Art. 4

Pokaż w całym akcie

Art. 4 Kodeksu karnego
Art. 4.
§ 1. Jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy.
§ 2. Jeżeli według nowej ustawy za czyn objęty wyrokiem nie można orzec kary w wysokości kary orzeczonej, wymierzoną karę obniża się do wysokości najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie nowej ustawy.
§ 3. Jeżeli według nowej ustawy czyn objęty wyrokiem nie jest już zagrożony karą pozbawienia wolności, wymierzoną karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu zamienia się na grzywnę albo karę ograniczenia wolności, przyjmując że jeden miesiąc pozbawienia wolności równa się 60 stawkom dziennym grzywny albo 2 miesiącom ograniczenia wolności.
§ 4. Jeżeli według nowej ustawy czyn objęty wyrokiem nie jest już zabroniony pod groźbą kary, skazanie ulega zatarciu z mocy prawa.

art. 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 4 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 listopada 2013 r., I KZP 13/13

   …wymiar kary stał się możliwy, to w realiach niniejszej sprawy istniała konieczność porównania obu stanów prawnych przez pryzmat wyrażonych w art. 4 § 1 k.k. reguł prawa intertemporalnego”. W niektórych wyrokach Sądu Najwyższego powyższą tezę uważano zaś za tak oczywistą, że nie wymagającą…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 września 2006 r., I KZP 17/06

   …sprawcy, czy też działanie tego przepisu może się odnosić także, odpowiednio, do przestępstw, które – ze względu na regułę zawartą w art. 4 § 1 k.k. – zakwalifikowano według ustaw dawnych. Uogólniając zagadnienie stwierdzić można, że istota problemu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie,…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 7 czerwca 2002 r., I KZP 15/02

   …przedawnienia. Trzeba bowiem przyjąć, iż przedłużenie okresu przedawnienia na skutek zmiany ustawy musiałoby podlegać ocenie przez pryzmat art. 4 § 1 k.k. (inaczej B. Nita, A.R. Światłowski: Zakaz łącznego stosowania przepisów ustawy nowej oraz ustawy dawnej na tle art. 4 § 1 k.k., Prokuratura i…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 19 września 2023 r., II ZZP 2/22

   …Sąd Najwyższy uznał, że ze względu na stosowany w postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej art. 4 § 1 k.k., istotne jest, czy wskazane przepisy ustrojowe regulujące instytucję szczególnego błędu na gruncie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów,…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 17 marca 2005 r., I KZP 4/05

   …oskarżonego, na podstawie art. 45 § 1 k.k. (a także na podstawie art. 299 § 7 k.k.), środka karnego przepadku korzyści obowiązuje regulacja art. 4 § 1 k.k., odnosząca się do badania względności ustaw, obowiązujących w czasie popełnienia przestępstwa i w dacie orzekania (dokonywania…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 30 kwietnia 2014 r., I KZP 3/14

   …jest tylko stanowisko zajęte przez inne składy orzekające tego Sądu) oraz braku w piśmiennictwie prawniczym szerszych rozważań na gruncie art. 4 § 3 k.k. (analogicznie jak art. 50 ust. 1 ustawy nowelizującej przepis ten mówi o zamianie na inną karę podlegającej wykonaniu kary pozbawienia…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 25 maja 2010 r., I KZP 5/10

   …z 1969 r., że w przypadkach w nim przewidzianych nie ma zastosowania art. 2 § 1 k.k. z 1969 r. Przepis ten wiernie odpowiadał obowiązującemu art. 4 § 1 k.k., a wyrażają one również jedną z istotnych zasad prawa karnego – lex mitior agit (działanie ustawy względniejszej). Rozważyć zatem w tym…

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 stycznia 2007 r., I KZP 34/06

   …1998 r., a więc przed datą wejścia w życie Kodeksu postępowania karnego. Po drugie, Sąd Okręgowy wskazał na implikacje wypływające z treści art. 4 § 1 k.k., zakazującego wstecznego stosowania prawa surowszego. W tym aspekcie przywołał pogląd Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 marca 2006 r.,…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 maja 2016 r., WK 2/16

   …– s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Tak postępując - wbrew twierdzeniom skarżącego - Sąd Odwoławczy nie dopuścił się jednak obrazy, ani art. 4 § 1 k.k., ani też art. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny (przywołanej powyżej). Nie ulega 16 wątpliwości, w realiach…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 grudnia 2001 r., V KKN 67/01

    …kwestii ustawy względniejszej nie pozwoli uzyskać rezultatu zgodnego z ustawową regułą „stosowania ustawy (...) względniejszej dla sprawcy” (art. 4 § 1 k.k.). Sąd Okręgowy, po uwzględnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla orzeczenia o karze zasadniczej, wymierzył skazanej karę 25 lat…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 4 (7250)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.