów ubezpieczeń w zakresie w jakim pokryły szkodę dopuścił się obrazy art. 49 § 1 i 3 k.p.k. oraz art. 46 § 1 k.k., albowiem osoby, których mienie w postaci pojazdów mechanicznych, stanowi przedmiot przestępstw z art. 291 § 1 k.k. przypisanych oskarżonemu…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 7 listopada 2014 r., IV KK 129/14

   …przepisów prawa. W szczególności nie jest trafny podniesiony w kasacji zarzut obrazy art. 415 § 5 k.p.k., polegającej na orzeczeniu w trybie art. 46 § 1 k.k. obowiązku zapłaty zadośćuczynienia w sytuacji, gdy zarówno odszkodowanie jak i zadośćuczynienie zostało pokrzywdzonym wcześniej wypłacone na…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 lipca 2016 r., II KK 196/16

   …jakiekolwiek przepisy prawa przy ustalaniu wysokości szkody spowodowanej przestępstwem, a następnie zasądzając solidarnie na podstawie art. 46 § 1 k.k. obowiązek częściowego naprawienia szkody. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że pokrzywdzeni z tytułu ubezpieczenia nie otrzymali pełnej…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 lutego 2014 r., III KK 429/13

    …autora kasacji, że Sąd Okręgowy utrzymując w mocy wyrok Sądu Rejonowego w zakresie orzeczenia o środku karnym wydanego na podstawie art. 46 § 1 k.k. (pkt III) powielił błąd Sądu I instancji i naruszył tzw. klauzulę antykumulacyjną przewidzianą w art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k. Przepis ten…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 46 (9437)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.