Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 22 maja 2026 r., II Ka 238/26

wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 22 maja 2026 r., II Ka 238/26

Tekst

1 Sygn. akt II Ka 238/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 22 maja 2026r.

3 Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący:

5 SSO Agnieszka Karłowicz (spr.)

6 Sędziowie:

7 SO Paweł Mądry

8 SO Agata Kowalska

9 Protokolant:

10 p.o. sekr. sąd. Anita Lemisiewicz-Pszczel

11 przy udziale prokuratora Urszuli Gałązki-Szewczak

12 po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r.

13 sprawy G. Ł. i H. C.

14 oskarżonych z art. 177§ 2 kk i in.

15 na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych

16 od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach

17 z dnia 7 stycznia 2026 r. sygn. akt II K 1037/24

18 I. zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że w miejsce orzeczonego w pkt II przepadku równowartości pojazdu mechanicznego na podstawie art. 44b § 5 pkt 1 kk w zw. z art. 44b § 6 kk orzeka wobec oskarżonego H. C. nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 40 000 (czterdziestu tysięcy) zł;

19 II. w pozostałej części wyrok utrzymuje w mocy;

20 III. zasądza od oskarżonych H. C. i G. Ł. po 420 zł na rzecz oskarżycielki posiłkowej G. H. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym;

21 IV. zwalnia oskarżonego H. C. od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze przejmując wydatki tego postępowania na rachunek Skarbu Państwa;

22 V. zasądza od oskarżonego G. Ł. na rzecz Skarbu Państwa 190 zł kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Uzasadnienie

23 Formularz UK 2

24 Sygnatura akt

25 II Ka 238/26

26 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

27 2

28 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

29 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

30 wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 7 stycznia 2026 r. w sprawie II K 1037/24

31 1.2. Podmiot wnoszący apelację

32 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

33 ☐ oskarżyciel posiłkowy

34 ☐ oskarżyciel prywatny

35 ☒ obrońca

36 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

37 ☐ inny

38 1.3. Granice zaskarżenia

39 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

40 ☒ na korzyść

41 ☐ na niekorzyść

42 ☒ w całości

43 ☐ w części

44 ☐co do winy

45 ☐co do kary

46 ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

47 1.3.2. Podniesione zarzuty

48 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

49 ☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

50 ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

52 ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

53 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

54 ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

55 ☐art. 439 k.p.k.

56 ☐brak zarzutów

57 1.4. Wnioski

58 ☐uchylenie

59 ☒zmiana

60 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

61 2.1. Ustalenie faktów

62 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

63 Lp.

64 Oskarżony

65 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

66 Dowód

67 Numer karty

68 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

69 Lp.

70 Oskarżony

71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

72 Dowód

73 Numer karty

74 2.2. Ocena dowodów

75 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

76 Lp. faktu z pkt 2.1.1

77 Dowód

78 Zwięźle o powodach uznania dowodu

79 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

80 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

81 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

82 Dowód

83 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

84 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

85 Lp.

86 Zarzuty

87 1.

88 Zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego H. C.:

89 • obraza przepisów prawa materialnego - art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 44b § 5 pkt 1 i § 6 k.k. poprzez ich niezastosowanie i orzeczenie na podstawie przepisów dotychczasowych przepadku równowartości pojazdu mechanicznego, podczas gdy aktualnie obowiązujące przepisy przewidujące nawiązkę są względniejsze dla oskarżonego;

90 • błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia poprzez przyjęcie, że nie zachodzi w sprawie „wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami”, o którym mowa w art. 42 § 3 k.k. i na tej postawie orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, w sytuacji gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego pozwala na uznanie, że w niniejszym przypadku istnieją okoliczności pozwalające na odstąpienie od takiego rozstrzygnięcia co spowodowało niezasadne orzeczenie wobec oskarżonego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów;

91 • rażąca surowość i tym samym niewspółmierność orzeczonej kary, polegająca na wymierzeniu kary 8 lat pozbawienia wolności za pierwszy z zarzuconych czynów (pkt I wyroku) w sytuacji gdy właściwości i warunki osobiste oskarżonego, w szczególności jego młody wiek, aktualna sytuacja życiowa tj. prowadzenie gospodarstwa rolnego oraz sytuacja rodzinna, tj. posiadanie dwójki małoletnich dzieci na utrzymaniu, a także fakt, iż popełnił czyn zabroniony w godzinach nocnych, gdzie natężenie ruchu pojazdów był niewielkie, przyznał się do winy oraz wyraził skruchę, uzasadniają wymierzenie oskarżonemu kary 5 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności;

92 • rażąca surowość, a tym samym niewspółmierność orzeczonej kary, polegająca na wymierzeniu oskarżonemu kary 1 roku pozbawienia wolności za drugi z zarzuconych czynów (pkt VI wyroku), w sytuacji, gdy całokształt okoliczności sprawy, w tym warunki osobiste oskarżonego uzasadniają wymierzenie oskarżonemu kary 8 miesięcy pozbawienia wolności;

93 • rażąca surowość, a tym samym niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej poprzez zastosowanie zasady kumulacji w sytuacji, gdy zasady prewencji indywidualnej, a także ścisły związek przedmiotowo-podmiotowy pomiędzy czynami zarzucanymi oskarżonemu przemawia za zastosowaniem zasady asperacji w wymiarze zbliżonym do absorpcji;

94 • rażącą surowość, a tym samym niewspółmierność nawiązki orzeczonej na rzecz pokrzywdzonej U. I. (1) w kwocie 20.000 zł, a więc dwukrotnie wyższej niż na rzecz G. H. w sytuacji, gdy nie ulega wątpliwości, iż pokrzywdzona U. I. (1) odniosła na skutek zdarzenia znacznie mniejszą krzywdę niż pokrzywdzona G. H..

95 Zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego G. Ł., poprzez naruszenie:

96 1. art. 7 k.p.k., art. 193 k.p.k., art. 201 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny opinii biegłego H. G., przejawiające się w bezpodstawnym uznaniu, że opinie te są jasne i logiczne, podczas, gdy opinie te oparte są na ustaleniach i decyzjach niepopartych żadnymi logicznymi uzasadnieniami, a nadto, są wewnętrznie sprzeczne, tj. biegły w treści jednej opinii stwierdza, że pojazd P. poruszał się na biegu trzecim, a w kolejnej stwierdza, że byłoby to nielogiczne, żeby na tym biegu się poruszał, ponadto w opiniach kompletnie pominięto możliwość podejmowania przez oskarżonego manewrów obronnych w postaci „hamowania silnikiem”;

97 2. art. 170 § 1 pkt 3 i 5 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy z dnia 3 grudnia 2025 roku o dopuszczenie nowej opinii i stwierdzenie, że taki wniosek służy przewleczeniu postępowania oraz dowody, które mają być przeprowadzone są nieprzydatne do stwierdzenia danej okoliczności podczas gdy opinia z dnia 3 grudnia 2025 roku zawierała w sobie sprzeczności i niepoparte niczym założenia, tj. biegły bezpodstawnie założył w niej, że ułożenie drążka zmiany biegów, jak również odczyt wskaźnika chwilowego zużycia paliwa nie są miarodajne, kiedy wątpliwy odczyt wskaźnika prędkości obrotowej silnika już jest, a takie, niepoparte żadnym uzasadnieniem, podnosi wątpliwość wobec całości opinii, a w szczególności rzetelności dokonanych obliczeń w zakresie prędkości pojazdów biorących udział w zdarzeniu, uzasadniając konieczność powołania dodatkowej opinii zespołu biegłych, celem weryfikacji dokonanych obliczeń;

98 3. art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 2 § 2 k.p.k. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie jej w sposób dowolny, w opozycji do zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz niedostrzeganie przez Sąd istotnych sprzeczności w dowodach uznanych za wiarygodne (tj. opinii biegłego H. G.) oraz pomijanie dowodu z wyjaśnień oskarżonego G. Ł., według których, mimo niebycia świadomym rodzaju zagrożenia wynikającego z toru ruchu ciągnika rolniczego (...) i będąc w przekonaniu, że jedyne zagrożenie wynika z oślepienia, mimo to podjął manewr „hamowania silnikiem”;

99 4. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na uznaniu, iż zebrany oraz ujawniony w toku postępowania materiał dowodowy daje podstawy do uznania, iż oskarżony w jakikolwiek sposób naruszył zasady bezpieczeństwa i przyczynił się, choćby w najmniejszym stopniu, do zdarzenia.

100 ☐ zasadny

101 ☒ częściowo zasadne obrońcy H. C.

102 ☐ niezasadny

103 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

104 Zarzuty rażącej niewspółmierności kar jednostkowych wymierzonych oskarżonemu H. C. za przypisane mu przestępstwa, jak i kary łącznej były niezasadne i nie mogły zostać uwzględnione. W ocenie Sądu Okręgowego rozstrzygnięcie Sądu I instancji w tym przedmiocie jest właściwe, adekwatne do stopnia winy oskarżonego oraz rozmiarów społecznej szkodliwości popełnionych przez niego czynów. Sąd Rejonowy kształtując wymiar kar, wziął pod uwagę wszelkie okoliczności występujące w sprawie, w tym łagodzące (przyznanie się do winy, wyrażenie skruchy), nadając im odpowiednie znaczenie, a w przypadku kary łącznej uwzględnił wszystkie przesłanki niezbędne z punktu widzenia art. 85a k.k., co w efekcie doprowadziło do wymierzenia kar sprawiedliwych. Orzeczonych przez Sąd meriti kar jednostkowych pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art. 178a § 4 k.k. oraz 8 lat pozbawienia wolności za czyn z art. 177 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k., zbliżonych do dolnych granic ustawowego zagrożenia, nie można było, w świetle okoliczności im towarzyszących, a także uprzedniej karalności oskarżonego za czyn z art. 178a § 1 k.k., uznać za rażąco niewspółmierne.

105 Analizując wymiar kary za czyn z art. 178a § 4 k.k. przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że swym nagannym zachowaniem oskarżony stwarzał poważne i realne zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu lądowym, a tym samym godził w istotne dobro, jakim jest zdrowie i życie ludzkie. Oskarżony poruszał się ciągnikiem rolniczym po niewłaściwym pasie ruchu. Prowadząc ten pojazd w sposób niekontrolowany, znajdując się w znacznym, przekraczającym kilkukrotnie ustawowy próg (art. 115 § 16 k.k.), stanie nietrzeźwości, tj. 1,86 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, zjechał częściowo na przeciwny pas ruchu. Należy przypomnieć, że przewoził pasażera. Oskarżony nie działał przy tym w anormalnej sytuacji motywacyjnej, a z błahego powodu - chęci powrotu jak najszybciej do domu po zakończeniu spożywania alkoholu. Z uwagi zaś na to, że był on uprzednio karany za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, mając pełną świadomość co do stanu w jakim się znajduje, przewidywał konsekwencje swego czynu. Powtórne zaś dopuszczenie się podobnego czynu świadczy o jego lekceważącej postawie do obowiązującego porządku prawnego. W poprzednim wyroku za czyn z art. 178a § 1 kk wymierzono wobec oskarżonego karę grzywny, która jak należy wywnioskować, nie spełniła swoich celów w aspekcie wychowawczym i prewencyjnym. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Rejonowy słusznie zaakcentował znaczny stopień winy oskarżonego, jak też społecznej szkodliwości podjętego przez niego zachowania. Poddając ocenie wymiar kary za czyn z art. 177 § 2 k.k. należało mieć na względzie tragiczne i rozległe skutki tego zdarzenia oraz postawę oskarżonego jako kierowcy. Prowadzenie gospodarstwa rolnego przez oskarżonego oraz jego sytuacja rodzinna były mu znane przez popełnieniem czynów, a więc podejmując się kierowania pojazdem w stanie znacznej nietrzeźwości powinien się liczyć z tym, że może to mieć zasadniczy wpływ również na jego życie.

106 Sąd odwoławczy nie stwierdził również, aby niewspółmierny do stopnia winy i stopnia społecznej szkodliwości czynów przypisanych oskarżonemu w pkt I i VI zaskarżonego wyroku był orzeczony wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio. Zaznaczyć należy, że popełnienie przez oskarżonego występku z art. 178a § 4 k.k. nie miało charakteru incydentalnego. H. C. był uprzednio karany za przestępstwo tego samego rodzaju, skierowane przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Wobec tego uznać należy, iż zastosowana wobec niego wówczas sankcja wolnościowa w postaci kary grzywny oraz zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczony na okres 4 lat okazały się niewystarczające dla osiągnięcia pożądanych efektów resocjalizacyjnych. Ponadto, przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. przypisane mu w tej sprawie bez wątpienia było czynem o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, o czym świadczy znaczny stopień nietrzeźwości oskarżonego jak też stworzenie realnego zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu lądowym. Winno to znaleźć odzwierciedlenie w wymierzonej wobec niego represji karnej. Te okoliczności przemawiały, zdaniem Sądu Okręgowego, za całkowitym wyeliminowaniem oskarżonego z ruchu drogowego jako kierowcy pojazdów mechanicznych. W ocenie Sądu II instancji, niezależnie od stanowiska wyrażonego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. SK 22/21, należało orzec wobec oskarżonego dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych uznając, że orzeczenie tego zakazu na krótszy, określony czas byłoby niewystarczające.

107 Sąd Okręgowy nie dostrzegł również żadnych podstaw by uznać za rażąco wygórowaną orzeczoną wobec H. C. karę łączną 9 lat pozbawienia wolności, której wymiar został przez Sąd Rejonowy ukształtowany z zastosowaniem zasady kumulacji. Słusznie przyjęto, że brak jest w niniejszej sprawie przesłanek do zastosowania zasady pełnej absorbcji, jak i asperacji. Określając wymiar kary łącznej Sąd I instancji wziął pod uwagę wszystkie niezbędne okoliczności wymienione w art. 85a k.k. Należy podkreślić, że zachowania oskarżonego godziły w różne dobra prawne, tj. bezpieczeństwo w komunikacji oraz zdrowie i życie innych osób. Poza tym, co należy jeszcze raz podkreślić, H. C. nie wyciągnął wniosków z uprzedniej karalności, co wskazuje na jego lekceważącą postawę wobec obowiązujących norm prawnych. W tych okolicznościach, kiedy dotychczas orzeczona kara i środek karny w postaci okresowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych nie stanowiły dla niego dostatecznej motywacji do przestrzegania obowiązującego porządku prawnego, złagodzenie orzeczonych wobec niego kar jednostkowych zgodnie z oczekiwaniem obrony w wymiarze minimalnym bądź też bliskim dolnej granicy, jak też kary łącznej do poziomu 5 lat i 11 miesięcy (zaznaczyć należy, że art. 86 § 1 k.k. w obecnym brzmieniu wyklucza możliwość orzeczenia kary łącznej z zastosowaniem zasady pełnej absorpcji) nie zrealizowałoby właściwie ustawowych celów karania i zostałoby odebrane przez oskarżonego, ale również przez społeczeństwo jako przyzwolenie na łamanie prawa. Stanowisko prokuratora o zastosowanie zasady absorpcji było ściśle powiązane z wnioskiem o orzeczenie wobec oskarżonego kary łącznej aż 12 lat pozbawienia wolności.

108 Wobec powyższego, zdaniem Sądu Okręgowego, decyzja Sądu Rejonowego stanowi wyraz racjonalizmu karania. Fakt złożenia przez oskarżonego wyjaśnień i przyznanie się do winy, nie może stanowić podstawy do nadmiernego obniżenia wymiaru zarówno kar jednostkowych jak i kary łącznej. Słusznie wskazał Sąd I instancji, że dotychczasowa postawa życiowa oskarżonego poddaje w wątpliwość jego deklaracje co do zmiany swojego zachowania. Nie zachodzi też wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami, uprawniający do orzeczenia okresowego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych – zgodnie z art. 42 § 3 k.k. Ustalenia w zakresie istnienia lub braku "wyjątkowego wypadku, uzasadnionego szczególnymi okolicznościami" w rozumieniu art. 42 § 3 k.k., powinny być dokonywane na gruncie konkretnej sprawy karnej, z uwzględnieniem całokształtu jej niepowtarzalnych realiów faktycznych i procesowych, dyrektyw wymiaru kary oraz okoliczności wpływających na ten wymiar, a zatem powinny dotyczyć zarówno charakteru popełnionego przestępstwa, jak i osoby sprawcy (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., III KK 234/21). Zgodnie z tym co już wykazano powyżej, w niniejszej sprawie nie zachodziły przedmiotowe przesłanki.

109 Za nietrafny uznać należy zarzut zmierzający do zakwestionowania prawidłowości orzeczenia wobec oskarżonego nawiązki na podstawie art. 47 § 3 k.k. w kwocie 20.000 zł w pkt V wyroku. Skarżący kwestionując to rozstrzygnięcie, powołał się przede wszystkim na wysokość nawiązki orzeczonej wobec pokrzywdzonej G. H.. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w obowiązującym stanie prawnym nawiązka orzekana na podstawie art. 46 § 2 k.k. ma charakter wyłącznie kompensacyjny, a nie probacyjny i przy jej orzekaniu stosuje się przepisy prawa cywilnego. W związku z tym nie mają do niej zastosowania zasady odnoszące się do miarkowania kary ze względu na sytuację finansową zobowiązanego do naprawienia szkody. Wysokość nawiązki orzekanej jako substytut odszkodowania zależy zaś od wysokości poniesionej szkody lub doznanej krzywdy, której nie da się ustalić w sposób kategoryczny. Sąd zobligowany jest do zasądzenia kwoty, która realnie zrekompensuje poszkodowanemu stratę. Wywodów skarżącego, kwestionujących prawidłowość sposobu oszacowania szkody oraz związanego z tym obowiązku odszkodowawczego w formie nawiązki, Sąd odwoławczy nie podzielił. Stosownie bowiem do treści art. 363 § 1 k.c., naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Wobec pokrzywdzonej G. H. Sąd I instancji odwołał się do jej stanowiska przedstawionego w toku postępowania w pismach procesowych m.in. z dnia 2 grudnia 2025 roku. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji prawidłowo podniósł okoliczności dotyczące wysokości nawiązki zasądzonej na rzecz U. I. (1), która nie składała wniosku o zasądzenie konkretnej kwoty i słusznie orzekł nawiązkę w kwocie 20.000 zł biorąc pod uwagę rozległość doznanych obrażeń ciała, długotrwałość leczenia i rehabilitacji, wykluczenie życiowe w tym okresie.

110 W odniesieniu do zarzutu pierwszego, z uwagi na nowelizację ustawy karnej (zarówno art. 178 kk, art. 178a kk, jak i art. 44b kk) ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, która obowiązuje od 29 stycznia 2026 r., na konsekwencje zdarzenia poddanego prawnokarnej ocenie w dniu orzekania przez Sąd odwoławczy należało spojrzeć przez pryzmat reguł prawa intertemporalnego (art. 4 § 1 kk). W realiach niniejszej sprawy zastosowanie znajdują dwa porządki prawne, jeden obowiązujący w dacie czynu i orzekania przez Sąd Rejonowy (ustawa stara), drugi zaś obowiązujący w dacie rozpoznania wniesionej apelacji przez Sąd odwoławczy (ustawa nowa). Zgodnie z dyspozycją art. 4 § 1 kk Sąd ma obowiązek stosowania ustawy nowej, zaś uprzednio obowiązującej tylko wtedy gdy jest względniejsza dla sprawcy. Analiza przepisów wskazuje, że uregulowanie obowiązujące obecnie jest względniejsze dla oskarżonego. W poprzednio obowiązującym porządku prawnym, zgodnie z treścią art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 2 k.k., w przypadku skazania za czyn z art. 178a § 4 k.k., jeżeli pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, Sąd zobligowany był do orzeczenia przepadku równowartości pojazdu, który też został orzeczony przez Sąd Rejonowy w wysokości 112.791 zł. Obecnie obowiązujący w tym zakresie przepis art. 44 b § 5 i 6 k.k. stanowi zaś, że jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 do 500 000 złotych. Stąd też, przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, uznając, że przepadek równowartości pojazdu, którym poruszał się sprawca byłby rozstrzygnięciem znacznie mniej korzystnym dla oskarżonego, Sąd Okręgowy stosując przepis w obecnie obowiązującym brzemieniu, orzekł od H. C. na rzecz Skarbu Państwa nawiązkę w kwocie 40 000 zł. Kwota ta jest dostosowana do ustalonych w sprawie okoliczności obciążających i przemawiających na korzyść sprawcy, nadto jest utrzymana w rozsądnych granicach, co czyni ją sprawiedliwą.

111 Zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego G. Ł. nie zasługiwały na uwzględnienie. Sprowadzały się one do podnoszenia kolejnych zarzutów wobec treści opinii biegłego H. G., która była systematycznie uzupełniana zgodnie z wnioskami dowodowymi obrońcy oskarżonego. W sytuacji, gdy opinia biegłego jest pełna - dla sądu, który swoje stanowisko w tym względzie należycie uzasadnił, to fakt, iż opinia taka nie spełnia oczekiwań uczestników postępowania, nie jest przesłanką dopuszczenia kolejnej opinii (post. SN z 17.12.2015r., III KK 448/15, LEX nr 1956352). Opinię biegłego ocenia sąd i to sąd decyduje, czy jest ona dla niego zrozumiała i przekonywająca, czy odpowiada na pytania zakreślające jej przedmiot i granice, czy jest wewnętrznie spójna i niesprzeczna, czy nie rodzi wątpliwości co do jej merytorycznej trafności. Jeśli w którejś z powyższych kwestii sąd poweźmie uzasadnione wątpliwości (w szczególności pod wpływem argumentacji stron postępowania) to wówczas sąd decyduje - zgodnie z dyrektywą art. 201 kpk - o wezwaniu tych samych biegłych, skonfrontowaniu biegłych lub o powołaniu innych biegłych. Strona domagająca się wydania opinii uzupełniającej, powinna wykazać, w jakim zakresie ekspertyza złożona na piśmie jest niepełna lub niejasna czy wewnętrznie sprzeczna, albo na czym polega jej sprzeczność z inną opinią wydaną w tej sprawie, a więc uprawdopodobnić zaistnienie sytuacji wskazanych w art. 201 kpk (wyrok SA we Wrocławiu z 17.02.2016r., II AKa 13/16, LEX nr 2023599). Tymczasem skarżący w swoim zarzucie ponowił jedynie swoje wątpliwości wyrażone już na etapie przewodu sądowego przeprowadzonego przez Sąd I instancji, które Sąd ten uznał za chybione, co skutkowało nieuwzględnieniem jego wniosku w dniu 3 grudnia 2025 roku, które to stanowisko w tym względzie Sąd Odwoławczy podzielił w całej rozciągłości. Rzeczą najistotniejszą było, że biegły w sposób stanowczy i jasny, po wydaniu opinii uzupełniających uwzględniających zarówno faktyczne parametry pojazdów biorących udział w zdarzeniu, usytuowanie rowów po bokach drogi, po przeprowadzeniu eksperymentu procesowego, wskazywał, że G. Ł. nieprawidłowo zagregował na stan zagrożenia na drodze, mimo istnienia przesłanek wskazujących na możliwość nieprawidłowego zachowania kierowcy ciągnika, który oświetlał drogę światłami drogowymi i jechał częściowo po połowie jezdni przewidzianej dla ruchu w kierunku przeciwnym.

112 Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2022 r. IV KK 320/20 niezależnie od niebezpieczeństwa, jakie stwarza sprawca, konieczne jest przeanalizowanie, czy inny uczestnik ruchu nie podjął dobrowolnie zachowania, które obiektywnie zwiększyło to sprowadzone już zagrożenie i zmaterializowało się w dalej idącym skutku. Rolą sądu jest ocena, czy tak w istocie było w konkretnym przypadku. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji sprostał tym obowiązkom, a ustalony brak zachowania należytej ostrożności przez G. Ł. i niedostosowania prędkości prowadzonego pojazdu do warunków w jakich odbywał się ruch, były prawidłowe, tak jak postawienie i przypisanie zarzutu z art. 177 § 1 i 2 kk. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja drogowa wymagała od oskarżonego podjęcia intensywnego hamowania, nawet aż do zatrzymania pojazdu, a nie podejmowania hamowania poprzez „hamowanie silnikiem”, czy intensywnej zmiany świateł. Takie ustalenia wynikają wprost z zeznań świadków, którzy również obserwowali zachowanie oskarżonego H. C. kierującego pojazdem. W tym zakresie, co do konieczności podjęcia konkretnych manewrów obronnych sprawa nie wymagała wydania opinii. Główne zastrzeżenia skarżącego co do opinii biegłego sprowadzały się do braku precyzyjnego ustalenia prędkości z jaką poruszał się oskarżony. Sąd I instancji po dokonaniu zmiany opisu czynu wyłączył zasadnie ustalenia co do przekroczenia prędkości dopuszczalnej i słusznie wskazał na okoliczności niedostosowania prędkości do zaistniałych warunków drogowych. W ten sposób kwestia ewentualnego przekroczenia prędkości dopuszczalnej stała się drugorzędna przy ustalaniu odpowiedzialności. Oskarżony nie zareagował odpowiednio na zaistniały stan zagrożenia. Świadek H. H. zeznała, że widziała na prostej drodze jadący duży pojazd, światła tego pojazdu oślepiały ich, pojazd ten jechał wprost na nich (k.107-108). Taką sytuację zaobserwowała również U. I. (2) widząc jadący pojazd na ich pasie, oślepiający ich światłami, pojazd jechał na nich (k.914v). Taki też obraz był widocznych również dla oskarżonego G. Ł., który zareagował na to przekleństwami, mrugał światłami, ale świadkowie nie odnotowywali manewrów obronnych w postaci hamowania czy nawet próby zatrzymania pojazdu. Brak jest dowodów w sprawie odnoszących się do wyjaśnień oskarżonego i potwierdzających wykonanie nagłego manewru zjazdu przez ciągnik tuż przed pojazd prowadzony przez oskarżonego. Jeżeli pasażerowie samochodu widzieli zagrożenie w postaci pojazdu jadącego po ich pasie, wprost na nich, to takie zagrożenia powinien również dostrzec i odpowiednio na nie zareagować kierowca pojazdu P. G. Ł.. Fakt oślepienia światłami jeszcze dobitniej wskazywał na konieczność hamowania, a nawet zatrzymania pojazdu, jeżeli kierujący nie miał w żadnym stopniu możliwości obserwować tego co dzieje się przed pojazdem.

113 Sąd Odwoławczy uznał tym samym, że Sąd Rejonowy wyrokując w niniejszej sprawie nie przekroczył granicy swobodnej oceny dowodów, a co za tym idzie nie dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie przypisania oskarżonemu G. Ł. czynu wskazanego w akcie oskarżenia. Niewątpliwie oskarżony dopuścił się popełnienia przypisanego mu czynu, a fakt ten został w sposób bezsporny dowiedziony, co ma odzwierciedlenie w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym.

114 We wniesionej apelacji skarżący nie zarzucił pierwszoinstancyjnemu rozstrzygnięciu o karze rażącej niewspółmierności wobec oskarżonego G. Ł.. Przy jednoczesnym braku przesłanek z art. 440 kpk, Sąd Okręgowy nie miał podstaw, by na skutek tak sformułowanego środka odwoławczego odnieść się w sposób szczegółowy do rodzaju i wymiaru kary orzeczonej wobec oskarżonego w zaskarżonym wyroku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. II AKa 275/17, Legalis Numer 1728581). Należy podkreślić, że orzeczona kara, wyznaczony okres próby, orzeczone nawiązki, nie noszą cech rażąco niewspółmiernych, są adekwatne do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, uwzględniają okoliczności łagodzące oraz obciążające, a w szczególności dotychczasową niekaralność oskarżonego. Obciążenie oskarżonego G. Ł. kosztami procesu wynikało z wydania wobec niego wyroku skazującego oraz faktu, że oskarżony jest osobą młodą, nie posiada nikogo na utrzymaniu, ma możliwość podjęcia pracy celem realizacji nałożonych zobowiązań finansowych.

115 Wnioski

116 - obrońca oskarżonego H. C. - o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary 5 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności za pierwszy z zarzuconych czynów, kary 8 miesięcy pozbawienia wolności za drugi z zarzuconych czynów oraz kary łącznej 5 lat i 11 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczenie nawiązki na rzecz Skarbu Państwa w wysokości 40.000 zł na podstawie art. 44b §6 kk, orzeczenie wobec oskarżonego H. C. nawiązki na rzecz pokrzywdzonej U. I. (1) w kwocie 10 000 zł oraz orzeczenie wobec oskarżonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 10 lat.

117 - obrońca oskarżonego G. Ł. o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że uznanie oskarżonego G. Ł. za niewinnego zarzucanego mu czynu oraz zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie kosztów postępowania, poprzez zwolnienie oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w całości.

118 ☐ zasadny

119 ☒ częściowo zasadny obrońcy oskarżonego M. Sadowego

120 ☐ niezasadny

121 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

122 Częściowa zasadność zarzutów podniesionych przez obrońcę oskarżonego H. C., z uwagi na zmianę przepisów, warunkowała decyzję o częściowej zmianie zaskarżonego wyroku, co szczegółowo wykazano powyżej.

123 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

124 1.

125 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

126 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

127 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

128 1.

129 Przedmiot utrzymania w mocy

130 wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 7 stycznia 2026 r. w sprawie II K 1037/24 – w części niewymienionej w podsekcji 5.2.

131 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

132 W zakresie tych rozstrzygnięć zaskarżony wyrok – jako słuszny i odpowiadający prawu – należało utrzymać w mocy.

133 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

134 1.

135 Przedmiot i zakres zmiany

136 Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce

137 orzeczonego w pkt II przepadku równowartości pojazdu mechanicznego, na podstawie art. 44b § 6 kk orzekł wobec oskarżonego H. C. nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 40 000 złotych.

138 Zwięźle o powodach zmiany

139 Sąd Okręgowy w drodze kontroli instancyjnej dopatrzył się konieczności wskazanej powyżej zmiany zaskarżonego wyroku, o czym wypowiedział się w rubryce 3.1.

140 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

141 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

142 1.1.

143 ☐ art. 439 k.p.k.

144 Zwięźle o powodach uchylenia

145 2.1.

146 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

147 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

148 Zwięźle o powodach uchylenia

149 3.1.

150 Konieczność umorzenia postępowania

151 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

152 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

153 4.1.

154 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

155 Zwięźle o powodach uchylenia

156 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

157 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

158 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

159 Przytoczyć okoliczności

160 6. Koszty Procesu

161 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

162 Przytoczyć okoliczności

III., IV.,V.

163 W związku z nieuwzględnieniem w przeważającym zakresie apelacji obrońcy oskarżonego H. C., ale przy zaistnieniu przesłanek z art. 624 § 1 kpk – oskarżony jest pozbawiony wolności i nie osiąga dochodów zwolniono tego oskarżonego od kosztów sądowych. Wobec nieuwzględnieniu apelacji obrońcy oskarżonego G. Ł., przy braku przesłanek z art. 624 § 1 kpk, Sąd Okręgowy na podstawie art. 627 kpk w zw. z art. 634 kpk, zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 190 zł tytułem kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, ustalając ich wysokość w oparciu o treść art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 123 z późn. zm.), a także § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 663 z późn. zm.). Sąd Okręgowy uwzględnił wniosek pełnomocnika i zasądził od oskarżonych na rzecz oskarżycielki prywatnej kwoty po 420 zł – tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym, bo ich apelacje nie zostały w zasadzie uwzględnione.

164 7. PODPIS

165 1.3. Granice zaskarżenia

166 Kolejny numer załącznika

167 1

168 Podmiot wnoszący apelację

169 obrońca oskarżonego H. C.

170 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

171 wyrok w części

172 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

173 ☒ na korzyść

174 ☐ na niekorzyść

175 ☐ w całości

176 ☒ w części

177 ☐co do winy

178 ☐co do kary

179 ☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

180 1.3.2. Podniesione zarzuty

181 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

182 ☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

183 ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

184 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

185 ☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

186 ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

187 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

188 ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

189 ☐art. 439 k.p.k.

190 ☐brak zarzutów

191 1.4. Wnioski

192 ☐uchylenie

193 ☒zmiana

194 1.3. Granice zaskarżenia

195 Kolejny numer załącznika

196 2

197 Podmiot wnoszący apelację

198 obrońca oskarżonego G. Ł.

199 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

200 wyrok w części

201 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

202 ☒ na korzyść

203 ☐ na niekorzyść

204 ☐ w całości

205 ☒ w części

206 ☒co do winy

207 ☐co do kary

208 ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

209 1.3.2. Podniesione zarzuty

210 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

211 ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

212 ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

213 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

214 ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

215 ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

216 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

217 ☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

218 ☐art. 439 k.p.k.

219 ☐brak zarzutów

220 1.4. Wnioski

221 ☐uchylenie

222 ☒zmiana