Art. 498

Pokaż w całym akcie

Art. 498 Kodeksu cywilnego
Art. 498.
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

art. 498 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 498 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 4 września 2013 r., III CZP 26/13

   …te skutki muszą nastąpić po ogłoszeniu upadłości. W świetle art. 35 § 1 pr. upadłościowego, badaniu pod kątem skuteczności przewidzianej w art. 498 § 2 k.c. podlega oświadczenie o potrąceniu złożone zarówno po ogłoszeniu upadłości, jak i przed ogłoszeniem upadłości. Jeżeli okaże się, że dłużnik…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 5 listopada 2014 r., III CZP 76/14

   …wyjątków przewidzianych w przepisach szczególnych, skuteczność oświadczenia o potrąceniu uzależniona jest od przesłanek wymienionych w art. 498 k.c., przy czym w zakresie przesłanki wymagalności, zgodnie z przeważającymi poglądami doktryny i orzecznictwa, przesłanka ta odnosi się jedynie do…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 13 października 2005 r., III CZP 56/05

   …– będące podniesieniem jedynie procesowego zarzutu potrącenia, któremu nie towarzyszy jednoczesne dokonanie potrącenia w rozumieniu art. 498 k.c. – czyli powołanie się na fakt wzajemnego umorzenia wierzytelności wskutek potrącenia, potraktować nie jako zarzut potrącenia, ale jako zarzut…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 5 lipca 2006 r., III CZP 38/06

   …w art. 89 Pr.u.n. Drugie zagadnienie wiąże się z wymagalnością wierzytelności przedstawionej do potrącenia jako przesłanką potrącenia (art. 498 k.c.). W sprawie rozpoznawanej przez Sąd Apelacyjny wierzytelność przedstawiona do potrącenia nie jest obecnie, ze względu na treść układu,…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 sierpnia 2010 r., I PK 56/10

   …o potrąceniu, o którym mowa w art. 499 k.c., jest czynnością materialnoprawną, powodującą - w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 498 § 1 k.c. - odpowiednie umorzenie wzajemnych wierzytelności (art. 498 § 2 k.c.), natomiast zarzut potrącenia jest czynnością procesową, polegającą na…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 marca 2013 r., II CSK 476/12

   …złożone drugiej stronie i wywołuje skutek w postaci wzajemnego umorzenia się wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej (art. 498 § 2 k.c. i 499 k.c.). Oświadczenie o potrąceniu może być składane poza postępowaniem toczącym się z powództwa wierzyciela wzajemnego i podlega…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 stycznia 2009 r., II PK 117/08

   …nie jest tożsame z potrąceniem, a zatem przepisy Kodeksu pracy ograniczające możliwość potrącania nie mają w ogóle zastosowania). Według art. 498 § 1 k.c., potrącenie jest dopuszczalne w sytuacji, gdy dwie osoby są względem siebie jednocześnie dłużnikami i wierzycielami, a ich wzajemne…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 marca 2015 r., V CSK 312/14

   …wzajemnemu. Wskutek złożenia oświadczenia o potrąceniu dochodzi do umorzenia obu wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej (art. 498 § 2 k.c.). Oświadczenie o potrąceniu staje się skuteczne z chwilą dojścia do adresata - wierzyciela, a zarazem dłużnika potrącającego - przy czym,…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 3 kwietnia 2014 r., V CSK 242/13

   …jak również orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2004 r., IV CK 362/02, nie publ.), przyjmuje się, że pomimo treści art. 498 k.c. wymagającego do potrącenia, aby wymagalne były obie potrącane ze sobą wierzytelności, wystarczy, aby wymagalna była wierzytelność…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 marca 2019 r., II CSK 41/18

    …możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło, a także biorąc pod uwagę okoliczność, że jedną z przesłanek potrącenia jest – według brzmienia art. 498 k.c. – wymagalność obu wierzytelności, a ściśle biorąc, wymagalność wynikających z nich roszczeń, uznał za konieczne zbadanie wymagalności…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 498 (4285)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.