Uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2024 r., VIII P 343/20

uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2024 r., VIII P 343/20

Tekst

1 Sygn. akt VIII P 343/20

Uzasadnienie

2 wyroku z dnia 16 lutego 2024 roku

3 W pozwie z dnia 1 lipca 2020 roku, skierowanym przeciwko (...) w (...), powód (...) odwołał się od złożonego mu w dniu 18 czerwca 2020 roku oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika i wniósł o przywrócenie do pracy na dotychczasowych warunkach pracy i płacy, a także zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w wysokości 16.516,02 złotych. Domagał się także zasądzenia na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych (pozew k. 26-27, koperta z datą nadania pozwu na poczcie k. 19).

4 Odpowiedź na pozew złożyło, za pośrednictwem pełnomocnika będącego adwokatem, (...) z siedzibą w (...) jako następca (...), wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących przepisów, a ponadto o wezwanie do udziału w sprawie na podstawie art. 194 § 1 k.p.c. (...) z siedzibą w (...). W odpowiedzi na pozew podniesiono w pierwszej kolejności zarzut braku legitymacji procesowej biernej (odpowiedź na pozew k. 158-164).

5 Postanowieniem z dnia 16 maja 2022 roku wezwano do udziału w sprawie po stronie pozwanej (...) z siedzibą w (...) (k. 174).

6 Dopozwane (...) z siedzibą w (...), działając za pośrednictwem pełnomocnika będącego adwokatem, wniosło w złożonej odpowiedzi na pozew o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podnosząc w pierwszej kolejności zarzut braku legitymacji procesowej biernej (odpowiedź na pozew k. 193-194).

7 W dalszym toku postępowania strony popierały stanowiska przedstawione w swoich pierwszych pismach procesowych. Na rozprawie w dniu 11 maja 2023 roku pełnomocnik powoda wniósł o rozważenie możliwości zasądzenia odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, podtrzymując jednak roszczenie restytucyjne. Pozwany (...) z siedzibą w (...), w piśmie z dnia 5 stycznia 2024 roku wskazał, że podtrzymuje wszystkie wnioski i twierdzenia, w szczególności m.in. wniosek o zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 314-315).

8 Sąd Rejonowy – Sąd Pracy ustalił, co następuje.

9 (...) od dnia 16 listopada 2015 roku był pracownikiem (...), od dnia 1 grudnia 2015 roku świadczył pracę na stanowisku głównego specjalisty w Departamencie (...), a od dnia 1 lutego 2019 roku głównego specjalisty w Departamencie (...) (zaliczanych do stanowisk samodzielnych w służbie cywilnej).

10 /świadectwo pracy k. 22/C akt osobowych, pisma k. 114/B akt osobowych, k. 126/B akt osobowych, k. 166-167/B akt osobowych/

11 Było to stanowisko równorzędne pod względem płacowym ze stanowiskami o charakterze kierowniczym, jak np. ze stanowiskiem naczelnika wydziału. Wynagrodzenie zasadnicze (...) w wysokości 4.871,98 złotych było obliczane według mnożnika 2,6 kwoty bazowej.

12 /pismo k. 130 akt osobowych, zestawienie k. 224, zestawienie k. 294-295, zeznania świadków: (...) k. 279, nagranie k. 281, (...) k. 277, nagranie k. 281, (...) k. 279v, nagranie k. 281/

13 W okresach od 11 czerwca 2018 roku do 31 grudnia 2018 roku, od 2 stycznia 2019 roku do 31 grudnia 2019 roku, jak też począwszy od 2 stycznia 2020 roku (...) korzystał z urlopu wychowawczego.

14 /wnioski k. 156/B akt osobowych, k.159/B akt osobowych, k. 163/B akt osobowych, pisma k. 157/B akt osobowych, k. 160/B akt osobowych, k. 164/B akt osobowych/

15 W piśmie z dnia 15 lipca 2019 roku Dyrektor Generalny zwrócił się do (...) o niezwłoczne wykonanie obowiązku polegającego na złożeniu oświadczenia majątkowego z tytułu zajmowanego stanowiska głównego specjalisty, wynikającego z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.

16 /pismo k. 9/

17 W kwietniu 2020 roku opublikowano w sieci Intranet (...) Informację dotyczącą oświadczeń majątkowych i ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej z dnia (...) roku. Zgodnie z nią, naruszenie przez osoby objęte obowiązkiem składania oświadczeń o stanie majątkowym m.in. zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek stanowi przewinienie służbowe, które podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej lub stanowi podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika, zaś do złożenia oświadczeń majątkowych zobowiązani są m.in. główni specjaliści. Tożsama treść znajdowała się w Informacji dotyczącej oświadczeń majątkowych i ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej z dnia (...) roku.

18 /Informacje k. 206-210, wydruk zrzutu z Intranetu k. 211/

19 Do końca czerwca 2020 roku sprawami związanymi ze składaniem przez pracowników (...), w tym ich wstępną analizą, zajmowała się jednoosobowo zatrudniona na stanowisku inspektora ochrony danych (...), przy czym nie było to jej jedyne zadanie w ramach obowiązków służbowych. Składane w zamkniętych kopertach oświadczenia majątkowe były przekazywane również w zamkniętych kopertach do (...). Oświadczenia te były przez nią rejestrowane i przechowywane w sejfie, znajdującym się w pokoju usytuowanym w biurze Dyrektora Generalnego. Kluczem do tego sejfu dysponowała tylko (...). Następnie oświadczenia były sukcesywnie poddawane analizie, w pierwszej kolejności od strony formalnej, tj. celem ustalenia, czy zostały złożone w terminie i czy zawierają jakieś braki.

20 Dyrektor Generalny nie zapoznawał się z oświadczeniami majątkowymi, natomiast informacje o złożonych oświadczeniach otrzymywał w formie notatek służbowych sporządzanych przez (...).

21 Notatki były zbiorcze, jak też indywidualne, o ile poszczególne oświadczenie budziło jakieś wątpliwości.

22 Zdarzało się, że (...) przedstawiała swoje uwagi co do analizowanych oświadczeń majątkowych dyrektorowi Biura Dyrektora Generalnego (...).

23 Większość oświadczeń majątkowych rocznych składanych było przez pracowników na krótko przed końcową datą spełnienia tego obowiązku. Notatka zbiorcza powstawała w ciągu paru miesięcy od tej daty końcowej. Powinna zostać przedstawiona Dyrektorowi Generalnemu najpóźniej do końca danego roku.

24 /Informacja k. 208-210, zeznania świadków: (...) k. 245v-246, nagranie k. 248, (...) k. 246, nagranie k. 248, (...) k. 276v277v, nagranie k. 281, (...) k. 277v-278v, (...) k. 278v-279, (...) k. 279v, nagranie k. 281/

25 Oświadczenie majątkowe (...) według stanu na dzień 31 grudnia 2018 roku złożone zostało do Biura Dyrektora Generalnego dopiero w dniu 12 listopada 2019 roku. W oświadczeniu tym wskazał on m.in., że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą z zakresu usług budowlanych. Opóźnienie w złożeniu oświadczenia tłumaczył „ogromami problemów w życiu prywatnym”. Zobowiązał się kolejne oświadczenia składać terminowo.

26 Oświadczenie majątkowe (...) według stanu na dzień 31 grudnia 2019 roku złożone zostało do Biura Dyrektora Generalnego w dniu 6 kwietnia 2020 roku. W oświadczeniu tym wskazał on m.in., że prowadzi działalność polegającą na usługach budowlano – wykończeniowych.

27 /oświadczenia k. 257-260, k. 262-266, pismo k. 261/

28 W notatce służbowej z dnia 3 czerwca 2020 roku, sporządzonej wskutek informacji przekazanych przez (...), dyrektor Biura Dyrektora Generalnego (...) poinformował Dyrektora Generalnego o tym, że w aktach osobowych brak jest dokumentów dotyczących wniosku (...) o wyrażenie zgody na podjęcie dodatkowego zatrudnienia lub zajęć zarobkowych, natomiast z CEIDG wynika, że (...) w dniu 15 listopada 2019 roku wznowił wykonywanie działalności gospodarczej, rozpoczętej w dniu 16 października 2018 roku. W tym samym dniu z treścią notatki zapoznał się Dyrektor Generalny.

29 /notatka służbowa wraz z wydrukiem e-mail z dnia 28 maja 2020 roku i wydrukiem z CEIDG k. 169/B akt osobowych, zeznania świadków: (...) k. 277-277v, nagranie k. 281, (...) k. 279, nagranie k. 281/

30 W dniu 18 czerwca 2020 roku pracodawca, powołując się na przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, złożył (...) oświadczenie o rozwiązaniu z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Jako przyczynę zwolnienia z pracy wskazano:

31 - naruszenie art. 4 pkt 6 ww. ustawy, w związku z prowadzeniem na własny rachunek działalności gospodarczej jako (...), polegającej na świadczeniu usług budowlanych;

32 - wykonywanie czynności oraz zajęć w sposób naruszający postanowienia art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o służbie cywilnej, w związku z realizowaniem robót budowalnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, o której mowa wyżej, i tym samym, podważający zaufanie do służby cywilnej, jak też podjęcie dodatkowego zatrudnienia bez uzyskania wymaganej pisemnej zgody Dyrektora Generalnego (...).

33 /pismo z oświadczeniem i dowodem doręczenia k. 19/C akt osobowych/

34 Miesięczne wynagrodzenie (...), liczone jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, wynosiło 6.181,23 złotych brutto.

35 /zaświadczenie k. 212/

36 Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy – Sąd Pracy ustalił w oparciu o ww., dokumenty i wydruki. Brak było podstaw do kwestionowania ich wiarygodności.

37 Wyjątek stanowi pismo (...) z karty 284 akt sprawy, albowiem należy je zakwestionować jako dowód, z którego miałoby wykazać, że w końcowym okresie zatrudnienia powoda w (...) obowiązywały w tym (...) takie właśnie mnożniki.

38 Z pisma nie wynika, jakiego okresu ono dotyczy, a powód nie przedstawił też treści zapytania w trybie informacji publicznej, z którym wystąpił do (...). Co więcej, z samych zeznań powoda wynika, że w (...) główny specjalista miał mnożnik do 3,2, a naczelnik co do zasady miał mnożnik 3,5, podczas gdy z omawianego pisma wynika, że główny specjalista ma mnożnik tylko do 3,12, a najniższy mnożnik naczelnika wynosi od 3,7. Przyjąć więc należy, że wskazane w tym piśmie mnożniki obowiązują w (...) na datę sporządzenia tego pisma, zatem dowód ten nie jest istotny dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej.

39 Strona powodowa zakwestionowała tabelę złożoną przez pozwanego (...) (k. 224). Złożona jednak przez tegoż pozwanego następnie inna tabela, tym razem w wykonaniu sądowego zobowiązania na wniosek strony powodowej (wniosek k. 202, zobowiązanie k. 288, tabela k. 294-295), potwierdza wiarygodność tabeli złożonej pierwotnie. Ta druga została opatrzona pieczęcią i podpisem dyrektora Biura Dyrektora Generalnego. Tabela ta nie była poddawana w wątpliwość przez stronę powodową. W piśmie z dnia 16 stycznia 2024 roku strona ta jedynie zarzuciła dopuszczenie dowodu z tej tabeli, jako mającego wykraczać poza zakres wniosku (pismo k. 316). W myśl jednak art. 232 k.p.c., sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę. W tej sytuacji chodziło zresztą nie tyle o dopuszczenie dowodu niewskazanego przez stronę, co niezbędne w kontekście przedmiotu sporu i w obliczu kwestionowania przez powoda tabeli z karty 224 - doprecyzowanie z urzędu wniosku strony powodowej. Powód poddał w wątpliwość prawdziwość danych wynikających z tej pierwotnie przedstawionej tabeli, która odnosiła się do mnożników nie tylko naczelników, ale też głównych specjalistów, który to zakres danych w świetle przedmiotu sprawy jest uzasadniony, a wniosek powoda dodatkowo nie był precyzyjny i wymagał uzupełnienia, że chodzi o mnożniki określonych pracowników (...) aktualne na datę rozwiązania z powodem umowy o pracę. Stąd też uzupełnienie z urzędu tego wniosku było zabiegiem koniecznym i celowym, niekwestionowanym zresztą na terminie rozprawy, na którym zarządzenie w tym przedmiocie zostało wydane.

40 W sprawie zeznawali świadkowie (...) (k. 245v-246, nagranie k. 248), (...) (k. 246, nagranie k. 248), (...) (k. 276v-277v, nagranie k. 281), (...) (k. 277v-278v, nagranie k. 281), (...) (k. 278v-279v, nagranie k. 281) i (...) (k. 279v, nagranie k. 281).

41 Zeznania ww. osób są w gruncie rzeczy spójne i znajdują też odzwierciedlenie w wiarygodnych dowodach nieosobowych.

42 Zeznania powoda (...) (k. 287v-288, nagranie k. 289) zasługują na uwzględnienie jedynie częściowo. Jego zeznania w zakresie wskazującym na to, jak doszło do tego, że powód kontynuował zatrudnienie na stanowisku głównego specjalisty z mnożnikiem wynoszącym 2,6, nie mają istotnego znaczenia w sprawie z odwołania od dyscyplinarnego zwolnienia z pracy i w świetle podanej przez pracodawcę przyczyny rozwiązania w tym trybie stosunku pracy. Zeznania powoda co do wysokości mnożników głównego specjalisty („2,8 – 3,2”) i naczelnika („3,5 – 4,0”) w (...) nie korespondują z wiarygodnym i niezakwestionowanym zresztą przez powoda zestawieniem z kart 294-295, z którego wynika, że występowali naczelnicy wydziału z mnożnikiem 3,1 (a pełniący obowiązki naczelnika wydziału z mnożnikiem nawet 2,6), a także że występowali główni specjaliści z mnożnikiem nawet 3,85.

43 Na rozprawie w dniu 11 maja 2023 roku Sąd Rejonowy – Sąd Pracy pominął dowód z zeznań świadka (...) (postanowienie dowodowe k. 246v). Wniosek o przeprowadzenie tego dowodu nie spełniał wymogu z art. 235¹k.p.c. co do wyszczególnienia faktów, które tym dowodem miały zostać wykazane (wniosek k. 201v-202).

44 Pełnomocnik powoda został zobowiązany do usunięcia tego braku pod rygorem pominięcia dowodu (k. 230, k. 233, k. 238).

45 Strona powodowa w piśmie z dnia 29 marca 2023 roku nie zadośćuczyniła sądowemu zobowiązaniu. Z wnioskowanej tezy dowodowej (na fakty: „wskaźnika wynagrodzenia dotyczącego powoda oraz osób zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych, a nadto okoliczności zatrudniania powoda i rozwiązania z nim umowy o pracę”) nie wynika, jakie fakty strona powodowa chciała wykazać (jaki wskaźnik, jakie okoliczności zatrudniania powoda i rozwiązania z nim umowy o pracę). Wymóg z art. 235¹k.p.c. jest o tyle istotny, że na podstawie należycie sformułowanej, tj. w myśl art. 235¹k.p.c., wnioskowanej tezy dowodowej, sąd ma możliwość ustalenia, czy mamy do czynienia z faktami istotnymi w sprawie, nadto czy mamy do czynienia z faktami spornymi lub czy fakty, na które zeznawać ma świadek nie zostały już udowodnione zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy, tj. czy nie wynikają już w sposób niebudzący wątpliwości z innych dowodów, np. złożonych dokumentów. Brak zaś uczynienia zadość temu wymogowi uniemożliwia sądowi ocenę takiego wnioskowanego dowodu pod kątem ww. kryteriów, tym samym ze względów formalnych dowód taki podlega pominięciu na podstawie art. 235²§ 1 pkt 6 k.p.c..

46 Z tych samych, formalnych względów częściowo pomijano dowody z zeznań świadków (...), (...), (...),(...), (...) i (...) (postanowienia dowodowe k. 245v, 276v, 278v).

47 Sąd Rejonowy – Sąd Pracy zważył co następuje.

48 Na wstępie wskazać należy, że powód popierał powództwo w stosunku do (...), w szczególności nie kwestionował złożenia przez to (...) odpowiedzi na pozew, czy też skuteczności składanych przez nie w toku sprawy wniosków czy oświadczeń.

49 Powództwo (...) w stosunku do (...), dopozwanego na wniosek (...), nie było zasadne i nie zasługiwało na uwzględnienie.

50 Stwierdzić bowiem należy, że (...) (...)nie jest w tej sprawie legitymowane biernie.

51 Stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 2020 roku w sprawie przekształcenia (...), przekształcenie polega na włączeniu do dotychczasowego (...), obsługującego sprawy działów(...) i (...), komórek organizacyjnych obsługujących sprawy działów (...), (...) i (...) oraz pracowników obsługujących sprawy tych działów z dotychczasowego (...).

52 Stosownie zaś do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 października 2020 roku w sprawie przekształcenia (...), przekształcenie polega na włączeniu do dotychczasowego (...), obsługującego sprawy działów(...), (...) i (...), komórek organizacyjnych obsługujących sprawy działu (...) oraz pracowników obsługujących sprawy tego działu z dotychczasowego (...).

53 Chybione jest powołanie się przez (...) na wyrok tutejszego Sądu Rejonowego – Sądu Pracy wydany w sprawie o sygn. akt VIII P 676/18, albowiem powód w tamtej sprawie był pracownikiem w Departamencie (...), co ewidentnie lokowało go w gronie pracowników wskazanych w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 października 2020 roku (pracownik obsługujący sprawy działu (...)), natomiast (...) był pracownikiem Departamentu (...).

54 Do (...) przekazano więc mocą tego rozporządzenia jedynie część z wszystkich komórek organizacyjnych i pracowników przekazanych uprzednio (...) z dotychczasowego (...), tj. jedynie komórki organizacyjne obsługujące sprawy działu (...) oraz pracowników obsługujących sprawy tego działu.

55 Znamienne, że pozwany (...) nie odniósł się do szczegółowej argumentacji (...), przedstawionej w piśmie z dnia 10 stycznia 2023 roku (k. 226v-227) w przedmiocie legitymacji procesowej biernej w tej sprawie.

56 Na marginesie już tylko dodać należy, że praktyka odnosząca się do dotychczasowych pracowników (...), w tym powoda, nieświadczących pracy w komórkach organizacyjnych obsługujących sprawy działu (...), potwierdza ww. konkluzję.

57 To (...) złożyło akta osobowe powoda i zaświadczenie o jego wynagrodzeniu liczonym jak ekwiwalent. (...) złożyło też zestawienie w odpowiedzi na sądowe zobowiązanie, zaś (...) stanowczo zaprzeczało, aby dysponowało dokumentacją pozwalającą na wykonanie zobowiązania (k. 204-212, k. 291, k. 293-295, k. 290). Jakkolwiek oświadczenia majątkowe powoda złożyło (...) (k. 256-266), to jednak oryginały tych dokumentów przekazane zostały następnie (...) z argumentacją, że następcą prawnym w zakresie zatrudnienia powoda było (...) (k. 298-299), zaś pełnomocnik pozwanego (...) nie twierdził choćby, że ta czynność (...) została zakwestionowana, a tym bardziej, skutecznie.

58 Z tych względów orzeczono jak w punkcie I wyroku.

59 W punkcie II wyroku oddalono wniosek pozwanego (...) o zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu. W myśl art. 194 § 1 k.p.c., osoba wezwana w tym trybie na wniosek pozwanego do udziału w sprawie może dochodzić zwrotu kosztów wyłącznie od tego pozwanego, jeśli okaże się, że wniosek był bezzasadny. Pozwany (...) nie domagało się zwrotu kosztów od pozwanego (...), a jedynie od powoda (k. 314), który to wniosek w świetle ww. przepisu jest niezasadny i zasługuje na oddalenie.

60 Powództwo w stosunku do pozwanego (...) nie zasługuje również na uwzględnienie.

61 Stosownie do art. 56 § 1 k.p., pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie.

62 Zgodnie zaś z treścią art. 52 k.p., pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika między innymi w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, przy czym rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.

63 W myśl art. 30 § 3 i 4 k.p., oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno być złożone na piśmie i powinna w nim być wskazana przyczyna uzasadniająca rozwiązanie umowy. Wskazanie przez pracodawcę przyczyny rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia ma na celu zagwarantowanie pracownikowi prawa odwołania się do właściwego sądu w celu rozstrzygnięcia, czy rozwiązanie umowy o pracę w tym trybie było zgodne z prawem.

64 Pracodawca powoda złożył oświadczenie w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. na piśmie, a ponadto w sposób dostatecznie konkretny, przede wszystkim zrozumiały, podał przyczynę rozwiązania stosunku pracy w tym trybie.

65 Kodeks pracy nie zawiera katalogu określającego, choćby przykładowo, na czym polega ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych przez pracownika. Przepis art. 100 k.p. nie stanowi bowiem zamkniętego katalogu obowiązków pracownika, w związku z tym również inne przepisy mogą określać podstawowe obowiązki pracownika. Wobec powyższego aktualność zachowuje powszechnie przyjęte w orzecznictwie i nauce prawa pojmowanie ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, które zachodzi wówczas, gdy między innymi działanie lub zaniedbanie pracownika cechuje wina umyślna lub rażące niedbalstwo, a przy ocenie, czy miało miejsce takie właśnie zachowanie pracownika należy zwrócić uwagę na charakter tego zawinienia (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 lipca 1999 roku, I PKN 169/99, z dnia 2 czerwca 1997 roku, I PKN 193/97, z dnia 6 lutego 1997 roku, I PKN 68/96, czy z dnia 9 lutego 2005 roku, II PK 200/04).

66 Istotnym aspektem przy ocenie prawidłowości rozwiązania stosunku pracy w dokonanym przez poprzednika prawnego pozwanego (...) jest fakt, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych jest najbardziej dla pracownika dotkliwym sposobem rozwiązania stosunku pracy i z tego tytułu winno być stosowane przez pracodawcę w sytuacjach wyjątkowych oraz z zachowaniem szczególnej ostrożności. Decyzja pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę z pracownikiem bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych musi być uzasadniona szczególnego rodzaju uchybieniami pracowniczymi, powodującymi zagrożenie interesów lub powstania istotnej szkody w mieniu pracodawcy. W konsekwencji, w sytuacji wskazania jako przyczyny rozwiązania umowy ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych oznacza to ustalenie ponad wszelką wątpliwość, że pracownikowi w związku z jego zachowaniem można przypisać winę w postaci umyślności lub rażącego niedbalstwa, przy czym przez rażące niedbalstwo rozumie się całkowite ignorowanie przez pracownika następstw jego działania, jeżeli rodzaj wykonywanych obowiązków lub zajmowane stanowisko nakazują szczególną ostrożność i przezorność w zachowaniu (por. dla przykładu: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1997 roku, I PKN 193/97).

67 Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać należy, że pracodawca rozwiązał z powodem umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z jego winy, wskazując na ciężkie naruszenie przez niego obowiązków pracowniczych wynikających z faktu naruszenia przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, a konkretnie naruszenia art. 4 pkt 6 ww. aktu, w związku z prowadzeniem na własny rachunek działalności gospodarczej jako (...), polegającej na świadczeniu usług budowlanych, jak też wykonywanie czynności oraz zajęć w sposób naruszający postanowienia art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o służbie cywilnej, w związku z realizowaniem robót budowalnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, o której mowa wyżej, i tym samym, podważający zaufanie do służby cywilnej, jak też podjęcie dodatkowego zatrudnienia bez uzyskania wymaganej pisemnej zgody Dyrektora Generalnego (...).

68 Na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, mającej na celu zapobieganie korupcji w administracji państwowej, na wymienionych enumeratywnie w ustawie pracowników, nałożony został obowiązek składania oświadczeń majątkowych. W kręgu podmiotowym tej ustawy znajdowali się m.in. pracownicy urzędów państwowych zajmujący stanowiska: dyrektora generalnego, dyrektora departamentu (jednostki równorzędnej) i jego zastępcy, naczelnika wydziału (jednostki równorzędnej) oraz inni pracownicy zajmujący stanowiska równorzędne pod względem płacowym (mnożnik) z wymienionymi, a także wszyscy urzędnicy służby cywilnej (art. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy). Ponadto osoby wskazane w ww. ustawie podlegały ograniczeniom w prowadzeniu działalności gospodarczej, m.in. w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek (art. 4 pkt 6 ustawy), a naruszenie ww. zakazów stanowiło przewinienie służbowe, które podlegało odpowiedzialności dyscyplinarnej lub stanowiło podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 5 ust. 1 ustawy).

69 Zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że pracodawca zasadnie rozwiązał z powodem umowę o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., albowiem powód w okresie zatrudnienia u pozwanego nie zastosował się do wymogów wynikających z cytowanej wyżej ustawy z 21 sierpnia 1997 roku, prowadząc, co było bezsporne, działalność gospodarczą na własny rachunek. Podejmując jako członek korpusu służby cywilnej działalność zarobkową uchybił też przepisowi art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o służbie cywilnej, stanowiącemu o zakazie wykonywania czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważającymi zaufanie do służby cywilnej. Z zacytowanych wyżej przepisów ustawy wynika przy tym uprawnienie pracodawcy do zastosowania w takiej sytuacji art. 52 § 1 pkt 1 k.p..

70 Nie sposób przy tym podzielić argumentacji powoda co do tego, że stanowisko głównego specjalisty, które zajmował w okresie zatrudnienia w (...) nie jest równorzędne pod względem płacowym ze stanowiskiem naczelnika wydziału. Wskazać należy, że w rozpoznawanej sytuacji nie można interpretować przedmiotowej „równorzędności” w sposób dosłowny, tj. oznaczający stanowisko tożsame pod względem kwotowym, gdyż pojęcie to odnosi się do stanowisk zapewniających wynagrodzenie na takim samym poziomie płacowym, biorąc pod uwagę przyznany na danym stanowisku mnożnik do obliczania wynagrodzenia zasadniczego, który w przypadku stanowiska zajmowanego przez powoda, tj. głównego specjalisty mieścił się w przedziale od 2,135 do 3,85, a w przypadku stanowiska naczelnika w przedziale od 3,1 do 4,05, a w praktyce (mając na względzie głównych specjalistów pełniących obowiązki naczelnika) nawet od 2,6 – a więc w wysokości mnożnika przypisanego powodowi (por. tabela k. 294-295). W powyższe wpisuje się stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone m.in. w wyroku z dnia 24 czerwca 2015 roku w sprawie o sygn. akt II PK 22/14, czy też w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2009 roku w sprawie o sygn. akt I PK 98/09, z których wynika, że o uznaniu równorzędności stanowiska decyduje nie tyle wysokość otrzymywanego na nim wynagrodzenia, ale przede wszystkim jego „zakotwiczenie w hierarchii stanowisk”.

71 Konsekwencją powyższego była konieczność dostosowania się przez powoda do obowiązujących u pracodawcy procedur, wynikających z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, bowiem jego stanowisko było równorzędne pod względem płaconym ze stanowiskiem naczelnika wydziału.

72 Za pracowników, których ograniczenia wynikające z ww. ustawy dotyczą uważa się: 1) pracowników urzędów państwowych, w tym członków korpusu służby cywilnej, zajmujących stanowiska kierownicze: a) dyrektora generalnego, dyrektora departamentu (jednostki równorzędnej) i jego zastępcy oraz naczelnika wydziału (jednostki równorzędnej) – w urzędach naczelnych i centralnych; b) dyrektora generalnego urzędu wojewódzkiego, dyrektora wydziału (jednostki równorzędnej) i jego zastępcy oraz głównego księgowego, kierownika urzędu rejonowego i jego zastępcy oraz głównego księgowego - w urzędach terenowych organów rządowej administracji ogólnej; c) kierownika urzędu i jego zastępcy - w urzędach terenowych organów rządowej administracji specjalnej; 2) pracowników urzędów państwowych, w tym członków korpusu służby cywilnej, zajmujących stanowiska równorzędne pod względem płacowym ze stanowiskami wymienionymi w pkt 1 (art. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy).

73 Jak wynika z treści wskazanych przepisów, przesłanki te nie musza być spełnione kumulatywnie i wystarczającym jest zaistnienie choćby jednej z nich samodzielnie. Nie ma przy tym mowy o wykładni rozszerzającej w sytuacji, w której literalne brzmienie przepisu jest jednoznaczne i nie pozwala na uznanie, że ograniczenia wynikające z ustawy dotyczą tylko osób na stanowiskach kierowniczych, gdyż pkt 2 art. 2 ustawy w sposób wyraźny wynika, że przepisami ustawy objęte są także stanowiska „równorzędne pod względem płacowym”, którym bez wątpienia jest w stanie faktycznym tej sprawy stanowisko głównego specjalisty.

74 Zaznaczenia wymaga, że powód miał świadomość co do tego, że jest objęty wymogami ww. regulacji. Był o tym informowany (k. 9) i częściowo, tj. co do obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego, się stosował (k. 257-266).

75 Konkluzji o prawidłowym zastosowaniu przez pracodawcę powoda przepisu art. 52 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wzrusza fakt, że częściowo stanowiący przyczynę dyscyplinarnego zwolnienia zarzut okazał się chybiony, albowiem powód nie podjął „dodatkowego zatrudnienia” ani też nie zaliczał się do pracowników zajmujących wyższe stanowiska w służbie cywilnej w rozumieniu art. 52 ustawy o służbie cywilnej, stąd też nie była wymagana pisemna zgoda dyrektora generalnego urzędu. Powód przede wszystkim miał bezwzględny zakaz prowadzenia na własny rachunek działalności gospodarczej, wynikający z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, do czego się nie stosował.

76 Niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez pozwanego przepisu art. 52 § 2 k.p., zgodnie z którym, rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Przede wszystkim zauważyć należy, że jednoczesna analiza wszystkich składanych oświadczeń majątkowych nie była możliwa, a oświadczenie majątkowe powoda za 2018 rok złożone zostało dopiero pod koniec 2019 roku. Przyjmowaniem i wstępną analizą oświadczeń majątkowych zajmowała się w (...)wyłącznie jedna wyznaczona do tego osoba, tj. (...). Dyrektor generalny, a więc osoba wykonująca czynności z zakresu prawa pracy („pracodawca” z art. 52 § 2 k.p.) czerpał wiedzę o składanych oświadczeniach majątkowych z notatek swoich pracowników, w szczególności (...). Z przeprowadzonych dowodów nie wynika, aby o zawartych w oświadczeniach majątkowych powoda, składanych w 2019 i 2020 roku, wpisach dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej dyrektor generalny dowiedział się wcześniej niż w czerwcu 2020 roku. Ustalony sposób procedowania ze składanymi oświadczeniami majątkowymi, ich duża ilość oraz fakt, że zajmowała się nimi tylko jedna osoba, co było zresztą tylko częścią jej obowiązków służbowych, czynią też zrozumiałym w świetle wskazań wiedzy, doświadczenia życiowego i zasad logiki, że dyrektor generalny takiej wiedzy wcześniej nie posiadł. Przeciwnie, z dowodów wynika, iż o prowadzonej przez powoda działalności gospodarczej po raz pierwszy dowiedział się w dniu 3 czerwca 2020 roku, zapoznając się z treścią notatki sporządzonej tego samego dnia (k. 167).

77 Konkludując, ujęte jako przyczyna zwolnienia powoda na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. zachowania nosiły znamiona ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych i jako takie mogły stanowić przyczynę rozwiązania stosunku pracy w tym szczególnym trybie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 roku, I PK 155/06). W konsekwencji brak jest podstaw do przywrócenia powoda do pracy w (...) czy choćby zasądzenia na jego rzecz od tego pozwanego odszkodowania, wreszcie zasądzenia na jego rzecz wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, co zasadnym byłoby tylko w sytuacji orzeczenia o przywróceniu do pracy. Stąd też orzeczono jak w punkcie III wyroku.

78 W punkcie IV wyroku orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. i zasądzono od powoda na rzecz pozwanego (...), tytułem zwrotu kosztów procesu (zastępstwa procesowego), kwotę 180 złotych na podstawie § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 roku, poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwotę 2.700 złotych na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 tegoż rozporządzenia, łącznie 2.880 złotych. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od tej sumy orzeczono na podstawie art. 98 § 1¹k.p.c..

79 Z tych wszystkich względów i na mocy powołanych przepisów orzec należało jak w wyroku.

80 Piotr Rozbicki