Art. 24

Pokaż w całym akcie

Art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego
Art. 24.
§ 1. Pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie:
1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki;
2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia;
3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3;
5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji;
6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne;
7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.
§ 2. Powody wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu trwają także po ustaniu małżeństwa (§ 1 pkt 2), przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 1 pkt 3).
§ 3. Bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
§ 4. Wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron.

art. 24 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691)

art. 24 k.p.a.

Orzecznictwo

1. NSA w Warszawie (przed reformą), uchwała z 19 maja 2003 r., OPS 1/03

   …jako strony w tej sprawie i jako organ rozpoznający tę sprawę. Podstawę do wyłączenia prezydenta miasta mogą stanowić również przepisy zawarte w art. 24 Kpa, ponieważ prezydent jest pracownikiem gminy /art. 2 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych/, z tym że…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, uchwała z 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06

   …kolegium odwoławcze. Przyczyny wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, określone w art. 24 § 1 k.p.a., nie rodziły sporów w doktrynie, bo każda z przesłanek wyłączenia jest uznawana za nadającą się do stosowania w jej bezpośrednim rozumieniu.…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, uchwała z 20 maja 2010 r., I OPS 13/09

   …Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza instytucję wyłączenia w postaci: 1) wyłączenia pracownika organu administracji publicznej (art. 24 K.p.a.), 2) wyłączenia organu administracji publicznej (art. 25 K.p.a.), 3) wyłączenia członka organu kolegialnego (art. 27 K.p.a.). Instytucja…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, uchwała z 5 grudnia 2016 r., II GPS 2/16

   …udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej i później, decyzji z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, narusza nakaz wyłączenia z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. W ramach tego stanowiska podkreśla się, że art. 31 ust. 2 i 3 u.s.w. wskazuje na skład liczebny zarządu oraz sposób podejmowania przez…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, uchwała z 18 lutego 2013 r., II GPS 4/12

   …w składzie siedmiu sędziów zważył, co następuje: III. Problemem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia jest kwestia - czy art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązujący przed dniem 11 kwietnia 2011 r. miał zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 10 marca 2009 r., II OPS 2/09

   …nie ustanowiono odrębnych przesłanek wyłączenia, gdyż członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a., tj. na takich samych podstawach jak pracownik. Przesłanki wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego są więc tożsame i rozważania…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 25 stycznia 2007 r., II OSK 213/06

   …jednak rzadko stosowane, co jest często wynikiem dokonywania ich wykładni zwężającej. Należy pamiętać, iż wyłączenie pracownika w oparciu o art. 24 § 3 k.p.a. następuje wtedy, gdy zostanie "uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywoływać wątpliwości, co do…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 czerwca 2010 r., I OSK 36/10

   …ministra, w sytuacji w której brała ona udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej stanowiło naruszenie zasady wynikającej z treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym miejscu przywołać należy wywody zawarte w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 22 października 2010 r., I OSK 1164/10

   …k.p.a.) trzeba bezwzględnie oceniać czy jest możliwość zastosowania przesłanki wyłączenia pracownika czy członka organu, przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z art. 78 Konstytucji każda ze stron ma prawo zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, a wyjątki od tej…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 18 marca 2009 r., I OSK 1507/08

    …nieopartego na obiektywnej ocenie (Ogólne postępowanie administracyjne. Warszawa 1962 r.). Ratio legis instytucji wyłączenia z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest zatem ochrona prawidłowości i rzetelność postępowania oraz bezstronności orzekania, czyli jednych z najistotniejszych wartości…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 24 (3131)

Historia zmian

Bez zmian od 3 listopada 2025 r.