Art. 491

Pokaż w całym akcie

Art. 491 Kodeksu cywilnego
Art. 491.
§ 1. Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.
§ 2. Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a jedna ze stron dopuszcza się zwłoki tylko co do części świadczenia, uprawnienie do odstąpienia od umowy przysługujące drugiej stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo do tej części, albo do całej reszty niespełnionego świadczenia. Strona ta może także odstąpić od umowy w całości, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

art. 491 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 491 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 27 lutego 2003 r., III CZP 80/02

   …660/00 (OSP 2003, nr 1, poz. 2) w odniesieniu do skutków odstąpienia sprzedawcy od umowy sprzedaży rzeczy ruchomej z przyczyn określonych w art. 491 § 1 k.c. W uzasadnieniu tych orzeczeń opowiedział się za taką wykładnią przepisów dotyczących ustawowego odstąpienia od umowy sprzedaży rzeczy…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 listopada 2015 r., III CZP 83/15

   …łączącego strony. Przesłanki, które usprawiedliwiają skorzystanie z ustawowego prawa odstąpienia od umowy wzajemnej określone zostały w art. 491 k.c. W § 1 tego przepisu ustawodawca wyznaczył zakres zastosowania ustalonej w nim regulacji przez odwołanie się do pojęcia „zobowiązanie z umowy…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 marca 2013 r., III CSK 216/12

   …drugiej stronie odpowiedniego terminu na wykonanie, z zastrzeżeniem, że po jego bezskutecznym terminie, będzie mógł od umowy odstąpić (art. 491 k.c.). Za takim poglądem przemawia także argument płynący z konstrukcji przepisów o rękojmi za wady dzieła, w którym uprawnienie do odstąpienia 10…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 19 marca 2004 r., IV CK 172/03

   …wyrok narusza art. 379 § 2 k.c. przez błędną wykładnię, a zatem – w konsekwencji – usprawiedliwiony jest zarzut kasacji naruszenia art. 491 § 2 k.c. przez jego niezastosowanie. Skoro świadczenie z umowy z dnia 18 listopada 1994 r. było podzielne to nie ma przeszkód, aby odstąpienie od tej…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 września 2011 r., I CSK 696/10

   …uwagi na zwłokę dłużnika w wykonaniu zobowiązania wykonuje to uprawnienie przez złożenie kontrahentowi oświadczenia o odstąpieniu od umowy (art. 491 § 1 k.c.). Jest to jednostronne, skierowane do adresata oświadczenie woli o charakterze prawokształtującym. W następstwie jego złożenia łączący…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 23 marca 2007 r., V CSK 476/06

   …że dochodzenie roszczeń przez powoda stanowi niezgodne z zasadami współżycia społecznego wykonywanie prawa podmiotowego. Zarzut naruszenia art. 491 k.c. jest bezprzedmiotowy, gdyż przepisy tego artykułu w ogóle nie znajdowały zastosowania w analizowanej sprawie. Z uwagi na charakter stosunku…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 stycznia 2001 r., II CKN 365/00

   …tj. z chwilą jego wykonania uważa się, że jest tak, jakby umowa nigdy nie została zawarta. Od reguły tej istnieją jednak wyjątki. Według art. 491 § 2 k.c., jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a jedna ze stron dopuszcza się zwłoki tylko co do części świadczenia, druga strona może złożyć…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 czerwca 2008 r., I CSK 13/08

   …nie wynika, czy skarżąca zarzuca błędną wykładnię powołanych przepisów czy niewłaściwe ich zastosowanie. Z uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 491 § 2 k.c. można domniemywać, że w opinii skarżącej Sąd Apelacyjny błędnie zastosował ten przepis, gdyż warunkiem jego stosowania jest to, aby…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 października 2003 r., I PK 528/02

   …wykonanie przez pracodawcę obowiązku wypłaty odszkodowania (opóźnienie lub zwłoka) powoduje sankcje przewidziane w art. 481 k.c. i art. 491 k.c., ale nie prowadzi do ustania zakazu konkurencji (art. 1012 § 2 k.p.). O tym, czy w konkretnym stanie faktycznym doszło do niewykonania…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 czerwca 2014 r., I CSK 392/13

    …sądu, w zakresie jego wykładni bądź zastosowania. Skarżąca, pomimo występujących w literaturze rozbieżności co do możliwości stosowania art. 491 k.c. do zobowiązań wzajemnych o charakterze trwałym, nie zakwestionowała zastosowania w sprawie tego unormowania ze względu na taki charakter umowy…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 491 (1285)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.