Art. 113

Pokaż w całym akcie

Art. 113 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Art. 113.
1. Nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.
2. Nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa nie może być wywłaszczona. Nie dotyczy to wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego oraz ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość.
3. Wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość albo jej część. Jeżeli wywłaszczeniem jest objęta część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele, na żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie.
4. Jeżeli nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, przy jej wywłaszczeniu przyjmuje się inne dokumenty stwierdzające prawa do nieruchomości oraz służące do jej oznaczenia dane z katastru nieruchomości.
5. W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, przy jej wywłaszczeniu, przyjmuje się służące do jej oznaczenia dane z katastru nieruchomości.
6. Przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe.
7. Przepis ust. 6 stosuje się również, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe.

art. 113 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399)

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 18 lipca 2012 r., I OSK 1025/11

   …jest błędne. Niewątpliwie przedmiotowa nieruchomość nie miała uregulowanego stanu prawnego w rozumieniu art. 113 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej u.g.n., w myśl którego przez nieruchomość o nieuregulowanym…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 listopada 2011 r., I OSK 2056/10

   …i art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 113 ust. 4–6, art. 114 ust. 1, 3, 4 i art. 115 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że decyzja…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 21 grudnia 2007 r., I OSK 1759/06

   …przypisać naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6 pkt 2, 3, 4 oraz art. 112 ust. 3 i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 2000 Nr 46, poz. 543). Stosownie do art. 112 ust. 3 powołanej wyżej ustawy – w brzmieniu…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 19 listopada 2015 r., I OSK 493/14

   …Starosty jakoby stan prawny nieruchomości był nieuregulowany jest pozbawione podstaw prawnych. Stosownie do art. 113 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 25 marca 2015 r., I OSK 1752/13

   …W ust. 4 art. 136 ugn ustawodawca nakazał: Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3. W literaturze powszechnie przyjmuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na zwykłym stosowaniu wprost określonych…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 27 marca 2014 r., I OSK 2172/12

   …czynności zmierzających do takiego ustalenia stanowi naruszenie normy zawartej w art. 10 k.p.a. Zastosowane przez organ pierwszej instancji art. 113 i art. 114 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej u.g.n.) znajdują…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 6 października 2015 r., I OSK 2044/14
8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 28 sierpnia 2015 r., I OSK 1168/15

   …przez Wojewodę Łódzkiego. Za możliwością zastosowania instytucji oddania pieniędzy do depozytu (art. 133 pkt 2 ugn) przemawiał również zapis art. 113 ust. 7 ugn, który w sporządzonej przez Wojewodę Łódzkiego skardze kasacyjnej został zupełnie pominięty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 1 kwietnia 2015 r., II OSK 106/15
10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 listopada 2008 r., I OSK 1620/07

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 113 (178)

Historia zmian

Bez zmian od 10 marca 2026 r.