Art. 438

Pokaż w całym akcie

Art. 438 Kodeksu postępowania karnego
Art. 438. Orzeczenie ulega uchyleniu lub zmianie w razie stwierdzenia:
1) obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu;
1a) obrazy przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w pkt 1, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu;
2) obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia;
3) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia;
4) rażącej niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka.

art. 438 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 438 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 23 kwietnia 2002 r., I KZP 12/02

   …Zaskarżenie wyroku z powodu orzeczenia rażąco niewspółmiernego środka karnego nie może być jednak wyłączone tylko dlatego, że brzmienia art. 438 pkt 4 k.p.k. nie skorelowano z przepisami Kodeksu karnego z 4 1997 r., w którym zrezygnowano z nazw „kary zasadnicze” i „kary dodatkowe”, wprowadzając…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 25 czerwca 2020 r., I KZP 3/20

   …wskazał m.in., że „uprawnienie do złożenia skargi ustawodawca nadał tylko skazanemu i zawęził, w porównaniu ze środkiem odwoławczym (art. 438 k.p.k.), podstawę zaskarżenia stanowiąc, że skarga może być wniesiona wyłącznie z powodu niezgodności decyzji z prawem”. W piśmiennictwie…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 stycznia 2014 r., V KK 229/13

   …środka odwoławczego prawidłowości orzeczenia sądu pierwszej instancji pod kątem podstaw uchylenia lub zmiany orzeczenia wymienionych w art. 438 k.p.k., a poza granicami tego środka tylko w wypadkach wskazanych w ustawie. W apelacji obrońca w zakresie dotyczącym skazania za czyn opisany w pkt…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 marca 2013 r., III KK 17/13

   …się do poszczególnych zarzutów apelacji. Należy przypomnieć, że obraza prawa materialnego stanowi względną podstawę odwoławczą z art. 438 pkt 1 k.p.k. wtedy, gdy prawo to zostało wadliwie zinterpretowane przez sąd pierwszej instancji, gdy sąd ten wadliwie zastosował przepis prawa…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 30 marca 2017 r., III KK 395/16

   …wniesionej na niekorzyść obojga oskarżonych jedynie w części orzeczenia o karze, sformułował jeden tylko zarzut, nawiązujący do treści art. 438 pkt 4 k.p.k., to jest zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonych wobec K.N. i Z.M. kar 25 lat pozbawienia wolności, w sytuacji, gdy bardzo wysoki…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 18 lutego 2011 r., II KK 289/10

   …§ 1 k.p.k., o ile tylko sąd ten swojemu orzeczeniu nada jedną z takich postaci, jakie ten przepis przewiduje”). Także powołanie przepisu art. 438 pkt 2 k.p.k., jako podstawy kasacyjnej, jest z gruntu nieprawidłowe. Jest to bowiem przepis o charakterze operacyjnym, wskazujący na to, jakie powinny…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 15 września 2010 r., II KK 42/10

   …do czynienia z rażącą obraza prawa materialnego lub procesowego, która miała istotny wpływ na treść wyroku w rozumieniu art. 6 523 § 1 w zw. z art. 438 pkt 1 lub 2 k.p.k., ale nie z uchybieniem, o jakim mowa w art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k. Na takie właśnie rozumienie powodu uchylenia orzeczenia…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 30 listopada 2016 r., IV KK 225/16

   …– Prokuratora Generalnego. Zwrócić należy jednocześnie uwagę, że w art. 523 § 1a k.p.k. mowa jest o „niewspółmierności kary”, zaś w art. 438 pkt 4 k.p.k. użyto zwrotu „rażąca niewspółmierność kary”. W piśmiennictwie wskazuje się, że różnica ma tu charakter jakościowy, gdyż dotyczy stopnia…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 24 maja 2013 r., II KK 131/13

   …jako oczywiście bezzasadny. W drugim zarzucie kasacji obrońca podniósł zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 434 § 1 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 69 § 1 k.k., polegającego na orzeczeniu na niekorzyść oskarżonego, podczas gdy pochodzący od oskarżyciela publicznego środek…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 31 maja 2007 r., III KK 31/07

    …być wniesiona „wyłącznie z powodu niewspółmierności kary”, to – zgodnie z zasadami logiki – żadna, w tym także „rażąca” (w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k.) niewspółmierność kary nie stanowi podstawy kasacji (zob. szerzej S. Zabłocki: Postępowanie kasacyjne a problem wymiaru kary, Pal. 1996,…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 438 (19 694)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.