Art. 26

Pokaż w całym akcie

Art. 26 Kodeksu karnego
Art. 26.
§ 1. Nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone przedstawia wartość niższą od dobra ratowanego.
§ 2. Nie popełnia przestępstwa także ten, kto, ratując dobro chronione prawem w warunkach określonych w § 1, poświęca dobro, które nie przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra ratowanego.
§ 3. W razie przekroczenia granic stanu wyższej konieczności, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.
§ 4. Przepisu § 2 nie stosuje się, jeżeli sprawca poświęca dobro, które ma szczególny obowiązek chronić nawet z narażeniem się na niebezpieczeństwo osobiste.
§ 5. Przepisy § 1–3 stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy z ciążących na sprawcy obowiązków tylko jeden może być spełniony.

art. 26 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 26 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 28 listopada 2007 r., V KK 81/07

   …pytanie, czy możliwe jest – jak czyni to Sąd Okręgowy – uznanie, że oskarżony nie ponosi odpowiedzialności karnej z powodów określonych w art. 26 § 1 k.k. Zagadnienie to nie doczekało się dotąd wypowiedzi w orzecznictwie najwyższej instancji sądowej. Rozważane zaś było w piśmiennictwie, gdzie –…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 lutego 2016 r., V KK 310/15

   …lecz tylko w tym zakresie, albowiem dalej idące wnioski były oczywiście bezzasadne. Dotyczy to również zarzutu naruszenia przez Sąd odwoławczy art. 26 k.k. Pomijając fakt, że jest on w istocie niedopuszczalnym w kasacji zarzutem błędu w ustaleniach faktycznych, który odparł Sąd odwoławczy w…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 16 grudnia 2016 r., II KK 314/16

   …dla dobra prawnego o wyższej wartości, nie mając przy tym możliwości uniknięcia go w inny sposób jak tylko poprzez wyjazd z kraju (art. 26 § 1 k.k.). Już zważywszy na te okoliczności konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przy…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 2 marca 2016 r., V CSK 401/15

   …natomiast wyrażonego w skardze kasacyjnej I. J. poglądu odnośnie do możliwości zastosowania do odpowiedzialności na podstawie art. 373 p.u.n. art. 26 k.k. albo art. 424 k.c. w drodze analogii. Skarżący podniósł, że określona w tych przepisach konstrukcja stanu wyższej konieczności może być…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 marca 2015 r., III KK 274/14

   …kontratyp sztuki - gdyby przyjąć jego istnienie - byłby najbardziej zbliżony do ustawowego kontratypu stanu wyżej konieczności uregulowanego w art. 26 k.k. W niemieckiej i angloamerykańskiej doktrynie prawniczej sformułowano pogląd, że przekaz, mający charakter artystyczny wyłącza odpowiedzialność…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 marca 2013 r., II KK 230/12

   …przejść do kontroli kasacyjnej poprawności zastosowania przez sąd odwoławczy powołanego w orzeczeniu przepisu prawa materialnego to jest art. 26 § 1 i § 5 k.k. Na marginesie tylko zaznaczyć wypada, że zarówno w procesie stanowienia prawa, jak i stosowania tego prawa należy dążyć do…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 19 września 2023 r., II ZZP 2/22

   …Zważywszy na uprzednio omówioną rangę prawa do obrony, nie jest przy tym celowe odwoływanie się w tym aspekcie do stanu wyższej konieczności (art. 26 k.k.), jako okoliczności uzasadniającej zwolnienie od tajemnicy przebiegu narady i głosowania, gdy w celu swojej obrony sędzia faktycznie złamie tę…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 17 grudnia 2015 r., III KK 213/15

   …2004, t. III, s. 111). Odnosząc te rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż podniesiony w kasacji zarzut obrazy art. 26 § 1 k.k. jest całkowicie chybiony, gdyż wytyka Sądowi odwoławczemu "rażące naruszenie prawa materialnego", które to miał on powielić w ślad za Sądem…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 3 października 2008 r., III KK 121/08

   …fałszywych zeznań i na niepewność zastosowania przez sąd dobrodziejstwa z art. 233 § 5 pkt 2 k.k. albo przez organy ścigania – konstrukcji z art. 26 § 1 k.k., nie mieści się w granicach określonych dyspozycją art. 169 § 1 k.p.k. Innymi słowy, antycypowanie treści dowodu nie jest podstawą jego…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 listopada 2011 r., V KK 164/11

    …że oskarżony naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w sposób umyślny oraz działał w ramach kolizji obowiązków określonej w art. 26 § 5 k.k., to jest realizował ciążący na nim obowiązek służbowy wynikający z art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, poświęcając dobro…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 26 (270)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.