Art. 98

Pokaż w całym akcie

Art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 98.
§ 1. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
§ 1¹. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu – za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu.
§ 1². W szczególnie uzasadnionym przypadku, na wniosek strony, która w toku procesu poniosła szczególnie wysoki wydatek podlegający zwrotowi, sąd może przyznać jej odsetki przewidziane w § 1¹ od kwoty równej temu wydatkowi za czas od dnia jego poniesienia przez stronę do dnia zapłaty.
§ 2. Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.
§ 3. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak niewyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
§ 4. Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 98 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 12 marca 2003 r., III CZP 2/03

   …przez adwokata, trzeba mieć na względzie, że opłata ta jest wydatkiem strony, a nie ustanowionego przez nią pełnomocnika. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 listopada 2002 r., III CZP 13/02

   …określonego w spisie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika ? 3. Czy do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.) strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się podatek VAT uregulowany w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 7 października 2021 r., III CZP 51/20

   …kosztów nieopłaconej pomocy prawnej od Skarbu Państwa a czym innym zasądzenie kosztów procesu od strony przegrywającej na rzecz wygrywającej (art. 98 k.p.c.), to treść wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie na jego rzecz od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 kwietnia 1994 r., I PZP 19/94

   …twierdzącej, "2. Czy odwołanemu wojewodzie na zasadzie art. 5 cytowanej w pkt 1 ustawy służy roszczenie o wydanie opinii o pracy na zasadzie art. 98 k.p.c.?" p o d j ą ł następującą uchwałę: 1) Do odwołania wojewody przez Prezesa Rady Ministrów (art. 5 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 30 stycznia 2007 r., III CZP 130/06

   …rozstrzygania o kosztach procesu – zasadę odpowiedzialności za wynik procesu oraz zasadę kosztów niezbędnych i celowych. Stosownie do art. 98 § 3 k.p.c., do niezbędnych kosztów strony reprezentowanej przez adwokata (radcę prawnego) zalicza się wynagrodzenie, nie wyższe niż stawki określone w…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 18 lipca 2012 r., III CZP 33/12

   …którym dał wyraz w zagadnieniu prawnym przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W art. 98 § 1 k.p.c. ustanowione zostały dwie fundamentalne zasady rozstrzygania o kosztach procesu – zasada odpowiedzialności za wynik procesu oraz zasada…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 8 marca 2012 r., III CZP 2/12

   …Państwa pokrycia tych kosztów ma charakter publicznoprawny, który nie jest tożsamy z obowiązkiem pokrycia kosztów procesu, o którym mowa w art. 98 § 1 k.p.c. W konsekwencji, postanowienie, którego przedmiotem jest obowiązek pokrycia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, nie jest…

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 12 czerwca 2012 r., III PZP 4/12

   …wydaje się dominować pogląd, że koszty podróży nie są wydatkiem radcy prawnego (adwokata). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 23 marca 2011 r., I KZP 1/11

   …czy zwrot kosztów obrony winien następować według stawek umownych (rynkowych) czy też określonych przepisami prawa (tak jak czyni to np. art. 98 § 3 k.p.c.). Uznał ponadto, że do czasu ingerencji ustawodawcy, 13 w sytuacjach normowanych przez art. 632 pkt 2 k.p.k. zastosowanie może mieć art. 616…

10. Sąd Najwyższy, uchwała z 25 stycznia 2007 r., III CZP 95/06

    …pogląd, że do wynagrodzenia i wydatków jednego adwokata, zaliczanych do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata (art. 98 § 3 k.p.c.), nie dolicza się podatku od towarów i usług, płaconego od usług adwokackich na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 98 (118 624)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.