Art. 439

Pokaż w całym akcie

Art. 439 Kodeksu postępowania karnego
Art. 439.
§ 1. Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli:
1) w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona lub niezdolna do orzekania bądź podlegająca wyłączeniu na podstawie art. 40;
2) sąd był nienależycie obsadzony lub którykolwiek z jego członków nie był obecny na całej rozprawie, z wyjątkiem wypadków, gdy wynika to z prowadzenia w dalszym ciągu na podstawie art. 402 § 2a lub art. 404 § 2a rozprawy przerwanej lub odroczonej;
3) sąd powszechny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu szczególnego albo sąd szczególny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu powszechnego;
4) sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu;
5) orzeczono karę, środek karny, środek kompensacyjny lub środek zabezpieczający nieznane ustawie;
6) zapadło z naruszeniem zasady większości głosów lub nie zostało podpisane przez którąkolwiek z osób biorących udział w jego wydaniu;
7) zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia, uniemożliwiająca jego wykonanie;
8) zostało wydane pomimo to, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone;
9) zachodzi jedna z okoliczności wyłączających postępowanie, określonych w art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8–11;
10) oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy;
11) sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa.
§ 2. Uchylenie orzeczenia jedynie z powodów określonych w § 1 pkt 9–11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego.
§ 3. W posiedzeniu mają prawo wziąć udział strony, obrońcy i pełnomocnicy. Przepis art. 451 stosuje się odpowiednio.

art. 439 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 439 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22

   …Najwyższego, a także poglądach doktryny, rodzą poważne wątpliwości co do tego, czy w orzecznictwie nastąpiła zmiana wykładni przepisu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w aspekcie postrzegania należytej obsady sądu powszechnego. Sąd Najwyższy w poszerzonym składzie stanowisko to w pełni akceptuje i nie…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 maja 2005 r., I KZP 5/05

   …2005 R. I KZP 5/05 Wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony. Przewodniczący: sędzia SN S. Zabłocki. Sędziowie SN: A. Deptuła, P. Kalinowski…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 27 stycznia 2009 r., I KZP 23/08

   …przez Prezesa sądu na czas nie dłuższy niż miesiąc w roku, wskazuje się, że niedopuszczalne jest tu – ze skutkami wynikającymi z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – delegowanie sędziego do orzekania w innym sądzie w konkretnej sprawie lub sprawach, gdyż ramy czasowe nie są wówczas określone w…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 czerwca 2018 r., I KZP 2/18

   …powoduje wewnętrzną sprzeczność wyroku, uniemożliwiającą jego wykonanie, co stanowi o zaistnieniu bezwzględnego powodu odwoławczego z art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k. (por. np. wyroki SN: z dnia 22 października 2015 r., III KK 235/15; z dnia 21 października 2008 r., IV KK 316/08; z dnia 11 kwietnia…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 października 2003 r., I KZP 27/03

   …2003 r. instytucję nieważności orzeczeń w kodeksie postępowania karnego, jednocześnie w art. 1 pkt 177 tejże ustawy dokonał zmiany w art. 439 § 1 k.p.k., inkorporując do niego wszystkie powody nieważności orzeczeń wymienione w skreślonym art. 101 § 1 k.p.k. Jak trafnie wskazano w…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 22 maja 2019 r., I KZP 1/19

   …z treści stosowanego z niewielką modyfikacją w postępowaniu skargowym przepisu art. 536 k.p.k. – w wypadkach określonych w art. 435 k.p.k. i art. 439 k.p.k. (zob. wyrok SN z 23 maja 2018 r., IV KS 10/18). Bezprzedmiotowość stosowania w postępowaniu skargowym rozwiązania przewidzianego w art. 455…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 lipca 2001 r., I KZP 15/01

   …te ograniczenia mają charakter względny, nie dotyczą bowiem sytuacji, gdy strona podnosi zarzuty oparte na uchybieniach, o jakich mowa w art. 439 § 2 k.p.k. (art.520 § 3 i art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Bez wątpienia byłoby lepiej, 8 gdyby ustawodawca pomieścił wszystkie ograniczenia w jednym…

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 października 2009 r., I KZP 19/09

   …§ 1 u.s.w. (ta bowiem przeprowadzona została już we wcześniejszych orzeczeniach), lecz relacji pomiędzy zawartą w nim normą a przepisem art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co może być przedmiotem zasadniczej wykładni, o której mowa w art. 441 § 1 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 maja 2020 r., I KZP 14/19

   …sądu odwoławczego. Pierwsza podstawa dotyczy naruszenia przez sąd odwoławczy przepisu art. 437 § 2 k.p.k. zaś druga uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Nie budzi wątpliwości, że druga podstawa skargi obejmuje li tylko postępowanie odwoławcze, a więc zaistnienie na etapie tego postępowania…

10. Sąd Najwyższy, uchwała z 17 lipca 2012 r., I KZP 13/12

    …bez zgody sędziego delegowanego i z tego właśnie powodu przyjąć należy w sprawie wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja z pewnością uzasadniałaby odmowę podjęcia uchwały, ze względu na to, że przedstawione zagadnienia prawne nie miałyby…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 439 (7782)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.