Art. 495

Pokaż w całym akcie

Art. 495 Kodeksu cywilnego
Art. 495.
§ 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, strona, która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
§ 2. Jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściowo, strona ta traci prawo do odpowiedniej części świadczenia wzajemnego. Jednakże druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

art. 495 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 495 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 stycznia 2005 r., IV CK 204/04

   …dopatrywał się naruszenia tego przepisu „przez niewzięcie pod uwagę przez Sąd Okręgowy przepisu art. 495 § 2 zdanie drugie k.p.c. w zw. z art. 495 § 1 k.c.”. Odnosząc się do tak przedstawionego zarzutu przede wszystkim podnieść należy, że przepisu tego, który określa granice rozpoznania sprawy…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 28 marca 2002 r., I PKN 6/01

   …w przypadku odpadnięcia przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji nie da się wywieść, jak to proponuje pełnomocnik strony skarżącej, z art. 495 § 1 k.c., zgodnie z którym, „jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które żadna ze stron…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 marca 2013 r., III CSK 223/12

   …lub 7 semiimperatywnych, co mogłoby oddziaływać na wszystkie przepisy z tego działu. Celem wprowadzenia obu jednostek redakcyjnych art. 495 k.c. było uregulowanie skutków następczej niemożności świadczenia jednej strony, które uwzględnia interesy obu stron. Spełnia ono funkcję…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 września 2009 r., V CSK 58/09

   …zostać uznane za skuteczny zarzut kasacyjny w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Pierwsza podstawa kasacyjna skupia się na interpretacji art. 495 § 1 k.c. Pozwani kwestionują, aby przepis ten mógł być rozumiany w sposób przyjęty przez Sąd II instancji, to znaczy poprzez potraktowanie jako…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 maja 2021 r., V CSKP 21/21

   …odrzuceniu, na podstawie art. 398⁶ § 2 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 398² § 1 k.p.c. Przechodząc do meritum rozważań wskazać należy, że art. 495 k.c. stanowi modyfikację art. 475 k.c. w odniesieniu do zobowiązań z umów wzajemnych, gdy jedno ze świadczeń stało się niemożliwe wskutek…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20

   …zobowiązań, w szczególności odwzorowującą zamierzony przez strony związek między obowiązkami mającymi wynikać z umowy kredytu (choćby na wzór art. 495 k.c.). Jedynie z art. 497 w związku z art. 496 k.c. wynika, że jeżeli wskutek nieważności umowy wzajemnej strony mają dokonać zwrotu świadczeń…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 16 lutego 2006 r., IV CK 380/05

   …której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Żądanie wynagrodzenia w kwocie 119 498,04 zł za rok 2001/2002 uznać trzeba – w świetle art. 495 § 1 k.c. – za niezasadne, ponieważ powódka nie wykonała swojego 4 zobowiązania polegającego na udziale w treningach i meczach ligowych. Tym samym…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 czerwca 2008 r., IV CSK 65/08

   …art. 613 § 1 w zw. z art. 615 k.c., art. 622 k.c. oraz art. 233, 47912 w zw. z art. 495 § 3 k.p.c., art. 316 k.p.c. w zw. z art. 5 k.c. i art. 495 oraz art. 409 k.c. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, przychylił się do stanowiska tego Sądu oraz motywów jego…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 grudnia 2005 r., II CK 291/05

   …choć powód skutecznie odstąpił od umowy sprzedaży, to jednak wskutek kradzieży pojazdu niemożliwy stał się wzajemny zwrot świadczeń stron (art. 495 § 1 k.c.), a więc i żądanie przez powoda zwrotu zapłaconej ceny stało się w tej sytuacji niemożliwe. Wskutek odstąpienia od umowy sprzedaży powód był…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 listopada 2013 r., V CSK 500/12

    …oddalającym powództwo mogła zostać rozstrzygnięta kwestia stanowiąca podstawę do dochodzenia zwrotu świadczenia wzajemnego na podstawie art. 495 § 2 k.c. według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Okoliczność ta wymaga rozważenia w związku z treścią art. 365 § 1 k.p.c. i uregulowanej w nim…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 495 (191)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.