Art. 114

Pokaż w całym akcie

Art. 114 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Art. 114.
1. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3, należy poprzedzić rokowaniami o nabycie w drodze umowy praw określonych w art. 112 ust. 3, przeprowadzonymi między starostą, wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W trakcie prowadzenia rokowań może być zaoferowana nieruchomość zamienna.
2. W przypadku wywłaszczania nieruchomości na wniosek jednostki samorządu terytorialnego rokowania, o których mowa w ust. 1, przeprowadzają ich organy wykonawcze.
3. W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym informację o zamiarze wywłaszczenia starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych starostwa powiatowego, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim. Jeżeli wywłaszczenie dotyczy części nieruchomości, ogłoszenie zawiera również informację o zamiarze wszczęcia postępowania w sprawie podziału tej nieruchomości.
4. Jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia, o którym mowa w ust. 3, nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do nieruchomości, można wszcząć postępowanie w sprawie podziału i postępowanie wywłaszczeniowe.

art. 114 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399)

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 3 sierpnia 2005 r., OSK 1843/04

   …i na rzecz Miasta K. Do rokowań zgodnie z art. 114 ust. 2 ustawy był zatem uprawniony Prezydent Miasta K., jako organ wykonawczy Gminy. Przepis art. 114 nie zawiera, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny możliwości przekazania tych uprawnień, zwłaszcza spółce akcyjnej, jaką jest…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 listopada 2011 r., I OSK 2056/10

   …z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 113 ust. 4–6, art. 114 ust. 1, 3, 4 i art. 115 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że decyzja uchylona wyrokiem…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 27 marca 2014 r., I OSK 2172/12

   …stanowi naruszenie normy zawartej w art. 10 k.p.a. Zastosowane przez organ pierwszej instancji art. 113 i art. 114 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej u.g.n.) znajdują zastosowanie jedynie przy wywłaszczaniu…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 27 września 2017 r., I OSK 3024/15

   …że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1, wyznaczonego na piśmie właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, a także osobie, której przysługuje ograniczone prawo…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 17 listopada 2010 r., I OSK 136/10

   …te wyłączają zastosowanie trybu negocjacyjnego w postępowaniu wywłaszczeniowym, d) niewłaściwe zastosowanie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że postępowanie wywłaszczeniowe nie powinno być poprzedzone rokowaniami o nabycie w drodze…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 2 marca 2022 r., I OSK 926/21

   …926/21 zarzuty skarg kasacyjnych są tożsame i obejmują: naruszenia prawa materialnego, tj. art. 142a w zw. z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe ich zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, oraz naruszenie przepisów postępowania,…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 7 sierpnia 2013 r., I OSK 475/12

   …13 i art. 15 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz art. 114 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 23. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 7 września 2016 r., II FSK 2100/14

   …nieruchomość zamienna. W przypadku wywłaszczania nieruchomości na wniosek jednostki samorządu terytorialnego rokowania, o których mowa w art. 114 ust. 1, przeprowadzają ich organy wykonawcze (art. 114 ust. 2 u.g.n.). Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje dopiero po…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 12 lutego 2014 r., I OSK 1654/12

   …art. 7, 11d) pkt 5, 6, art. 11f) pkt 3, art. 12 ust. 4, 4f i 5, art. 18 oraz 22 ust. 1 i art. 23 specustawy drogowej i art. 4 pkt 16, art. 113, art. 114 pkt 1, art.115 pkt 2, art. 116 pkt 2 ppkt 1, art. 130, art. 131, art. 134 u.g.n. a także § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 21 sierpnia 2024 r., I OSK 684/23

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 114 (96)

Historia zmian

Bez zmian od 10 marca 2026 r.