Art. 25

Pokaż w całym akcie

Art. 25 Kodeksu karnego
Art. 25.
§ 1. Nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.
§ 2. W razie przekroczenia granic obrony koniecznej, w szczególności gdy sprawca zastosował sposób obrony niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.
§ 2a. Nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej, odpierając zamach polegający na wdarciu się do mieszkania, lokalu, domu albo na przylegający do nich ogrodzony teren lub odpierając zamach poprzedzony wdarciem się do tych miejsc, chyba że przekroczenie granic obrony koniecznej było rażące.
§ 3. Nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu.
§ 4. (uchylony)
§ 5. (uchylony)

art. 25 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 25 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 1 lutego 2006 r., V KK 238/05

   …obrazę prawa, skarżący nie wskazał w zarzucie kasacji przepisu, który miał być naruszony. Jest jednak oczywiste, że chodzi tu o obrazę art. 25 § 1 k.k., normującego znamiona obrony koniecznej, jako kontratypu wyłączającego odpowiedzialność karną. Dla uwyraźnienia raz jeszcze trzeba…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 15 kwietnia 2015 r., IV KK 409/14

   …autor kasacji pod pozorem zarzucenia wyrokowi Sądu Apelacyjnego rażącego naruszenia prawa materialnego (in concreto błędnej wykładni art. 25 § 1 k.k.), w rzeczywistości zmierza do poddania kolejnej analizie poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Za przyjęciem tego stanowiska przemawia…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 listopada 2014 r., IV KK 157/14

   …na siebie lub – w realiach sprawy – na L. L. lub A. M.” (s. 31 uzasadnienia SO). Założenie to jest przynajmniej nieprecyzyjne; w świetle art. 25 § 1 k.k. wystarczającym warunkiem uznania, że oskarżony działał w obronie koniecznej byłoby jedynie ustalenie, że świadomy zaistnienia bezpośredniego…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 marca 2013 r., II KK 192/12

   …które doprowadziły do wniosków o wykluczeniu działania oskarżonego, w toku całego zdarzenia, w warunkach obrony koniecznej określonej w art. 25 k.k., a także braku podstaw do stwierdzenia, by działał on pod wpływem błędu co do kontratypu obrony koniecznej opisanego w art. 29 k.k. Z…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 stycznia 2018 r., III KK 253/17

   …że sąd odwoławczy w ramach kontroli apelacyjnej wyroku sądu pierwszej instancji dopuścił się rażącego naruszenia przepisów art. 29 k.k. i art. 25 § 1 k.k. Organ ten w następstwie wadliwej wykładni tychże regulacji uznał bowiem, że bez znaczenia, dla możliwości powołania się na zawarte w nich…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 marca 2015 r., III KK 3/15

   …przyjmując, że jest to zarzut braku ustosunkowania się do ewentualnego działania oskarżonej w warunkach kontratypu uregulowanego przepisem art. 25 k.k. zwrócił uwagę na to, że taki zarzut w apelacji obrońcy rozstrzygnięciu Sądu pierwszej instancji nie był stawiany, nie mogło więc nastąpić w tym…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 11 czerwca 2015 r., IV KK 59/15

   …umotywowano podniesione zarzuty, wskazując na szereg szczegółowych kwestii, w tym też ocenę zachowania oskarżonego F. M. w aspekcie art. 25 § 3 k.k. Oczywiste jest – co jest godne podkreślenia w realiach rozpoznanej sprawy – że zakres i szczegółowość wypowiedzi sądu odwoławczego mogą być…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 30 czerwca 2015 r., V KK 152/15

   …materialnego, stara się podważyć dokonane przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne. W kasacji zostały powielone zarzuty apelacyjne obrazy art. 25 § 3 k.k., art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 25 § 2 w zw. z art. 60 § 1 i § 6 pkt 2 k.k. oraz rażącej surowości orzeczonej wobec skazanej kary, które…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 stycznia 2015 r., V KK 225/14

   …Nie można 4 jednak odmówić racji obrońcy, gdy twierdzi, że przy rozpoznawaniu apelacji wniesionej na korzyść, w szczególności zarzutu obrazy art. 25 § 1 k.k., Sąd odwoławczy dokonał jednak zmiany ustaleń odtwarzających pierwszą fazę zdarzenia stanowiącego podstawę faktyczną oskarżenia. Uczynił tak…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 22 kwietnia 2009 r., IV KK 14/09

    …obrony koniecznej, kiedy taki zamach zostanie skierowany przeciwko tej osobie. Wówczas podstawą legalizacji obronnego zachowania jest art. 25 § 1 k.k. z 1997 r., a w poprzednim stanie prawnym był art. 22 § 1 k.k. z 1969 r. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1994 r.,…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 25 (799)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.