Postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2025 r., V Ca 2301/23

postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2025 r., V Ca 2301/23

Tekst

1 sygn. akt V Ca 2301/23

POSTANOWIENIE

2 11 marca 2025 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia Joanna Dębkowska-Matwijów

5 Sędziowie: Magdalena Daria Figura

6 (del.) Aleksandra Koman-Rykowska (spr.)

7 Protokolant: Marta Szczęsna

8 po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2025 r. w Warszawie

9 na rozprawie

10 sprawy z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej (...)” w W., R. G., K. G., M. G., G. G. (1), m.(...) W., (...) w W. oraz Skarbu Państwa - Prezydenta (...) W.

11 z udziałem (...) w (...) Spółka Akcyjna z siedzibą

12 w G., (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W., Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W., J. Ż., L. K., Z. W. oraz M. W.

13 o zasiedzenie

14 na skutek apelacji Skarbu Państwa - Prezydenta (...). W.

15 od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy - Woli w Warszawie

16 z dnia 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt I Ns 1052/09

17 po ponownym rozpoznaniu sprawy wskutek uchylenia przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II CSKP 536/22 postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2019 r. wydanego w sprawie o sygn. akt V Ca 2738/16 w części zmieniającej postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy - Woli w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2016 r. (pkt 1) i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania

18 postanawia:

19 1. oddalić apelację;

20 2. zasądzić od Skarbu Państwa - Prezydenta(...) W. na rzecz „(...) roku w (...) Spółka Akcyjna z siedzibą

21 w G. oraz (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. kwoty po 6250 (sześć tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, zaś co do pozostałych wnioskodawców i uczestników postępowania stwierdzić, że ponoszą oni koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie;

22 3. zasądzić od Skarbu Państwa - Prezydenta (...). W. na rzecz „(...) w (...) Spółka Akcyjna z siedzibą

23 w G. kwotę 4717 (cztery tysiące siedemset siedemnaście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty;

24 4. nieuiszczone koszty sądowe przejąć na rachunek Skarbu Państwa.

25 Magdalena Daria Figura Joanna Dębkowska-Matwijów Aleksandra Koman-Rykowska

26 sygn. akt V Ca 2301/23

Uzasadnienie

27 Uwagi wstępne

28 Wobec faktu, że Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2023 r. wydanym w sprawie II CSKP 536/22 w jego punkcie czwartym uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2019 r. (sygn. akt V Ca 2738/16) w części zmieniającej postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2016 r. (punkt 1) i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Sąd Okręgowy poddał ponownej analizie i ocenie jedynie apelację Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta (...). W..

29 Tym samym postanowienie wydane przez Sąd Okręgowy w Warszawie dnia 11 marca 2025 r. odnosi się jedynie do wniosku Skarbu Państwa o zasiedzenie działek o aktualnych numerach ewidencyjnych (...) oraz apelacji tego uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2016 r. (sygn. akt I Ns 1052/09) oddalającego wniosek o zasiedzenie powyższych działek przez Skarb Państwa.

30 Stanowiska stron

31 Wnioskiem złożonym w dniu 21 października 2009 r. (...)w W. (dalej (...)) wystąpiła o stwierdzenie, że Skarb Państwa nabył z dniem 1 czerwca 1983 r. przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w W., w rejonie ulic (...), stanowiącej obecnie działki ewidencyjne oznaczone numerami (...) z obrębu (...) (na końcowym etapie postępowania wnioskiem objęto również działkę nr (...)). Na wypadek nieuwzględnienia wniosku tej treści wnioskodawczyni wnosiła o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości przez (...) w W. tj. poprzednika prawnego wnioskodawcy lub ewentualnie przez samą wnioskodawczynię.

32 W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni powołała się na przejęcie przez Skarb Państwa na podstawie decyzji z dnia 30 sierpnia 1958 r. nr (...), wydanej na podstawie ustawy z dnia 26 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym własności przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym Zakłady (...)w W. i objęcia go w posiadanie.

33 Wnioskiem z dnia 21 października 2009 r. (...) wniosła o stwierdzenie, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 1 czerwca 1983 r. nieruchomość gruntową położoną w W. w rejonie ulic (...) oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr (...) z obrębu (...) ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia żądania o stwierdzenie, że to (...)w W. czyli poprzednik prawny wnioskodawczyni nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 czerwca 1983 r. własność przedmiotowej nieruchomości, a na wypadek nieuwzględnienia w/w żądań wniosła o stwierdzenie, że to wnioskodawczyni nabyła własność opisanej nieruchomości. Jako uczestnicy zostali wskazani: „(...) w W.S.A. z siedzibą w G., Skarb Państwa Prezydent (...). W., (...). W..

34 Wskazano, że Skarb Państwa nabył na podstawie decyzji z dnia 30 sierpnia 1958 r. ((...)) wydanej w trybie ustawy z dnia 26 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym zakłady(...) w W. i wszedł w posiadanie nieruchomości stanowiącej własność w/w przedsiębiorstwa, dla których były prowadzone księgi wieczyste oznaczone jako (...) działy wykazu hipotecznego II i III a – część o pow. (...) kw; (...) teren pod ulice, (...) działka nr (...) , (...) działka nr (...). Część działek jest objęta księgą wieczystą KW (...). Nadto podała, że następnie nieruchomość ta na podstawie decyzji wydanych w 1972 roku oraz decyzji o lokalizacji z 1970 r. została przekazana w użytkowanie wieczyste (...) w W., która wybudowała na nieruchomości osiedle w postaci budynków mieszkalnych oraz budynków o innym przeznaczeniu tj. hydroforni, pawilonu handlowego, wchodzące w skład Osiedla (...).

35 Wnioskodawczyni określiła, że bieg terminu zasiedzenia przez Skarb Państwa rozpoczął się z chwilą wydania decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego zaś nabycie własności przez zasiedzenie na podstawie art. 172 k.c. miało miejsce po upływie 10 lat nieprzerwanego posiadania nieruchomości przez posiadacza zależnego Skarbu Państwa tj. z dniem 1 czerwca 1982 r. z uwagi na to, że należy mu przypisać dobrą wiarę. Swojego interesu prawnego w stwierdzeniu zasiedzenia na rzecz Skarbu Państwa upatrywała w tym, że w razie uwzględnienia wniosku będzie jej przysługiwało roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości na podstawie art. 204, 205, 207 i 208 ustawy o gospodarce nieruchomościami jak i na podstawie art. 35 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

36 W uzasadnieniu pierwszego z wniosków alternatywnych wskazano, że chociaż (...) pozostawała wobec Skarbu Państwa w posiadaniu zależnym to jednak wobec pierwotnego właściciela była posiadaczem samoistnym. O woli posiadania nieruchomości jak właściciel świadczył fakt jej zabudowy i wobec braku tytułu prawnego w postaci użytkowania wieczystego Spółdzielnia w późniejszym okresie posiadała przedmiotową nieruchomość z zamiarem zachowania jej dla siebie, ustanawiając w budynkach spółdzielcze własnościowe prawa do lokali. Następnie (...) uległa podziałowi na kilka niezależnych spółdzielni, w tym na (...) w W.. W zakresie drugiego wniosku alternatywnego (...) wskazała jako podstawę żądania art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, zaznaczając, że dawna działka numer (...) posiadała nieregulowany stan prawny w rozumieniu art. 113 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a obecnie jest podzielna na kilkanaście mniejszych działek.

37 Miasto (...) W. wniosło o oddalenie wniosku oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych podnosząc, że działki o numerach ewidencyjnych: (...) stanowią własność uczestnika na podstawie decyzji Wojewody (...) nr (...) z dnia 31 grudnia 1997 r., a działki numer (...) na podstawie decyzji Wojewody (...) numer (...) z dnia 31 grudnia 1997 r. oraz nr (...) i nr (...) z dnia 06 grudnia 1998 r. Skomunalizowanie działek świadczy o tym, że uprzednio znajdowały się one w posiadaniu Skarbu Państwa, a nie (...), co czyni bezpodstawnym wniosek o stwierdzenie zasiedzenia.

38 W odpowiedzi na wniosek „(...) w (...) S.A. z siedzibą w G. wniosła o oddalenie wniosku o zasiedzenie nieruchomości w całości tj. w każdym z jego wariantów oraz wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Uczestnik ten podniósł, że władanie sporną nieruchomością zarówno przez (...) jak i przez SM Koło miało charakter zależny. Nadto w ocenie tego uczestnika można było ustalić właściciela ww. nieruchomości, a tym samym nie znajduje zastosowania art. 34 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zw. z art. 113 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z kolei w odniesieniu do wniosku o stwierdzenia zasiedzenia przez Skarb Państwa uczestnik powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2007 r. (III CZP 30/2007), w treści której wskazano, że „władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa, uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego, może być posiadanie samoistnym prowadzącym do zasiedzenia. Zasiedzenie jednak nie biegło, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić wydania nieruchomości". Podniesiono, że takowy stan faktyczny istniał w sprawie niniejszej ponieważ dotychczasowy właściciel przedmiotowej nieruchomości nie mógł dochodzić jej zwrotu z uwagi na panujący wówczas ustrój polityczny, będący w tym wypadku siłą wyższą skutkującą zawieszeniem biegu terminu zasiedzenia na podstawie art. 121 pkt 4 w zw. z art. 175 k.c. Zaznaczono, że uczestnik, pomimo wielokrotnego składania od 1968 r. wniosków o zwrot nieruchomości, uzyskał decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 listopada 1950 r. dopiero w dniu 30 kwietnia 1996 r., a co za tym idzie brak jest podstaw do uznania, aby upłynął wymagany przez ustawodawcę okres niezbędny do zasiedzenia.

39 Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta (...). W. wniósł o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości na jego rzecz, z jednoczesnym żądaniem oddalenia wniosku w pozostałym zakresie. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz uczestnika od wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uczestnik ten podniósł, że początkową datą biegu zasiedzenia jest 30 sierpnia 1958 r. tj. data przejęcia na własność przedsiębiorstwa „(...), w tym nieruchomości stanowiących wówczas własność tego przedsiębiorstwa. Charakter władania Spółdzielni był natomiast jego zdaniem zależny, a nie samoistny. W piśmie z dnia 16 grudnia 2009 roku uczestnik ten zaznaczył, że nieruchomości objętej wnioskiem nie sposób uznać za nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym w rozumieniu art. 113 ust. 6 u.g.n., albowiem ostatni jej właściciel jest znany, a było nim Przedsiębiorstwo Zakłady (...) w W.. Następnie, zaś wobec zniweczenia skutków prawnych decyzji wywłaszczeniowych, własność ta z mocy prawa w drodze zasiedzenia przeszła na Skarb Państwa, a w dalszej kolejności jej właścicielem zostało Miasto(...) W. na skutek komunalizacji.

40 Postanowieniem z dnia 25 marca 2011 r. Sąd Rejonowy wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika (...)" w W..

41 W odpowiedzi na wniosek (...) przyłączyła się do wniosku o nabycie na skutek zasiedzenia prawa własności nieruchomości wskazanych we wniosku przez wnioskodawcę. Ponadto wniesiono o zasądzenie od (...). W. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

42 W dniu 2 lipca 2014 r. R. G., K. G., M. G. oraz G. G. (1) wnieśli o dopuszczenie ich do udziału w sprawie w charakterze uczestników. Wskazali, że są właścicielami działek objętych wnioskiem tj. (...) z obrębu (...).

43 Miasto (...) W. wniosło o stwierdzenie zasiedzenia działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi (...) na rzecz Skarbu Państwa, ewentualnie na rzecz Miasta (...) W. oraz o oddalenie wniosku w pozostałej części.

44 Skarb Państwa ostatecznie sprecyzował swe stanowisko w sprawie, wnosząc o zasiedzenie na swoją rzecz działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi (...). Zakwestionował samoistność posiadania po stronie wnioskodawcy.

45 W piśmie z dnia 4 maja 2015 r. „(...). w W. S.A. z siedzibą w G. odnośnie zasiedzenia działek (...) podkreśliła, że bieg terminu zasiedzenia na rzecz Skarbu Państwa bądź Miasta(...) W. nie mógł się rozpocząć przeciwko spółce do dnia 30 kwietnia 1996 r., gdyż dopiero po uchyleniu zarządu państwowego spółka mogła podjąć kroki w przedmiocie odzyskania uprzednio wywłaszczonych nieruchomości, a co za tym idzie bieg terminu zasiedzenia pozostawał zawieszony do tego dnia.

46 Po kilkukrotnych modyfikacjach pierwotnego stanowiska (...) ostatecznie sprecyzowała swoje żądanie w pismach z dnia 24 września 2015r. i z dnia 1 lutego 2016 r. w ten sposób, że wniosła o zasiedzenie działek nr (...) na podstawie art. 35 ust. 3 u.s.m. w zw. z art. 113 ust. 6 u.g.n. najpóźniej z dniem 1 stycznia 2003 r. tj. po upływie 30 letniego terminu zasiedzenia liczonego od 1973 r. ze względu na to, że nie mają one uregulowanego stanu prawnego. Wskazała, że działki te nie są objęte żadną księgą wieczystą, a wniosek spółki „(...) o założenie dla nich ksiąg wieczystych został oddalony postanowieniem Sądu wieczystoksięgowego z dnia 15 lipca 2014 roku. Tym samym w jej ocenie brak było ograniczeń nabycia prawa własności przez zasiedzenie, które obowiązywały w stosunku do nieruchomości państwowych. Wskazano zatem, że skoro nie doszło do nabycia spornych działek przez Skarb Państwa to wnioskodawca nabył je w drodze zasiedzenia najpóźniej z dniem 1 stycznia 2003 r. Z kolei spółka „(...) dokonała czynności mogącej przerwać bieg przedawnienia wnioskodawcy dopiero 23 marca 2004 r. tj. z chwilą złożenia pozwu o wydanie spornych działek, co jednak miało miejsce już po upływie 30 letniego terminu zasiedzenia.

47 O dopuszczenie do udziału w sprawie wniosła (...) sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. wskazując, że w dniu 29 czerwca 2015 r. nabyła od spółki (...)” własność działek ewidencyjnych z obrębu (...) o numerach (...) o powierzchni 9244 m.kw., (...) o powierzchni 147 m.kw., (...) o powierzchni 138 m.kw. oraz (...) o powierzchni 4025 m.kw. oraz przyłączyła się do stanowiska spółki „(...).

48 Orzeczenie Sądu I instancji

49 Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2016 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy Woli w Warszawie wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 1052/09 postanowił stwierdzić, że:

50 1. J. G. nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 października 2005 r. własność niezabudowanej nieruchomości położonej w W., w dzielnicy W. stanowiącej części działek o numerach ewidencyjnych:

51 a) (...) z obrębu (...), dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą (...) – o powierzchni 0,0031 ha z projektowanym numerem ewidencyjnym (...) w granicach punktów (...) wskazanych na mapie sporządzonej w dniu 10 maja 2012 r. przez uprawnionego geodetę M. O. zarejestrowaną i przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 2 lipca 2012 r. pod nr (...);

52 b) (...), z obrębu (...), dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą (...) – o powierzchni 0,0019 ha z projektowanym numerem ewidencyjnym (...) w granicach punktów (...)wskazanych na mapie sporządzonej w dniu 10 maja 2012 r. przez uprawnionego geodetę M. O. zarejestrowaną i przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 2 lipca 2012 r. pod nr (...);

53 2. umorzył postępowanie w części dotyczącej wniosku(...) o stwierdzenie zasiedzenia działki nr (...) z obrębu (...);

54 3. oddalił wniosek (...) z siedzibą w W. o stwierdzenie zasiedzenia w całości;

55 4. oddalił wniosek (...) z siedzibą w W. w całości;

56 5. oddalił wniosek Skarbu Państwa o stwierdzenie zasiedzenia w całości;

57 6. oddalił wniosek Miasta (...) W. o stwierdzenie zasiedzenia w całości;

58 7. nakazał pobrać od (...) z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Kasy Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie kwotę 11.828,21 zł tytułem wydatków wyłożonych z rachunku Skarbu Państwa na pokrycie wynagrodzenia biegłego sądowego;

59 8. nakazał pobrać solidarnie od (...) z siedzibą w W., Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta (...) W. i od Miasta (...) W. na rzecz Skarbu Państwa – Kasy Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w W. kwotę 2839,03 zł tytułem wydatków wyłożonych z rachunku Skarbu Państwa na pokrycie wynagrodzenia biegłego sądowego;

60 9. obciążył Spółdzielnię Mieszkaniową Koło z siedzibą w W. już pokrytymi przez nią wydatkami na poczet wynagrodzenia biegłego;

61 10. zasądził od (...) z siedzibą w W. na rzecz (...) (...) r. w (...) S.A. z siedzibą w G. kwotę 3100,49 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa przez radcę prawnego;

62 11. zasądził solidarnie od (...) z siedzibą w W., Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta (...) W. i od Miasta (...) W. na rzecz (...)r. w (...) S.A. z siedzibą w G. kwotę 516,51 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa przez radcę prawnego;

63 12. zasądził od (...) z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3100,49 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa przez radcę Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa;

64 13. zasądził od (...) z siedzibą w W. na rzecz Miasta (...) W. kwotę 3100,49 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa przez radcę prawnego;

65 14. zasądził od Miasta (...) W. na rzecz R. G., K. G., G. G. (1) i M. G. kwotę 3217 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 1217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.

66 Postanowieniem z dnia 8 września 2016 roku Sąd Rejonowy sprostował oczywistą omyłkę w pkt 1 ppkt a) i ppkt b) postanowienia z dnia 5 sierpnia 2016 r., w ten sposób, że w miejsce oznaczenia księgi wieczystej „ (...)” wpisał „ (...)”.

67 Ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego

68 Zakłady (...) założone w 1805 roku w (...) S.A. została zarejestrowana w Rejestrze Handlowym w dniu 20 stycznia 1922 r. pod numerem (...). Następnie rejestracja spółki została przeniesiona do rejestru oznaczonego numerem (...). W dalszym okresie oznaczenie rejestru spółki figurowało jako (...). Obecnie (od 17 lipca 2002 roku) spółka figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem (...).

69 W dniu 28 października 1921 r. tworząca się spółka akcyjna nabyła m.in. nieruchomość oznaczoną jako (...), z której na wniosek z dnia 4 maja 1931 r. wyodrębniono nieruchomość o nazwie hipotecznej (...) o powierzchni 7 ha 133 m ( 2), działki oznaczone numerami (...) o łącznej powierzchni 1740,76 m ( 2) zostały wyłączone do księgi hipotecznej (...). Własność działek nr (...) nabył A. J. (1). W dniu 27 lipca 1948 r. spółka (...)wystąpiła z wnioskiem o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości pod nazwą hipoteczną (...) o powierzchni 20 ha 7347 m ( 2) - według nowego pomiaru. Przedmiotem własności tej firmy były m.in. działki ewidencyjne:

70 - objęte księgą hipoteczną (...) o numerach: (...) o powierzchni 0,0877 ha, (...)o powierzchni 0,0743 ha, (...) o powierzchni 0,0747 ha, (...) o powierzchni 0,1004 ha, (...) o powierzchni 906,58 m ( 2), (...) o powierzchni 0,0924 ha, (...) o powierzchni 0,0924 ha, (...) o powierzchni 899,39 m ( 2), (...) o powierzchni 0,0939 ha, (...) o powierzchni 0,0954 ha, (...) o powierzchni 0,0864 ha, (...) o powierzchni 0,0864 ha, (...) o powierzchni 0,0884 ha, (...) o powierzchni 0,0884 ha, (...) o powierzchni 0,0854 ha, (...) o powierzchni 0,1055 ha

71 - nr (...) o powierzchni 0,0864 ha objęta księga hipoteczną „(...)"

72 - nr (...) o powierzchni 807,69 m² objęta księgą hipoteczną (...) Nr (...)

73 -nr (...)o powierzchni 0,171 objęta księgą wieczystą (...) Nr (...) i zbiorem dokumentów (...) Nr (...)

74 - nr (...) objęta księgą wieczystą (...)

75 - nr (...) o powierzchni 0,0625 ha, objęta księgą wieczystą „(...)",

76 - (...)o powierzchni 0,0196 ha objęta uprzednio księgą wieczystą (...)

77 (...) oraz (...) o powierzchni łącznej 0,0269 ha, objęte księgą wieczystą (...) (później urządzono dla nich zbiór dokumentów (...)).

78 Powyżej wskazane dawne działki odpowiadają obecnie działkom ewidencyjnym z obrębu (...) o numerach: (...). Niektóre z aktualnych działek stanowią jedynie części ww. działek dawnych. Zostały one nabyte przez Skarb Państwa. I tak działka numer (...) została nabyta 23 grudnia 1971 r. od A. i G. L. na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. Nr (...) przed notariuszem J. M. w (...) w W.). Po uprzednim wyłączeniu z księgi (...) została objęta księgą wieczystą (...) jako działka (...) o powierzchni 0,0877 ha. Jej zbywca nabył ją uprzednio w dniu 17 października 1946 r. Działka nr (...) została nabyta w dniu 8 stycznia 1972 r. od S. i J. N. (akt notarialny nr (...)przed notariuszem M. L. (1) w (...) w W.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zbywca nieruchomości nabył ją uprzednio 6 listopada 1946 r. Nabyta nieruchomość została odłączona z księgi wieczystej (...). Następnie jako działka (...) o powierzchni 0,0743 ha została objęta księgą wieczystą numer (...). Działka nr(...) została nabyta w dniu 12 stycznia 1972 r. od M. i Z. M. - spadkobierców po F. M. (akt notarialny Rep. nr (...) przed notariuszem M. L. (1) w (...) w W.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. M. i F. M. nabyli ją uprzednio na podstawie umowy sprzedaży z dnia 16 maja 1940 r. Została ona wyłączona z księgi wieczystej (...), a następnie objęta księgą (...) jako działka ewidencyjna numer (...) o powierzchni 0,0747 ha. Działka nr (...) została nabyta na podstawie decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Rady Narodowej (...). W. z dnia 20 stycznia 1972 r. nr (...) Została odłączona z księgi wieczystej | (...), zaś jako działka (...) o powierzchni 988 m ( 2) jest objęta księgą wieczystą (...). Jej ostatni posiadacz przed wywłaszczeniem władał nieruchomością na podstawie umowy sprzedaży zawartej ze spółką „(...)" dnia 6 lipca 1939 r. Działka nr (...) została nabyta w dniu 18 października 1972 r. od T., J. i M. K. (1) oraz K. A. na podstawie umowy sprzedaży w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (akt notarialny Rep. nr (...) przed notariuszem K. N. w (...) w W.). Jej zbywca nabył ją uprzednio w dniu| 12 lutego 1947 r. Działka została wyłączona z księgi wieczystej (...) i została objęta jako działka nr (...) o powierzchni 907 m ( 2) księgą wieczystą (...). Działka numer (...) została nabyta w dniu 16 grudnia 1971 r. od J. S. (1) na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. (...) przed notariuszem M. J. w (...) w W.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jej zbywca posiadał prawo własności tej działki na podstawie umowy z dnia 03 stycznia 1947 r. Została ona wyłączona z księgi wieczystej (...), a następnie jako działka nr (...) o powierzchni 924 m ( 2) objęta księgą wieczystą (...). W dniu 22 grudnia 1971r. nabyto działkę numer (...) od K. i A. B. na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny przed notariuszem T. P.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Została ona wyłączona z księgi wieczystej (...), a następnie jako działka numer (...) o powierzchni 0,0924 ha objęta księgą wieczystą (...). Działka nr (...) została nabyta w dniu 18 grudnia 1971 r. od M. L. (2) na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. (...) przed notariuszem H. G.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Została odłączona z księgi wieczystej (...), a następnie jako działka (...) o powierzchni 899 m ( 2) objęta księgą wieczystą (...). Działka numer (...) została nabyta 22 grudnia 1972 r. od F. D. na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. (...) przed notariuszem K. N. w (...) w W.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Postanowieniem z dnia 13 listopada 1968 r. sygn. akt I Ns I 1670/68 Sąd Powiatowy dla (...). W. uwzględniając skargę o wznowienie postępowania uchylił postanowienie tego Sądu z dnia 12 sierpnia 1965 roku I Ns I 28/65 i oddalił wniosek Wydziału Finansowego Prezydium Rady Narodowej (...). W. w przedmiocie nabycia przez zasiedzenie nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) róg (...) oznaczonej pod nazwą (...). Działkę nr (...) odłączono z księgi wieczystej KW (...), a następnie jako działkę (...) o powierzchni 939 m.kw. objęto księgą wieczystą (...). Część działki numer (...) została nabyta dnia 9 lutego 1972 r. od M. K. (2) na podstawie umowy sprzedaży (Rep. Nr (...) przed notariuszem S. M. (1) w (...) w W.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wyłączono ją z księgi wieczystej (...), a następnie jako działkę (...) o powierzchni 0,0140 ha objęto księgą wieczystą (...). Działka nr (...) została nabyta na podstawie decyzji o wywłaszczeniu z dnia 01 marca 1972 r. nr (...) Wyłączono ją z księgi wieczystej (...), a następnie jako działkę nr (...) o powierzchni 0,0146 ha objęto księgą wieczystą (...). Część działki nr (...) została nabyta na podstawie decyzji o wywłaszczeniu z dnia 11 marca 1972 r. nr (...) Poprzedni właściciele nabyli ją 30 grudnia 1936 r. od spółki (...). Jako działka nr (...) o powierzchni 0,0146 ha została objęta księgą wieczystą (...). Działka numer (...) została nabyta w dniu 22 grudnia 1971 r. od W. M. (1) na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. (...)przed notariuszem T. P. w (...) w W.). Jej zbywca posiadał ją na podstawie umowy z dnia 26 września 1942 r. Po uprzednim wyłączeniu z księgi (...) została objęta księgą wieczystą (...) jako działka (...) o powierzchni 0,0146 ha.

79 Dnia 6 marca 1972 r. decyzją Prezydium Rady Narodowej (...). W. nr (...) wywłaszczono część działki o numerze (...). Jako działka (...) o powierzchni 0,0146 ha została objęta księgą wieczystą (...).

80 Działka numer (...) została wywłaszczona decyzją Prezydium Rady Narodowej (...). W. z dn. 20 stycznia 1972 r. nr (...). Następnie jako działka (...) o powierzchni 0,0585 ha została objęta księgą wieczystą (...), po uprzednim wyłączeniu z księgi (...). Jej ostatni właściciel nabył ją w dniu 06 maja 1936 r. od spółki (...)

81 Działka numer (...) została nabyta w dniu 22 grudnia 1971 r. od M. i M. S. na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. Nr (...) przed notariuszem F. R. w (...) w W.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1985 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Po odłączeniu z księgi wieczystej (...) została objęta księgą wieczystą (...) jako działka (...) o powierzchni 0,0808 ha.

82 Działka nr (...) została nabyta na podstawie umowy sprzedaży od M., K. i B. S. z dnia 30 marca 1972 r. (akt notarialny Rep (...) przed notariuszem T. P. w (...) w W.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Poprzednicy prawni zbywców nabyli tę działkę od spółki (...) na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 kwietnia 1936 r. Wyłączono ją z księgi wieczystej (...), a następnie jako działkę (...) o powierzchni 0,0854 ha objęto księgą wieczystą (...).

83 Działka nr (...) objęta dawną księgą „(...)" i zbiorem dokumentów (...) została nabyta od Z. J. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 22 grudnia 1971 r. (akt notarialny Rep. nr (...) przed notariuszem K. N. w (...) w W.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Następnie została ona objęta księgą wieczystą (...) jako działka (...) o powierzchni 0,0709 ha, po uprzednim wyłączeniu z księgi (...). Zbywca posiadał ją na podstawie umowy sprzedaży z dnia 17 grudnia 1957 r.

84 Działkę numer (...) Skarb Państwa nabył 29 grudnia 1971 r. od S. G., L. W., K. D., J. S. (2), H. S., A. S. i J. S. (3) na podstawie umowy sprzedaży (Rep. (...)przed p.o. notariusza Z. K. w (...) w W.) - w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Poprzednicy prawni jej zbywców z kolei nabyli przedmiotową działkę w dniu 13 kwietnia 1937 r. od „(...)" Została ona odłączona z księgi wieczystej (...), a następnie jako działka (...) o powierzchni 0,0221 ha objęta księgą wieczystą (...).

85 W dniu 12 lutego 1972 r. decyzją nr (...) wywłaszczono część działki numer (...) o powierzchni 501 m kw. (z łącznej powierzchni 1003 m kw.). Została ona wyłączona z części księgi (...), a następnie jej część jako działka (...) o powierzchni 279 m.kw. została objęta księgą wieczystą: (...). Na podstawie decyzji nr (...) Starosta (...) orzekł o zwrocie działki nr (...), która powstała z podziału działki nr (...) na rzecz M. R., L. P., G. Z. i W. B..

86 W dniu 12 lutego 1972 r. decyzjami Prezydium Rady Narodowej (...). W. wywłaszczono również części działek ewidencyjnych(...) (odpowiednio na podstawie decyzji nr: (...)- działka nr (...), (...)- działka nr (...), (...)- działki nr (...). Pierwsza z nich została wyłączona z „(...), a następnie jako działka (...) o powierzchni 0,0032 ha została objęta księgą wieczystą (...). Druga ze wskazanych działek została wyłączona z księgi (...), a następnie objęta księgą wieczystą (...) jako działka (...) o powierzchni 0,0177 ha. Trzecia ze wskazanych działek została odłączona z księgi wieczystej (...), a następnie jako działka (...) o powierzchni 0,0167 ha została objęta księgą wieczystą (...). Ostatnia ze wskazanych działek została wyłączona z księgi (...), a następnie jako działka (...) o powierzchni 0,0087 ha objęta została księgą wieczystą (...). Pierwsza z działek została nabyta w dniu 13 stycznia 1940 r., zaś druga w dniu 17 maja 1946 r.

87 Sąd Rejonowy ustalił również, że zarządzeniem z dnia 9 listopada 1950 r. na podstawie art. 1 ust. 3 oraz art. 2 dekretu z dn. 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego Minister Rolnictwa i Reform Rolnych objął przymusowym zarządem państwowym firmę Zakłady (...) w W. łącznie z należącymi do tej firmy stacjami hodowlanymi w O. pow. (...) i K. pow. (...). Zaś w dniu 30 sierpnia 1958 r. Minister Rolnictwa działając na podstawie art. 2, 9 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym przejął na własność Państwa przedsiębiorstwo pod przymusowym zarządem państwowym działające pod firmą Zakłady (...) w W. wraz z należącymi do tej firmy stacjami hodowlanymi, za wyjątkiem Stacji Hodowlanej w O., pow.K.

88 Spośród działek objętych wnioskiem o zasiedzenie ww. zarządzeniem z 1950 r. i orzeczeniem z 1958 roku objęte zostały działki nr (...) o powierzchni 0,9244 ha, nr(...) o powierzchni 0,0147 ha, nr (...) o powierzchni 0,0138 ha oraz nr (...) o powierzchni 0,4025 ha. Działki te uprzednio objęte były księgą hipoteczną (...) i stanowiły odpowiednio: działkę hip. „Dział II i III a" cz., działkę hip. 2 cz., działkę hip. 3 cz., działkę hip. „Teren pod ulice" cz.

89 Z kolejnych ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że w dniu 20 października 1970 r. Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Państwowej Rady Narodowej (...). W. wydał decyzję nr (...) w przedmiocie lokalizacji inwestycji w postaci budowy osiedla mieszkalnego (...) w obrębie ulic (...), róg (...), o powierzchni ok. 5,01 ha. Została ona uchylona decyzją z dnia 20 lutego 1971 r. we fragmencie obejmującym część terenu przy ul. (...), literowanym - (...) na szkicu Nr (...) stanowiącym załącznik do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr (...). Na podstawie powyższej decyzji Prezydium Rady Narodowej (...). W. w dniu 22 stycznia 1972 r. wydało wstępną decyzję nr (...) w przedmiocie ustanowienia na rzecz (...)na okres 99 lat prawa użytkowania wieczystego terenu o powierzchni 27976 m ( 2) położonego w W. pomiędzy ulicami (...) w granicach oznaczonych nr rej. (...) na planie geodezyjnym Nr ew. (...) z dn. 21 czerwca 1971 r. w celu wybudowania na nim osiedla mieszkaniowego. Z kolei decyzją wstępną numer (...) z dn. 29 lutego 1972 r. ustanowiono użytkowanie wieczyste na nieruchomości o łącznej powierzchni 2060 m ( 2) oznaczonej numerami (...)w celu wybudowania na nim osiedla mieszkaniowego. Kolejną decyzją nr (...)z 08 kwietnia 1972 r. ustanowiono na rzecz spółdzielni (...) prawo użytkowania wieczystego gruntu o łącznej powierzchni 13200 m ( 2) położonego w W. przy ul. (...). M. P.. w granicach oznaczonych numerami(...) w celu wybudowania na nim osiedla mieszkaniowego. Następnie decyzją wstępną nr (...) z dnia 09 maja 1972 r. ustanowiono na rzecz tej samej Spółdzielni na okres 99 lat prawo użytkowania wieczystego terenu o powierzchni 2296 m ( 2), położonego w W. przy ul. (...) w granicach oznaczonych numerami (...) na ww. planie geodezyjnym w celu wybudowania na nim osiedla mieszkaniowego. We wszystkich ww. decyzjach zaznaczono, że podpisanie umów notarialnych w tym przedmiocie nastąpi w terminie dwóch miesięcy od daty urządzenia księgi wieczystej. We wszystkich ww. decyzjach ustalono także wysokość opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Do zawarcia umów o ustanowieniu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości w formie aktów notarialnych jednak nigdy nie doszło.

90 Na gruntach uzyskanych w/w decyzjami (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) rozpoczęła inwestycję w postaci budowy Osiedla (...) składającego się z szeregu budynków mieszkalnych wraz z infrastrukturą techniczną. W tym celu uzyskała szereg decyzji o pozwoleniach na budowę, a następnie budynki zostały przyjęte do użytkowania. W ramach umów zawieranych z poszczególnymi spółdzielniami w toku procesów budowlanych występowała (...), która pełniła rolę biura projektowego i inwestora zastępczego, nadzorowała, rozliczała inwestycję i przeprowadzała odbiór budynków, a utworzona została w związku z ustaleniami organizacyjnymi wynikającymi z uchwały nr (...) (...) z 1969 r. w sprawie zmian w organizacji spółdzielni mieszkaniowych poprzez dostosowywanie struktur organizacyjnych do układu administracyjnego Państwa. Wykonawcą był (...), któremu Spółdzielnia płaciła ze środków pozyskanych z wkładów mieszkaniowych oraz z pożyczek i kredytów. Budowa osiedla trwała w latach 1970 - 1973. Wobec gruntów, na których posadowiono osiedle, osoby trzecie nie kierowały żadnych roszczeń przez cały okres istnienia (...) (...).

91 W kolejnych latach w ww. budynkach Spółdzielnia ustanawiała spółdzielcze własnościowe prawa do lokali. Dla części z nich zostały następnie założone księgi wieczyste. W drodze decyzji wydanych z upoważnienia Wojewody (...) dokonano stwierdzenia nabycia przez Dzielnicę - Gminę (...) z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności przedmiotowych nieruchomości: przy ul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym (...) jako działka ewidencyjna nr (...) o powierzchni 31715 m ( 2) składającej się z części gruntu o powierzchni 320 m ( 2) uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 877 m ( 2) uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 924 m ( 2), uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 899 m ( 2), uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 221 m ( 2), uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 80 m ( 2), uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 2118 m ( 2) uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 3598 m ( 2), uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 581 m ( 2), uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 1163 m ( 2) uregulowanego w księdze wieczystej KW (...), części gruntu o powierzchni 110 m ( 2) uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 62 m ( 2) uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 20762 m ( 2) nie uregulowanego w księdze wieczystej założonej po 1945 r. (decyzja Nr (...) z dn. 31 grudnia 1997r.); przy ul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym (...) jako działka ewidencyjna nr (...) o powierzchni 1047 m ( 2) składającej się części gruntu o powierzchni 907 m ( 2) uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...), części gruntu o powierzchni 140 m ( 2) uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr (...) (decyzja Nr (...) z dn. 31 grudnia 1997 r.) przy ul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym (...) jako działka ewidencyjna numer (...) o powierzchni 924 m ( 2) uregulowanego w księdze wieczystej Nr (...).

92 Dnia 10 września 1991 r. członkowie (...)podjęli uchwałę w przedmiocie podziału na szereg mniejszych spółdzielni obejmujących swych zasięgiem terytorialnym osiedla wskazane w treści uchwały. W oparciu o jej postanowienia powstała z dotychczasowego osiedla (...) obejmującego obszar o łącznej powierzchni 20 ha od obecnej Al. (...) od wschodu, od zachodu kończącego się przy torach pomiędzy W., a B., od północy ograniczonego częściowo ul. (...) na K., a od południa ul. (...) i ul. (...) oraz 8 inny spółdzielni, a ponadto członkowie (...) oczekujący na przydział lokali mieszkalnych w jej zasobach oraz członkowie (...) będący osobami prawnymi pozostali w dotychczasowej Spółdzielni, która zmieniła nazwę na (...)- istniejącą do dzisiaj. Jako datę podziału przyjęto 01 października 1991 r. Na podstawie przedmiotowego podziału na rzecz SM Koło przeszły zasoby położone w obrębie osiedla (...) istniejące przed datą podziału. W ich zakres wchodziły m.in. prawa wynikające z decyzji o wieczystym użytkowaniu wydanych w dniach: 22 stycznia 1972 r., 29 lutego 1972 r., 08 kwietnia 1972 r. oraz 05 maja 1972 r. Na nieruchomościach objętych przedmiotowymi decyzjami na dzień podziału znajdowało się dziewięć budynków mieszkalnych oznaczonych numerami: ul. (...), ul. (...), a ponadto pawilon o adresie ul. (...).

93 Sąd pierwszej instancji ustalił również, że pierwszy wniosek w przedmiocie żądania uchylenia przymusowego zarządu został sporządzony w dniu 9 listopada 1990 r. przez akcjonariusza spółki (...) W. M. (1)W dniu 30 marca 1994 r. ustanowiono kuratora dla Zakładów (...), który doprowadził do powołania zarządu spółki, który to zarząd w dniu 22 sierpnia 1994 r. ponowił wniosek o uchylenie zarządzenia z roku 1958 r.

94 Decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 30 kwietnia 1996 r. stwierdzono nieważność zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 9 listopada 1950 r. w całości, jak również stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 1958 r. w części dotyczącej działek położonych przy ul. (...) w W. o numerach ewidencyjnych (...) z obrębu (...) oraz (...) z obrębu (...) Ponadto stwierdzono, że orzeczenie z dnia 30 sierpnia 1958 r. zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej działek o numerach: (...)położonych w obrębie (...) oraz nie stwierdzono w tej części nieważności tego orzeczenia ze względu na to, że wywołało nieodwracalne skutki prawne w części dotyczącej tych działek, którymi trwale rozdysponowano na rzecz podmiotów trzecich. Wniosek o stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia i orzeczenia dotyczył nieruchomości obejmującej łączną powierzchnię 20 ha 73 a 39 m ( 2). W uzasadnieniu decyzji z dnia 30 kwietnia 1996 roku wskazano, że Zakłady (...) założone w 1805 r. w W. S.A. nie stanowiły przedsiębiorstwa przemysłowego. Przedmiotem swej działalności obejmowały bowiem ogrodnictwo i rolnictwo. Nie stanowiły też przedsiębiorstwa nieczynnego bądź takiego, któremu groziło unieruchomienie.

95 Decyzją z dnia 13 listopada 2012 r., po rozpoznaniu wniosku „(...) z dnia 19 stycznia 2010 roku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 1958 r. w części dotyczącej działek oznaczonych obecnie numerami: (...) z obrębu (...). Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zostało ono zaskarżone przez (...), jednakże wniesiona skarga została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dnia 11 października 2013 r. pod sygnaturą akt I SA/WA 589/13. (...) przedmiotowe orzeczenie zaskarżyła skargą kasacyjną wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dnu 30 grudnia 2013 roku.

96 Spółka „(...)" wystąpiła w dniu 4 lipca 1997 r. o stwierdzenie nieważności decyzji wstępnej Prezydium Rady Narodowej (...). W. z dn. 22 stycznia 1972 r., nr (...). Decyzją z dnia 1 czerwca 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił wszczęcia postępowania. Następnie w dniu 27 października 2000 r. uchylił własną decyzję z dnia 1 czerwca 1999 r. i sprawę przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W.. Postępowanie przed SKO pozostawało zawieszone od dnia 26 kwietnia 2002 roku do dnia 28 czerwca 2010 roku - do czasu zakończenia sprawy z wniosku spółki o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody (...) nr (...) z dnia 31 grudnia 1997 r. Decyzją Nr (...), wydaną dnia 28 sierpnia 2002 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody (...) z dn. 31 grudnia 1997 r. nr (...) w części określonej jako: (...) działy wykazu hipotecznego II i III a- część o powierzchni 9.244 m.kw. (obecnie działka nr (...)), (...)teren pod ulice - część o powierzchni 4.025 m.kw. (obecnie działka nr (...)), (...) działka nr (...)- część o powierzchni 147 m.kw. (obecnie działka nr (...)),(...) działka nr (...) - część o powierzchni 138 m.kw. (obecnie działka nr (...)). W części dotyczącej nieruchomości określonej jako (...) działka nr (...) - część o powierzchni 988 m.kw. postępowanie zostało umorzone. Na skutek postępowania prowadzonego w przedmiocie wniosku Zarządu Dzielnicy (...) o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr (...) z dnia 12 czerwca 2003 r. utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2004 roku sygn. akt I SA 1631/03 WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną przez Prezydenta (...). W. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia 12 czerwca 2003 r. oraz decyzję z dnia 28 sierpnia 2002 r. nr (...) SKO w W. w dniu 28 czerwca 2010 roku podjęło ww. postępowanie w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wstępnej z 22 stycznia 1972 roku.

97 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr (...) dnia 1 czerwca 2007 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody (...) nr (...), w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę Dzielnicę (...) prawa do nieruchomości oznaczonych jako działki ewidencyjne: (...) o powierzchni 9.244 m ( 2) (wyodrębnionej z nieruchomości (...) (...) działy wykazu hipotecznego II i III a- część o powierzchnio 9244 m ( 2), (...) o powierzchni 4.025 m ( 2) (wyodrębnionej z nieruchomości (...) teren pod ulice- część o powierzchni 4.025 m ( 2), 66/7 o powierzchni 147 m ( 2) (wyodrębnionej z nieruchomości (...) działka nr (...)-część o powierzchni 147 m.kw.), (...) o powierzchni 138 m ( 2) (wyodrębnionej z nieruchomości (...) działka nr (...)- część o powierzchni 138 m ( 2)). Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy decyzją ww. Ministra nr (...) z dn. 20 grudnia 2007 r. Skarga na tę ostatnią decyzję została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt I SA/Wa 308/08. Następnie Prezydent (...). W. wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny dnia 28 sierpnia 2008 r. pod sygn. akt I OSK 982/08. Decyzją nr (...) z dnia 29 marca 2010 roku utrzymaną w mocy decyzją własną nr (...) z dnia 2 lipca 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 20 grudnia 2007 r. Wyrokiem z dnia 25 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pod sygn. akt I SA/Wa 1881/10 oddalił skargę (...) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia 2 lipca 2010 roku. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 maja 2013 roku sygn. akt I OSK 2185/11 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2011 roku i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2013 r., I SA/Wa 1535/13 uchylił obie ww. decyzje (...) (nr (...)). Decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji z dn. 24 września 2014 r. wznowiono postępowanie w przedmiocie objętym ową decyzją.

98 Sąd pierwszej instancji ustalił także, że spółka „(...) wystąpiła w dniu 19 listopada 1999 r. przeciwko Gminie (...) do Sądu Okręgowego w Warszawie z pozwem o ustalenie, że przysługuje jej prawo własności do nieruchomości położonej w W. przy ul. (...), objętej wykazem hipotecznym księgi wieczystej pod nazwą (...) inw. Nr (...), prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa i określonym jako część działki ewidencyjnej numer (...) z obrębu (...): (...)' działy wykazu hipotecznego II i III a- część o powierzchni 9.244 m ( 2), (...) teren pod ulice- część, o powierzchni 4.025 m ( 2), (...) działka nr (...)- część o powierzchni 988 m ( 2), (...) działka nr (...)- część, o powierzchni 147 m ( 2),(...) działka nr (...)- część, o powierzchni 138 m ( 2). Przedmiotowe powództwo zostało oddalone wyrokiem z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt I C 2287/99. Na skutek apelacji wniesionej przez spółkę (...) Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2003 roku sygn. akt I ACa 764/02 uchylił orzeczenie Sądu I Instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Dnia 28 listopada 2003 r. wezwano do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Skarb Państwa Prezydenta (...). W.. Po uprzednich modyfikacjach roszczenia pierwotnego, pozwem objęto również działki ewidencyjne w obrębie (...) o numerach: (...)jak również w obrębie(...)o numerach (...) Postępowanie w zakresie działki ewidencyjnej numer (...) o powierzchni 988 m ( 2) (odpowiadającej aktualnie działce nr (...)), stanowiącej część działki ew. nr(...) z obrębu (...) zostało umorzone dn. 10 grudnia 2009 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt II C 1246/06. W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Apelacja wniesiona przez Spółkę „(...) została oddalona wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r.

99 W dniu 23 sierpnia 2004 r. Zakłady (...) założone w 1805 r. w (...) S.A. wystąpiła wobec wnioskującej Spółdzielni z pozwem o wydanie działek ewidencyjnych numer (...) w zakresie części o powierzchni 59 a 97 m kw. oraz (...) w zakresie części o powierzchni 1 ha 08 a 04 m ( 2). Postępowanie prowadzone pod sygnaturą akt XX GC 951/04 zostało zawieszone dnia 18 listopada 2008 r. do czasu zakończenia postępowania przed tut. Sądem w sprawie o sygn. akt I Ns 35/06 z wniosku SM Koło w W. o zasiedzenie. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 roku Sąd umorzył postępowanie w sprawie o sygn. akt I Ns 35/06 z uwagi na upływ trzyletniego terminu od zawieszenia. Sprawa tocząca się pod sygn. akt XX GC 951/04 Sądu Okręgowego w Warszawie pozostaje w dalszym ciągu zawieszona.

100 Wnioskami z 13 oraz 26 czerwca 2014 r. spółka (...)wystąpiła do Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie o odłączenie działek ewidencyjnych nr (...) z księgi hipotecznej (...) nr inwent. (...) i założenie nowych ksiąg wieczystych. Wniosek został oddalony postanowieniem z dnia 3 października 2014 r. z uzasadnieniem, że zachodzi potrzeba wystąpienia na drogę postępowania procesowego w celu rozstrzygnięcia kwestii własności przedmiotowych działek.

101 Z dalszych ustaleń Sądu Rejonowego wynika także, że w czasie korzystania z gruntów oddanych (...)jej następca prawny (...)regulowała należne z tego tytułu podatki od nieruchomości, zaznaczając w niektórych z nich, że jest użytkownikiem wieczystym i posiadaczem samoistnym. W dniu 9 czerwca 2004 r. uregulowała na rzecz (...). W. kwotę 867,22 zł wskazując w tytule wpłaty, iż jest to „opłata administracyjna za korzystanie z terenów". Podstawą jej uiszczenia były wstępne decyzje administracyjne ustanawiające na rzecz (...) prawo użytkowania wieczystego. Płatność obejmowała okres od 16 stycznia 1992 r. do 16 stycznia 2004 r.

102 Sąd pierwszej instancji ustalił również, że (...) w latach 2007 - 2009 uzyskała pozwolenie na budowę kolejnego budynku przy ul. (...), a obecnie posiada pozwolenia na budowę budynków przy ul. (...). Ona też była wzywana przez urząd do naprawy ulic i ciągów pieszych, była ukarana przez służby miejskie mandatem za zaleganie odpadów, dostała decyzję straży pożarnej dotyczącą dróg przeciwpożarowych, prowadziła gospodarkę drzewostanem (wycinki). Do spółdzielni zwracali się także inwestorzy o wyrażenie zgody na przejście z sieciami przez ten teren oraz była traktowana jako strona w przygotowaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Co roku Spółdzielnia wydzierżawia teren pod handel choinkami czy nośniki reklamowe, a ponadto w przeszłości zawierała umowy dzierżawy pod dwa pawilony handlowe.

103 (...) w kontaktach z Urzędem Dzielnicy Gminy W. - W. występowała jako użytkownik wieczysty i powoływała się na decyzje o oddaniu jej gruntów w użytkowanie wieczyste oraz wnosiła o zawarcie w formie aktów notarialnych umów użytkowania wieczystego gruntów objętych przedmiotowymi decyzjami. Wnioski w tym przedmiocie złożono pismami: z 21 grudnia 1995 r., 23 stycznia 2001 r., 30 stycznia 2006 r., 22 marca 2006 r. W międzyczasie składano wnioski ponaglające. W odpowiedzi z dnia 28 grudnia 2006 r. urząd dzielnicy odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntów z uwagi na niezałożenie księgi wieczystej obejmującej teren wskazany we wnioskach Spółdzielni. W kolejnych pismach (...) podtrzymywała jednak pierwotne żądanie.

104 Brak tytułu prawnego (...) do w/w gruntów skutkował wydaniem w stosunku do niej w dnia 23 listopada 2011 r. decyzji odmownej w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wymianę balustrad balkonowych w budynkach mieszkalnych na przedmiotowej nieruchomości posadowionych. Decyzja ta wprawdzie została następnie zmieniona w dniu 17 lutego 2012 r. ze wskazaniem jako podstawy prawnej Spółdzielni do ubiegania się o pozwolenie na budowę decyzji wstępnych z roku 1972. Pomimo nie uwzględnienia w/w wniosków (...) powoływała się wobec Urzędu Dzielnicy W. na przysługujące jej prawa użytkowania wieczystego.

105 Wojewoda (...) decyzją z dnia 6 lutego 2012 r. nr (...) stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę W. - W. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym (...) jako działka ewidencyjna nr (...) o powierzchni 747 m ( 2) Z kolei wydaną tego samego dnia decyzją o numerze (...) stwierdził nabycie przez w/w. gminę również działki ewidencyjnej o numerze (...) z tego samego obrębu o powierzchni 743 m ( 2).

106 W wyniku podziału działki ewidencyjnej o numerze (...) z obrębu (...) o powierzchni 0,0279 ha wyodrębniono działkę projektowaną o numerze (...)o powierzchni 0,0115 ha. Decyzją z dn. 09 stycznia 2014r. Starosta (...) Zachodni orzekł o jej zwrocie niepodzielnie na rzecz M. R. i W. B. w udziałach po 2/12 oraz L. P. i G. Z. w udziale po 4/12.

107 W dniu 29 czerwca 2015 r. (...)sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. nabyła od spółki „(...)” działki ewidencyjne z obrębu (...) o numerach (...) o powierzchni 9.244 m ( 2), (...) o powierzchni 147 m ( 2), (...) o powierzchni 138 m ( 2). oraz (...) o powierzchni 4.025 m ( 2).

108 Według stanu na lata 2006 i 2008 w rejestrze gruntów działki z obrębu (...) objęte wnioskiem o zasiedzenie jako tereny mieszkaniowe były opisane w następujący sposób: (...) (ul. (...), pow. 0. (...), KW (...)), (...) (ul. (...), pow. 0.0747 ha, KW (...)), (...) (ul. (...), pow. 0.0907, KW (...)), (...)(ul. (...) (...), pow. 0.0140 ha, KW (...)),(...) (pow. 0.0924 ha, KW (...)), (...) (ul. (...), pow. 0.9244 ha), (...) (ul. (...), pow. 0.0939 ha, KW (...)), (...) (pow. 0.0877 ha, KW (...)), (...) (pow. 0.0147 ha, (...) dz. 2 cz), (...) (ul. (...), (...), pow. 0.0138 ha), (...) (ul. (...), pow. 0.0988 ha), (...) (pow. 0.0924 ha, KW (...)), (...) (pow. 0.0899 ha, KW (...)), (...) (ul. (...), pow. 0.0146 ha), (...) (pow. 0.0146 ha, (...) cz.dz.14), (...) (pow. 0.0146 ha, (...).); (...)(pow. 0.0146 ha, (...) Nr(...), (...)cz., (...) (pow. 0.0585 ha, (...) dz. 17 cz.),(...)(pow. 0.0808 ha, (...) Nr (...)), (...) (ul. (...), pow. 0.0709 ha), (...)(pow. 0.4025 ha, (...) teren pod ul. cz.), (...)(ul. (...), pow. 0.0221 ha, KW (...)), (...)(ul. (...), pow. 0.0279 ha), (...) (ul. (...), pow. 0.0032 ha), (...) (ul. (...), pow. 0.0177 ha), (...) (ul. (...), pow. 0.0167 ha), (...) (ul. (...) G., (...) pow, 0.0087 ha). Jako właściciel działek (...) figuruje Miasto(...) W.. Odnośnie pozostałych działek, tj. (...) i (...) według stanu na dzień 30 sierpnia 2010 roku jako właściciel figurował Skarb Państwa, a aktualnie stanowią one własność Miasta (...) W. - na skutek komunalizacji stwierdzonej ww. decyzją z 06 lutego 2012 r. W każdym przypadku władającym jest(...)

109 Sąd pierwszej instancji wskazał, że ustalając stan faktyczny oparł się na wymienionych dowodach z dokumentów jako wiarygodnych i nie zakwestionowanych przez strony oraz dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych dotyczących sprawy, w której wydana została decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nr (...) z dnia 30 kwietnia 1996 roku (czerwony segregator i dwie zielone teczki). Dokumentacja ta posłużyła do określenia zakresu przedmiotowego ww. decyzji oraz ustalenia kiedy Spółka podejmowała próby odzyskania nieruchomości. Sąd pierwszej instancji uwzględnił również dowód z zeznań przesłuchanego w charakterze strony wnioskodawcy Prezesa Zarządu (...)" J. S. (1), jak również przesłuchanych w toku postępowania świadków T. Ł. oraz A. J. (2), które pozwoliły ustalić charakter posiadania działek objętych we władania poprzednika prawnego SM Koło na podstawie decyzji z lat 70 w przedmiocie wstępnego oddania w użytkowanie wieczyste. Częściowo za wiarygodne Sąd ten uznał zeznania J. S. (4), które dotyczyły stosunek Spółdzielni do działek objętych wnioskiem oraz charakter władania tymi nieruchomościami albowiem świadek ten nie potrafił wyjaśnić z jakiego tytułu została uiszczona kwota 876,22 zł. Z tego względu ustalenia w tej części Sąd Rejonowy poczynił w oparciu o twierdzenia Skarbu Państwa oraz Miasta (...) W. i na ich podstawie przyjął, iż kwota ta odpowiadała sumie opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego.

110 Podstawę ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego w części stanowiły także sporządzone na potrzeby niniejszego postępowania opinie biegłego z zakresu geodezji S. M. oraz biegłego geodety S. K. sporządzonej w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 13 listopada 2012 r. nr (...), mającej znaczenie dla niniejszej sprawy jedynie w odniesieniu do działek nr (...), albowiem w pozostałym zakresie opinia ta dotyczyła działek nieobjętych niniejszym postępowaniem. Ze względu na nieścisłości za przydatną z opinii biegłego S. M. Sąd ten uznał jedynie mapę obrazującą położenie aktualnych działek na tle zakresu decyzji lokalizacyjnej z 20 października 1970 r. oraz na tle wstępnych decyzji o oddaniu nieruchomości na rzecz (...) gruntu w użytkowanie wieczyste z 1972 r., oraz przedstawiony na mapie wniosek, iż decyzja nadzorcza z 30 kwietnia 1996 roku nie obejmowała żadnej z działek wskazanych we wniosku o zasiedzenie (wniosek taki wynika również z tego, że w uzasadnieniu decyzji z 30 kwietnia 1996 roku powierzchnię objętą wnioskiem określono na 20 ha 73 a 39 m kw. a na mapie sytuacyjnej dla celów wywłaszczeniowych Osiedla (...) - k. 891 obszar 20 ha 73 a 47 m kw. był objęty KW nr (...) i leżał na zachód od granic nieruchomości objętej wnioskiem w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji podkreślił że biegły bezpodstawnie przyjął, iż prawie wszystkie (poza nr (...) - mapa k. 953) działki objęte wnioskiem odpowiadały terenowi przejętemu w zarząd państwowy, podczas gdy dalsze postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie, że temu terenowi odpowiadały tylko działki nr (...). Zdaniem Sądu S. M. (2) nie wyjaśnił również na jakiej podstawie przyjął dawną numerację działek wskazaną w opinii z dnia 8 listopada 2012 roku podczas gdy numeracja ta odbiega od numeracji działek wskazanej na będącej do dyspozycji biegłego mapie sytuacyjnej dla celów wywłaszczeniowych Osiedla (...) wykonanej w 1971 roku i skorygowanej w 1972 roku (k. 891), a więc w czasie gdy były wydane decyzje wstępne o oddaniu przedmiotowego terenu w użytkowanie wieczyste. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wniosek Skarbu Państwa oraz Miasta (...) W. o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem dokumenty źródłowe zgromadzone w aktach sprawy umożliwiły ostatecznie ustalenie podstaw, w oparciu o które Skarb Państwa nabył tytuł własności do działek objętych wnioskiem.

111 Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że wniosek Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. o zasiedzenie działek ewidencyjnych z obrębu (...) o numerach ewidencyjnych (...) nie zasługiwał na uwzględnienie.

112 Sąd pierwszej instancji wskazał, iż niekwestionowanym był jedynie fakt, że przedmiotowe działki ewidencyjne stanowiły od 1921 roku przedmiot własności Zakładów (...) co znalazło odzwierciedlenie w dokumentach potwierdzających, że działki te wchodziły w skład dawnej nieruchomości hipotecznej (...) i zostały nabyte przez Spółkę na podstawie aktu notarialnego z 28 października 1921 roku. Natomiast część gruntu objęta obecnie numerami ewidencyjnymi (...) została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (bądź to w drodze umów sprzedaży, bądź też decyzji o wywłaszczeniu), a następnie została skomunalizowana na rzecz Miasta (...) W.. Tylko działki odpowiadające aktualnym numerom ewidencyjnym (...) zostały objęte orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 1958 r. w przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa działającego pod firmą Zakłady (...) w W.. Dnia 13 listopada 2012 r. stwierdzono nieważność przedmiotowej decyzji m.in. w zakresie ww. czterech działek, skutkiem czego prawo ich własności przywrócono ex tunc pierwotnemu właścicielowi nieruchomości.

113 Sąd pierwszej instancji wskazał, że części gruntu odpowiadające obecnym działkom o numerach ewidencyjnych (...) zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 1958 r. Następnie decyzją z dnia 13 listopada 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 1958 r. w części obejmującej m.in. przedmiotowe działki. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że na datę wydania zarządzenia z dnia 9 listopada 1950 roku nie były spełnione przesłanki sprecyzowane w dekrecie 16 grudnia 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Zakłady(...) nie stanowiły bowiem wygasłego przedsiębiorstwa przemysłowego. Na skutek stwierdzenia nieważności tejże decyzji ze skutkiem ex tunc przywrócono prawo własności tychże działek na rzecz ich uprzedniego właściciela tj. Zakładów (...) założone w 1805 r. w (...) S.A., która to spółka zbyła je następnie na rzecz uczestnika niniejszego postępowania(...) sp. z o.o. S.K.A.

114 Sąd Rejonowy zaznaczył, że nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenie przez Skarb Państwa, także posiadanej w ramach imperium, jest co do zasady możliwe. Zgodnie bowiem z uchwałą podjętą przez pełny skład Sądu Najwyższego dnia 26 października 2007 r. pod sygnaturą akt III CZP 30/07 „władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa, uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego, może być posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia. Zasiedzenie jednak nie biegło, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić wydania nieruchomości (art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 k.c.)".

115 W stanie faktycznym sprawy Sąd pierwszej instancji uznał, że początku samoistnego posiadania po stronie Skarbu Państwa należy upatrywać od dnia 30 sierpnia 1958 r. kiedy to orzeczeniem Ministra Rolnictwa przejęto na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwo Zakładów (...) łącznie z nieruchomości będącymi w jego posiadaniu na dzień przejęcia. Odpowiadały one między innymi obecnym działkom o numerach ewidencyjnych (...). Wcześniej na podstawie zarządzenia z dnia 9 listopada 1950 r. Skarb Państwa objął przedmiotową nieruchomość jedynie w zarząd, a jej własność do chwili wydania decyzji z roku 1958 r. przysługiwała spółce (...)". W ocenie Sądu pierwszej instancji nie została spełniona druga przesłanka uprawniająca do zasiedzenia tj. upływ terminu. Bieg terminu do zasiedzenia, w ocenie Sądu Rejonowego, nie upłynął, albowiem dotychczasowy właściciel przez długi czas był pozbawiony możliwości skutecznego żądania zwrotu przedmiotowych działek (art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 k.c.), a następnie bieg zasiedzenia uległ przerwaniu na skutek podejmowanych przez niego czynności.

116 Wskazano, że decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 30 kwietnia 1996 r. stwierdzono nieważność zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 09 listopada 1950 r., jak również stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 1958 r. w części dotyczącej działek położonych przy ul. (...) w W. o numerach ewidencyjnych (...) z obrębu (...) oraz(...) z obrębu (...). Z kolei wskazaną decyzją z dnia 13 listopada 2012 r. stwierdzono również nieważność przedmiotowej decyzji w zakresie obejmującym działki o numerach (...). Decyzja z 1958 r. została wydana w oparciu o postanowienia dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Zaznaczyć jednak należy, że miał on zastosowanie jedynie do wygasłych przedsiębiorstw przemysłowych. Do takich nie należało przedsiębiorstwo „(...), a ponadto nie było to przedsiębiorstwo przemysłowe.

117 Sąd pierwszej instancji wskazał, że dotychczasowy właściciel nieruchomości nie mógł wystąpić o ich zwrot. Wedle postanowień art. 13 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia i pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. 1958, Nr 11 poz. 37) sprawy o zwrot przedsiębiorstw nie podlegały rozpoznaniu na drodze sądowej. Postępowanie sądowe ulegało umorzeniu z mocy prawa. Wprawdzie o zwrot nieruchomości, co do zasady, spółka mogła występować również na drodze administracyjnej i sądowoadministracyjnej, a jako datę możliwą dla rozpoczęcia biegu zasiedzenia można byłoby przyjąć dzień 1 września 1980 r. tj. datę wejścia w życie ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i o zmianie kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.1980 Nr 4 poz.8), ale okoliczności przedmiotowej sprawy nie pozwalały, w ocenie Sądu pierwszej instancji, na takie przyjęcie. W dniu 1 września 1980 r. obowiązywał art. 172 k.c. przewidujący dziesięcioletni okres terminu zasiedzenia dla posiadacza w dobrej wierze oraz dwudziestoletni okres zasiedzenia dla posiadacza w złej wierze. Jednak przedmiotowe terminy zasiedzenia zostały wydłużone po nowelizacji kodeksu cywilnego od dnia 1 października 1990 r. odpowiednio do dwudziestu oraz trzydziestu lat.

118 Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w celu uzyskania zwrotu przedmiotowych nieruchomości niezbędnym było uprzednie wystąpienie z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji z 1950 r. oraz 1958 r. Wszak do momentu uchylenia decyzji nacjonalizacyjnych Skarb Państwa formalnie legitymował się tytułem prawnym do spornych działek. Pierwszy wniosek w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z roku 1950 został złożony dniu 9 listopada 1990 r. Przedmiotowy wniosek został złożony przez akcjonariusza spółki (...), skutkiem czego organ administracyjny powziął wątpliwość odnośnie legitymacji czynnej po jej stronie do wystąpienia ze stosownym roszczeniem. Dopiero po uprzednim ustanowieniu kuratora powołano zarząd Zakładów (...) założone w 1805 r. S.A., który 22 sierpnia 1994 r. ponowił wniosek uprzednio złożony przez akcjonariusza. Na skutek powyższego wniosku decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 30 kwietnia 1996 r. stwierdzono nieważność zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 09 listopada 1950 r. Tym samym Sąd Rejonowy przyjął, że dopiero wraz z ustaniem zarządu państwowego spółka powzięła możność skutecznego reprezentowania swych praw, również w zakresie żądania zwrotu uprzednio wywłaszczonych nieruchomości. Zatem w ocenie Sądu Rejonowego bieg terminu zasiedzenia przeciwko spółce(...)można liczyć dopiero od dnia 1 maja 1996 r., ale nie sposób jednak stwierdzić, aby skutecznie upłynął. Wszak nie tylko został przerwany wnioskiem w niniejszej sprawie na podstawie art. 124 pkt 1 k.c., ale również w dniu 19 listopada 1999 r. Zakłady (...)" wystąpiły wobec Gminy (...) do Sądu Okręgowego w Warszawie o ustalenie, że przysługuje im prawo własności do działek objętych wnioskiem w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie w dniu 28 listopada 2003 r. wezwano do udziału w charakterze pozwanego Skarb Państwa Prezydenta (...). W. skutkiem czego przerwano bieg zasiedzenia również wobec tego uczestnika. Postępowanie w zakresie działki ewidencyjnej numer (...) o powierzchni 988 m kw. stanowiącej część działki nr (...) z obrębu (...) (obecnie działka nr (...)) zostało umorzone dnia 10 grudnia 2009 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt II C 1246/06, a w pozostałym zakresie powództwo oddalono (m.in. w odniesieniu do nieruchomości odpowiadającej aktualnym działkom nr (...)). Apelacja wniesiona przez powoda tego postępowania została oddalona dnia 27 stycznia 2011 r. Zasadnym zatem jest przyjęcie, że bieg terminu zasiedzenia działek nr (...) został przerwany wraz z wytoczeniem wyżej wskazanego powództwa, zaś jego bieg rozpoczął się na nowo wraz z prawomocnym zakończeniem postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji można też bronić stanowiska, że dopiero na skutek wydania decyzji nadzorczej z 13 listopada 2012 roku Spółka uzyskała pełną możliwość domagania się zwrotu nieruchomości, choć należy mieć na względzie, że spółkę obciążają negatywne konsekwencje nieobjęcia już we wnioskach o stwierdzenie nieważności z lat 1994 i 1996 całej nieruchomości przejętej w zarząd państwowy w ramach przedsiębiorstwa na skutek czego konieczne okazało się wszczęcie kolejnego postępowania administracyjnego zakończonego dopiero decyzją z 13 listopada 2012 roku. Zaś zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c. bieg terminu zasiedzenia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Z kolei zgodnie z art. 124 § 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c. po każdym przerwaniu zasiedzenie, biegnie ono na nowo. Zarazem Skarbowi Państwa Sąd Rejonowy przypisał złą wiarę i zastosował dłuższy termin przedawnienia, albowiem posiadanie swoje uczestnik ten wywodził z faktu wydania przez swój organ (Ministra) niezgodnych z prawem decyzji. Dodatkowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedstawione powyżej okoliczności związane z tzw. „zawieszeniem wymiaru sprawiedliwości" oraz treść art. 13 ustawy z dnia. 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym powinny być wzięte pod uwagę także w relacji pomiędzy Spółką „(...), a (...), która wnosiła o ich zasiedzenie na swoją rzecz.

119 Odnośnie kosztów postępowania Sąd pierwszej instancji orzekł o nich na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. uznając, że przedmiotowa sprawa miała charakter sporny. Wniosek Spółdzielni o stwierdzenie zasiedzenia obejmował łącznie 28 działek. Z kolei wniosek Skarbu Państwa oraz (...). W. obejmował jedynie 4 działki, tj. (...), czyli 14,28 % ogółu działek objętych wnioskiem. Z uwagi na powyższe Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. obciążył wnioskodawcę obowiązkiem uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Warszawy - Woli w Warszawie kwoty 11.828,21 zł, tytułem zwrotu 85,72 % kosztów wynagrodzenia biegłego pokrytych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa. Z kolei w zakresie pozostałej ich części tj. kwoty 2.839,03 zł (14,28 %) Sąd obowiązkiem ich zwrotu obciążył solidarnie zarówno wnioskodawcę jak też Skarb Państwa oraz (...). W., bowiem zarówno (...), jak też wskazani uczestnicy byli zainteresowani stwierdzeniem zasiedzenia działek odpowiadających 14,28 % ogółu działek objętych przedmiotem niniejszego postępowania.

120 Z uwagi na oddalenie wniosku (...), Sąd Rejonowy obciążył ją także obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez Skarb Państwa - zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa (art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa - t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1150 ze zm.), jak również poniesionych przez Miasto (...) W.. Wskazani uczestnicy złożyli wnioski o stwierdzenie zasiedzenia obejmujące 14,28 % działek wskazanych przez wnioskodawcę. Ich wniosek w tym zakresie został oddalony, natomiast należy ich uznać za wygrywających postępowanie w odniesieniu do pozostałych działek, co do których wnosili o oddalenie wniosku Spółdzielni. W konsekwencji Sąd Rejonowy zasądził od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa oraz na rzecz Miasta (...) W. 85,72 % z tytułu kosztów zastępstwa przez radców prawnych (§ 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz.U. z 2013 r., poz. 490 tj.) oraz opłaty skarbowej od udzielonych pełnomocnictw (17,00 zł), tj, kwoty po 3.100,49 zł. Z kolei z uwagi na oddalenie wniosku ' wystosowanego przeciwko spółce „(...)" zasądzono na jej rzecz od wnioskodawcy, tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika łącznie kwotę 3.617 zł, na którą składało się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3.600 zł (§ 6 pkt 7 w zw. z § 7 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz.U. z 2013 r., poz. 490 tj.) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł, z tym że w myśl powyższych rozważań kwota 3.100,49 zł (85,72 % z kwoty 3.617 zł) została zasądzona od wnioskodawcy, zaś kwota 516,51 zł (14,28 % z kwoty 3.617 zł) solidarnie od (...) oraz Skarbu Państwa i (...). W..

121 Apelacja od orzeczenia Sądu pierwszej instancji i jej zarzuty

122 Apelacje od postanowienia Sądu Rejonowego wnieśli (...)w W. oraz Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta (...). W..

123 Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta (...). W. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa zaskarżył orzeczenie w części oddalającej wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie i obciążającej obowiązkiem poniesienia kosztów postępowania, tj. w zakresie pkt 5, 8 i 11.

124 Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

125 1. przepisów prawa materialnego w postaci:

126 a) art. 172 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 7 k.c. na skutek błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że objęcie nieruchomości w samoistne posiadanie na podstawie decyzji administracyjnej, uznanej w późniejszym czasie w postępowaniu nadzorczym za nieważną, świadczy o złej wierze samoistnego posiadacza;

127 b) art. 172 § 1 k.c. w związku z art. 7 k.c. w związku z art. 50 § 1 i art. 301 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319) w związku z art. XLI § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94) na skutek błędnego zastosowania polegającego na niezastosowaniu tych przepisów, mimo że ziściły się przesłanki nabycia przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia po upływie krótszego ustawowego terminu, bowiem wnioskodawca w dacie objęcia nieruchomości w samoistne posiadanie legitymował się dobrą wiarą, a materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstawy do przyjęcia, że dotychczasowy właściciel nieruchomości (...) założone w 1805 r. w (...) S.A. nie mógł podjąć działań zmierzających do odzyskania nieruchomości przed 1 maja 1996 r., w związku z czym, nawet przy przyjęciu zawieszenia wymiaru sprawiedliwości, bieg terminu zasiedzenia liczony od dnia 1 września 1980 r. upłynął 1 września 1990 r.;

128 c) art. 121 pkt 4 k.c. w związku z art. 175 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do zastosowania w/w przepisów i w konsekwencji przyjęcia, że co najmniej do 1 maja 1996 r. dotychczasowy właściciel nieruchomości (...) założone w 1805 r. w (...) S.A. nie mógł skutecznie dochodzić praw właścicielskich z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 9 listopada 1950 r. w przedmiocie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad firmą Zakłady (...) w W., podczas gdy uczestnik postępowania nie wykazał, że przymusowy zarząd państwowy był faktycznie wykonywany, a także że nie było możliwości podjęcia działań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego w/w zarządzenia oraz orzeczenia nacjonalizacyjnego z 30 sierpnia 1958 r. w dacie wcześniejszej;

129 d) art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w związku z art. 175 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że bieg terminu zasiedzenia został przerwany przez (...) założone w 1805 r. w (...) S.A. na skutek zainicjowania przeciwko Skarbowi Państwa postępowania o ustalenie tytułu prawnego do nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie w sytuacji prawomocnego oddalenia tego powództwa;

130 2. naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 520 § 1 i 2 k.p.c. poprzez nałożenie na Skarb Państwa Prezydenta (...). W., Miasto (...) W. oraz (...) obowiązku solidarnego zwrócenia kosztów wynagrodzenia biegłego oraz kosztów zastępstwa procesowego należnych uczestnikowi postępowania (...) założone w 1805 r. w (...) S.A., a także naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu postanowienia powodów nałożenia na uczestników postępowania obowiązku solidarnego zwrócenia kosztów wynagrodzenia biegłego oraz kosztów zastępstwa procesowego należnych uczestnikowi postępowania (...) założone w 1805 r. w (...) S.A.

131 Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę postanowienia w zaskarżonej części poprzez stwierdzenie, że Skarb Państwa Prezydent m. st. W. nabył przez zasiedzenie z dniem 1 września 1990 r. lub w innej dacie prawo własności nieruchomości położonej w W., w rejonie ulic (...), stanowiącej obecnie działki ewidencyjne oznaczone numerami (...) oraz zasądzenie od uczestników postępowania przeciwnych temu wnioskowi na rzecz Skarbu Państwa Prezydenta (...) W. zwrotu kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji, przy czym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, według norm przepisanych zasądzenie od uczestników postępowania przeciwnych wnioskowi na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, według norm przepisanych.

132 W odpowiedzi na apelację przeciwnika skarżący wnosili o oddalenie apelacji przeciwnika. Miasto (...) W. poparło apelację Skarbu Państwa i wniosło o oddalenie apelacji i (...). Prokurator pozostawił obie apelacje do uznania Sądu. „(...) założone w 1805 r. w (...) S.A. z siedzibą w G. wniosła o oddalenie obu apelacji w całości i o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Poparło stanowisko Sądu Rejonowego oraz swoją wcześniejszą argumentację prawną. Także spółka (...) wnosiła o oddalenie obu apelacji przyłączając się do stanowiska przedstawionego przez spółkę „ (...)

133 Orzeczenie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2019 r. w sprawie o sygn. akt V Ca 2738/16

134 Sąd Okręgowy w Warszawie w toku postępowania apelacyjnego dopuścił do udziału w sprawie kolejnych uczestników oraz uzupełnił postępowanie dowodowe.

135 Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt V Ca 2738/16 Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy na skutek apelacji (...) w W. i Skarbu Państwa-Prezydenta (...). W. reprezentowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy - Woli w Warszawie

136 z dnia 5 sierpnia 2013 r., sygn. akt I Ns 1052/09 postanowił:

137 1. zmienić zaskarżone postanowienie z apelacji Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. reprezentowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej w punkcie piątym i jedenastym w ten sposób, że:

138 - w punkcie piątym stwierdzić, że Skarb Państwa – Prezydent (...). W. nabył przez zasiedzenie z dniem 2 września 1990 roku własność nieruchomości położonych w W. oznaczonych na mapie sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. O. w dniu 4.01.2019 r. zaewidencjonowanej w ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przez Prezydenta (...). W. w dniu 11.02.2019 r. za nr. (...) jako działki: nr (...) o pow. 0.0147 ha, nr (...) o pow. 0.0138 ha, nr (...) o pow. 0.8414 ha, nr (...) o pow. 0.0830 ha, nr (...) o pow. 0.3937 ha oraz nr (...) o pow. 0.0088 ha,

139 - punktowi jedenastemu nadać następującą treść: „zasądzić solidarnie od (...) z siedzibą w W. i (...). W. na rzecz (...)założone w 1805 r w (...) S.A. z siedzibą w G. kwotę 516,51 (pięćset szesnaście 51/110) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego przez radcę prawnego”,

140 2. oddalić apelację Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. w pozostałej części i apelację (...) w W. w całości;

141 3. stwierdzić, że wnioskodawcy i uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

142 Sąd Okręgowy podzielił i przyjął za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy oraz rozważania prawne w części dotyczącej wniosku o zasiedzenie (...)

143 Odnosząc się zaś do apelacji Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta (...). W. Sąd Okręgowy podzielił argumentację prawną Sądu pierwszej instancji w zakresie samej możliwości nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości i możności przypisania Skarbowi Państwa przymiotu posiadacza samoistnego po 1958 r. tj. po przejęciu na własność zakładu „(...)

144 Wejście w posiadanie nieruchomości przez Skarb Państwa w wyniku czynności władczych (przez przejęcie w zarząd przymusowy) nie uniemożliwiało dokonania oceny charakteru posiadania działek nr (...) jako posiadania samoistnego. Sąd Okręgowy ocenił, że Sąd pierwszej instancji, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2007 r., III CZP 30/07, przyjął słusznie, iż nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenie przez Skarb Państwa, także posiadanej w ramach imperium, jest co do zasady możliwe. Skarb Państwa po nabyciu na podstawie decyzji z dnia 30 sierpnia 1958 r. własności Zakładów (...) uzyskał przymiot posiadacza samoistnego. Od dnia 30 sierpnia 1958 r., kiedy to orzeczeniem Ministra Rolnictwa na własność Skarbu Państwa przejęto przedsiębiorstwo Zakłady (...) (...), łącznie z nieruchomościami będącymi w jego posiadaniu na dzień przejęcia, w tym z działkami odpowiadającymi m.in. obecnym działkom nr (...), Skarb Państwa władał przejętymi nieruchomościami jak właściciel. Zarządzał nimi oraz podjął decyzje o sposobie ich zagospodarowania pod budownictwo spółdzielcze, a dla realizacji tego celu oddał w latach 1971-72 wymienione wyżej działki w użytkowanie wieczyste decyzjami Spółdzielni (...). Posiadanie nieruchomości przez Skarb Państwa, wyrażające się w szczególności w jej wykorzystywaniu według własnego uznania oraz decydowaniu o jej przeznaczeniu, wypełniało kryteria określone w art. 336 k.c. Odmiennie niż Sąd pierwszej instancji Sąd Okręgowy przyjął, że posiadanie Skarbu Państwa było posiadaniem w dobrej wierze. Wskazał, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym pojęcie dobrej wiary należy definiować przez odwołanie się do błędnego, usprawiedliwionego towarzyszącymi okolicznościami, przekonania danej osoby, że posiadane prawo jej przysługuje. W ocenie Sądu Okręgowego Skarb Państwa po uzyskaniu tytułu własności na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej był posiadaczem samoistnym w dobrej wierze. Skarb Państwa mógł się czuć właścicielem przejętych nieruchomości, a tym samym można mu przypisać dobrą wiarę. Skarb Państwa jako właściciel pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że przejęte na własność grunty stanowią własność państwową. Należy ponadto uwzględnić wyjątkowe cechy Skarbu Państwa jako osoby prawnej. Jest on osobą prawną szczególnego rodzaju, co przejawia się m.in. w tym, że działa przez państwowe jednostki organizacyjne (art. 34 k.c.). Jest podmiotem praw i obowiązków dotyczących mienia zarządzanego przez poszczególne państwowe jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi. Jednostki, te jakkolwiek wchodzą w skład ogólnej struktury państwa, są wobec siebie odrębne pod względem reprezentacji Skarbu Państwa w zakresie stosunków cywilnoprawnych dotyczących mienia znajdującego się w ich zarządzie. Działania oraz „świadomość" i wiedza" jednych są bez znaczenia dla innych, a tym bardziej - dla innych państwowych jednostek będących osobami prawnymi; dotyczy to także okresu obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej. W konsekwencji w odniesieniu do mienia znajdującego się w zarządzie danej państwowej jednostki organizacyjnej, niebędącej osobą prawną, o złej lub dobrej wierze Skarbu Państwa rozstrzyga jedynie stan świadomości osób kierujących tą jednostką, a świadomość osób kierujących inną jednostką jest bez znaczenia. To samo dotyczy wpływu świadomości osób kierujących określoną państwową jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, na złą lub dobrą wiarę innej państwowej jednostki, będącej osobą prawną; tu także świadomość tych osób nie ma przełożenia na złą lub dobrą wiarę jednostki będącej osobą prawną.

145 Skarga kasacyjna i orzeczenie Sądu Najwyższego

146 Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną wnieśli (...)" w W., która zaskarżyła postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie w całości.

147 Skargę kasacyjną wywiódł również uczestnik „(...)" założone w 1805 r. w (...) S.A., który zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., a także naruszenie prawa materialnego art. 172 § 1 k.c. oraz art. 172 § 1 k.c. w zw. z art. 175 i art. 121 pkt 4 k.c. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

148 Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II CSKP 536/22 w pkt 1 odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawcy (...) w W. w części zaskarżającej postanowienie o oddaleniu apelacji Skarbu Państwa-Prezydenta (...). W. (pkt. 2), w pkt 2 oddalił skargę kasacyjną wnioskodawcy(...) w W. w pozostałej części; w pkt 3 zasądził od wnioskodawcy(...) w W. na rzecz uczestników postępowania J. Ż., L. K. i M. W. oraz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwoty po 3750 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; w pkt 4 uchylił zaskarżone postanowienie w części zmieniającej postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2013 r. (pkt. 1) i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego w zakresie skargi kasacyjnej uczestnika postępowania (...) w W. S.A.

149 W ocenie Sądu Najwyższego zasadna okazała się skarga kasacyjna (...) S.A., której przedmiotem było postanowienie Sądu Okręgowego uwzględniające wniosek Skarbu Państwa o stwierdzenie zasiedzenia działek gruntu nr (...) na skutek apelacji Skarbu Państwa.

150 W ocenie Sądu Najwyższego zasadnie został sformułowany zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. gdyż Sąd Okręgowy dokonał zmiany ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego wskazując, że tytuł prawny (...) S.A. do spornych działek nie został wykazany. Taka zmiana wymagała zaś dokonania ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Niezależnie od obowiązku przeprowadzenia takiej oceny istnieje wówczas potrzeba uwzględnienia wyników oceny dowodów w uzasadnieniu orzeczenia sądu drugiej instancji. Artykuł 328 § 2 k.p.c. obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego stanowił, że uzasadnienie powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia przez wskazanie faktów, które sad uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Z tego względu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia powinno wskazywać z jakich powodów Sąd drugiej instancji uznał za błędne ustalenie, że spółka „(...) była właścicielem nieruchomości, których zasiedzenie stwierdził Sąd Okręgowy oraz ocenę dowodów w tym zakresie, której dokonał Sąd Rejonowy. W skardze kasacyjnej podniesiono trafnie, że takiej oceny nie zawiera uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego. Odstąpienia od jej dokonania nie mogło uzasadniać samo stwierdzenie, że powództwo spółki „(...)” o ustalenie prawa własności nieruchomości zostało oddalone. Wymaga jednocześnie podkreślenia, że to powództwo zostało wytoczone w 1999 r., a postepowanie zostało prawomocnie zakończone w 2011 r., a zatem przed wydaniem decyzji nadzorczej z dnia 13 listopada 2012 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 1958 r. stanowiącej podstawę nabycia prawa własności przez Skarb Państwa. Zgodnie z art. 172 k.c. zasiedzieć prawo własności nieruchomości może posiadacz samoistny nieruchomości w przypadku wykonywania tego prawa przez okres wskazany w ustawie. Zasiedzenie biegnie zaś przeciwko właścicielowi nieruchomości, który w postępowaniu w sprawie o zasiedzenie ma status uczestnika postępowania. Prawidłowe zastosowanie art. 172 k.c. jest zatem możliwe jedynie w przypadku ustalenia właściciela nieruchomości, której dotyczy wniosek o zasiedzenie, a także ustalenia rodzaju relacji zachodzących pomiędzy właścicielem nieruchomości i jej posiadaczem. Ustalenie takich okoliczności rzutuje bowiem na ocenę czy posiadanie miało charakter samoistny, a w takim przypadku czy posiadanie samoistne zostało uzyskane w dobrej wierze. Pozwala to ocenić także, czy bieg terminu zasiedzenia nie uległ przerwaniu na skutek czynności podejmowanych przez właściciela nieruchomości. W skardze kasacyjnej zarzucono zasadnie, że Sąd Okręgowy stwierdzając, że spółka (...)” nie wykazała, że jest właścicielem nieruchomości, co do których stwierdził ich zasiedzenie przez Skarb Państwa – Prezydenta (...). W. nie ustalił jednocześnie podmiotu, który był ich właścicielem. Uzasadniało to stwierdzenie naruszania art. 172 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Nieustalenie przez Sąd Okręgowy podmiotu przeciwko któremu biegł termin zasiedzenia nie pozwala także ocenić, czy została prawidłowo ukształtowana strona podmiotowa postępowania. Brak ustalenia podmiotu przeciwko któremu biegł termin zasiedzenia nie pozwalał na prawidłowe dokonanie oceny, czy z uwagi na warunki ustrojowe panujące w czasie uzyskania posiadania przez Skarb Państwa i w okresie wykonywania tego posiadania upłynął termin wymagany do zasiedzenia nieruchomości. W judykaturze wyjaśniono, że wymaga to oceny zindywidualizowanej, uwzględniającej nie tylko warunki ustrojowe, ale również sytuację konkretnego właściciela, który został pozbawiony możliwości skutecznej ochrony praw z uwagi na brak odpowiednich środków prawnych w okresie biegu terminu zasiedzenia. Ocena zarzutu naruszenia art. 172 § 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c. i art. 121 pkt 4 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie, w odniesieniu do sytuacji spółki „(...)” z uwzględnieniem między innymi konsekwencji ustanowienia zarządu tymczasowego dla tego podmiotu była z tego względu przedwczesna. Nieuzasadniony był natomiast zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu pierwszej instancji wskazujące, że w okresie powojennym spółka „(...)” w wyniku działania władz państwowych została pozbawiona swoich organów. Ustalono też, że w 1950 r. ustanowiono zarząd przymusowy, a także w jakim okresie i w jaki sposób został ponownie powołany zarząd. Fakt, że te okoliczności mogły być ustalone także na podstawie dowodów z dokumentów, których ocenę zdaniem skarżącego Sąd Okręgowy pominął, nie uzasadnia stwierdzenia, że w ten sposób skarżący wykazał, że zarzucane naruszenie art. 382 k.p.c. mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na zasadność części zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej uczestnika (...) w (...) S.A. z siedzibą w G. postanowienie w zaskarżonej części podlegało uchyleniu.

151 Stanowiska stron i przebieg postępowania po przekazaniu sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

152 Prokurator Okręgowy w Warszawie pismem z dnia 19 grudnia 2023 r. podtrzymał wszystkie twierdzenia, wnioski i żądania zgłoszone dotychczas w tym te zawarte w piśmie z dnia 4 września 2018 r.

153 Zarządca masy sanacyjnej (...) w piśmie z dnia 20 grudnia 2023 r. przyłączył się do stanowiska Skarbu Państwa Prezydenta (...). W..

154 Uczestnicy J. Ż., L. K., Z. W. i M. W. w piśmie z dnia 27 grudnia 2023 r. podtrzymali dotychczasowe stanowiska w sprawie.

155 Uczestnik (...). W. pismem z dnia 9 stycznia 2024 r. przyłączył się do stanowiska Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. i poinformował, że dla działek ew. nr (...) o pow. 0.0147 ha, nr (...) o pow. 0.0138 ha, nr (...) o pow. 0.8414 ha, nr (...) o pow. 0.0830 ha, nr (...) o pow. 0.3937 ha oraz nr (...) o pow. 0.0088 ha została założona księga wieczysta nr (...) zaś jako właściciela wpisano Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2016 r. sygn. akt I Ns 1052/09 oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2019 r. sygn. akt V Ca 2738/16.

156 (...) założone w 1805 r w (...) S.A. z siedzibą w G. w piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r. wniosła o oddalenie apelacji Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

157 (...) sp. z o.o. sp. k-a pismem z dnia 6 lutego 2024 r. wniosła o oddalenie apelacji Skarbu Państwa Prezydenta (...). W., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

158 Skarb Państwa Prezydent (...). W. w piśmie z dnia 7 lutego 2024 r. podtrzymał swoją apelację od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli z dnia 5 sierpnia 2016 r. i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że Skarb Państwa Prezydent (...) W. nabył przez zasiedzenie z dniem 1 września 1990 r. lub w innej dacie prawo własności nieruchomości położonej w W., w rejonie ulic (...), stanowiącej obecnie działki ewidencyjne oznaczone numerami (...) oraz zasądzenie od uczestników postępowania przeciwnych temu wnioskowi na rzecz Skarbu Państwa Prezydenta (...) W. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko co do skutecznego zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa.

159 Na rozprawie apelacyjnej w dniu 24 lutego 2025 r. pełnomocnik Skarbu Państwa poparł apelację. Prokurator Prokuratury Okręgowej przyłączył się do stanowiska pełnomocnika Skarbu Państwa. Wniósł jednak o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku toczącego się pod sygn. akt I ACa 1805/24 (w I instancji przed Sądem Okręgowym w Gdańsku była to sygn. I C 555/17). Pełnomocnik (...) roku w W. S.A. z siedzibą w G. wniósł o oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania oraz o oddalenie apelacji Skarbu Państwa i domagał się zasądzenia kosztów. Pełnomocnik reprezentująca państwa G. pozostawiła do uznania Sądu wniosek o zasiedzenie i poparła dotychczasowe stanowisko w sprawie, ponadto wniosła o zasądzenie kosztów na rzecz swoich mocodawców. Pełnomocnik uczestnika (...) Sp. z o.o. S. K-A w W. wniósł o oddalenie apelacji Skarbu Państwa i zasądzenie kosztów. Pełnomocnik (...). W. przyłączył się do apelacji Skarbu Państwa oraz wniósł o zasądzenie kosztów. Uczestniczka J. Ż. podtrzymała dotychczasowe stanowisko, a wniosek o zasiedzenie pozostawiła do uznania Sądu.

160 Sąd Okręgowy oddalił wniosek Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie M. K. (3) o zawieszenie postępowania.

161 Postanowieniem z dnia 11 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy wskutek uchylenia przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II CSKP 536/22 postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2019 r. wydanego w sprawie o sygn. akt V Ca 2738/19 w części zmieniającej postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy - Woli w W. z dnia 5 sierpnia 2016 r. (pkt 1) i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania orzekł w przedmiocie apelacji Skarbu Państwa - Prezydenta (...). W. od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy - Woli w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt I Ns 1052/09 w ten sposób, że :

162 1. oddalił apelację;

163 2. zasądził od Skarbu Państwa - Prezydenta (...). W. na rzecz „(...) roku w (...) Spółka Akcyjna z siedzibą

164 w G. oraz (...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. kwoty po 6250 tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, zaś co do pozostałych wnioskodawców i uczestników postępowania stwierdzić, że ponoszą oni koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie;

165 3. zasądził od Skarbu Państwa - Prezydenta (...). W. na rzecz „(...) roku w (...) Spółka Akcyjna z siedzibą

166 w G. kwotę 4717 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty;

167 4. nieuiszczone koszty sądowe przejął na rachunek Skarbu Państwa.

168 Wskazanie podstawy faktycznej postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 marca 2025 r. wraz z ustaleniem faktów, które Sąd drugiej instancji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

169 W ocenie Sądu Okręgowego ustalenia faktyczne zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji uznać należało za prawidłowe, jako wynikające z materiału zgromadzonego w sprawie. Wobec powyższego Sąd Okręgowy przyjął stan faktyczny ustalony przez Sąd Rejonowy za własny i oparł na nim również wydane przez siebie orzeczenie. Zdaniem Sądu Okręgowego ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy, biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie były jednak pełne, a zatem wymagały uzupełnienia w postępowaniu apelacyjnym w oparciu o dowody zebrane i przeprowadzone w postępowaniu przed Sądem odwoławczym.

170 Sąd Okręgowy uzupełnił ustalenia faktyczne Sądu I instancji jedynie o fakty dotyczące postępowań administracyjnych oraz sądowych z udziałem stron toczących się już po wniesieniu apelacji oraz ich wyniku. Sąd Okręgowy dopuścił zatem na podstawie art. 381 w zw. z art. 382 k.c. i art. 13 § 2 k.p.c. dowody z dokumentów złożone na etapie postepowania odwoławczego w postaci:

171 1. postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 grudnia 2016 r. nr (...)(k. 3893) wstrzymującej wykonanie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 listopada 2012 r. ((...));

172 2. postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 marca 2017 r. nr (...) (k. 4494) utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 grudnia 2016 r. nr (...));

173 3. wyroku WSA z dnia 19 grudnia 2017 r. wydanego w sprawie I SA/WA 838/17 (k. 4497) oddalającego skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 marca 2017 r. nr (...)

174 4. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 maja 2019 r. nr (...) stwierdzającej nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 listopada 2012 r. ((...)) w części dotyczącej działek ew. nr (...)z obrębu (...) i odmawiającej stwierdzenia nieważności w.w decyzji w pozostałym zakresie;

175 5. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 listopada 2022 r. nr (...) utrzymującej w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 maja 2019 r. nr (...) w zaskarżonej części tj. w zakresie jej punktu 2.

176 Dowody te, stanowiące dokumenty urzędowe, stanowiły pełnowartościowy dowód w sprawie. Ich treść oraz forma nie budziły zastrzeżeń i wątpliwości ani stron ani Sądu odwoławczego. Dowody te pozwoliły na ustalenie podmiotu, któremu przysługiwało prawo własności działek nr (...) na dzień 30 sierpnia 1958 r. Dowody te stanowiły podstawę do uznania przez Sąd Okręgowy za prawidłowe i osadzone w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym ustalenie przez Sąd Rejonowy, że spółce „(...) przysługiwało prawo własności działek objętych wnioskiem tj. ew. nr (...)Tym samym podmiotem przeciwko, któremu biegło zasiedzenie jest uczestnik „(...), który następnie zbył własność przedmiotowych działek na rzecz spółki (...). Prawidłowo zatem w niniejszej sprawie została ukształtowana strona podmiotowa, gdyż obie spółki „(...)” i (...) były stronami postępowania i aktywnie brały w nim udział.

177 Własność tych działek została odebrana „(...)” na mocy decyzji administracyjnej z 30 sierpnia 1958 r., która została wydana z rażącym naruszeniem prawa i która ostatecznie została wyeliminowana z obrotu prawnego wskutek decyzji z dnia 13 listopada 2012 r. Fakt, że powództwo spółki „(...)o ustalenie, że sporne działki stanowiły własność tej spółki zostało oddalone, a także to, że wniosek o założenie dla nich ksiąg wieczystych i wpisanie „(...) jako właściciela został prawomocnie oddalony nie przesądza o tym, że spółka nie wykazała tytułu prawnego do spornych gruntów. Wskazać bowiem należy, że powództwo o ustalenie zostało oddalone wskutek braku interesu prawnego spółki w żądaniu ustalenia w rozumieniu art. 189 k.p.c., gdyż na tamten moment spółka miała jeszcze możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji, co zresztą uczyniła składając w dniu 19 stycznia 2010 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30 sierpnia 1958 r. Z kolei jeśli chodzi o oddalenie wniosku wieczystoksięgowego to nastąpiło to z uwagi na ograniczoną kognicję Sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, który odesłał uczestnika na drogę procesu sądowego. Tytuł prawny uczestnika do działek objętych wnioskiem należy zaś wywieść przede wszystkim z aktów notarialnych z 28 października 1921 r. i 3 grudnia 1921 r. i 4 maja 1931 r., wniosku z 27 lipca 1948 r., akt księgi hipotecznej(...), opinii biegłego geodety S. K. z dnia 5 grudnia 2011 r. sporządzonej na potrzeby sprawy administracyjnej zakończonej decyzją z 13 listopada 2012 r. (znak (...)) oraz opinii biegłego geodety S. M. sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy.

178 Na podstawie dowodów z w pełni wiarygodnych dokumentów urzędowych w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie I C 555/17 wraz z uzasadnieniem, wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie I ACa 452/20 wraz z uzasadnieniem, wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie II CSKP 2161/22 wraz z uzasadnieniem Sąd Okręgowy ustalił również fakt wytoczenia przez Skarb Państwa Prezydenta (...). W. przeciwko „(...)r. w (...) S.A. w G. powództwa o ustalenie nieistnienia uchwał reaktywujących spółkę i stanu tej sprawy.

179 W tym miejscu wskazać należy, że system apelacji pełnej nakłada na Sąd odwoławczy dokonanie własnych ustaleń. Jeżeli własne ustalenia są zgodne z ustaleniami Sądu pierwszej instancji nie istnieje potrzeba ich powtarzania i wystarczające jest powołanie się na nie. Natomiast przy zmianie ustaleń konieczne jest przedstawienie w uzasadnieniu wyroku wywodu zawierającego ocenę dowodów, przy czym Sąd drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę wydania wyroku Sądu pierwszej instancji bez przeprowadzenia postepowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba, że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania.( por. wyrok SN z 10 grudnia 2009r.,IIIUK 54/09, Lex nr 602073 oraz z 30 września 2009r,, VCSK 95/09, Lex nr 688059).

180 Analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia Sądu Rejonowego poprzez pryzmat zarzutów apelacji, materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz rozważań Sądu Najwyższego zawartych w uzasadnieniu postanowienia z dnia 31 stycznia 2023 r. (II CSKP 536/22) prowadzi do wniosku, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji były prawidłowe, a tym samym pozwalały na właściwą ocenę prawną wniosku o zasiedzenie. Ustalenia te należało uzupełnić jedynie o fakty dotyczące postępowań administracyjnych oraz sądowych z udziałem stron toczących się już po wniesieniu apelacji oraz ich wyniku. Po ponownym rozpoznaniu sprawy i przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego Sąd Okręgowy podzielił zatem ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, uznając je za osadzone w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym.

181 Dodatkowo ustalono jedynie, że już po wydaniu orzeczenia przez Sąd Rejonowy wydano kolejne decyzje administracyjne dotyczące m.in. spornych działek. Decyzje te potwierdzają fakt usunięcia z obrotu prawnego orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 1958 r. w części obejmującej m.in. przedmiotowe działki.

182 Powyższe wynika z dowodów z dokumentów urzędowych w postaci decyzji administracyjnych, które stanowią wiarygodny i pełnowartościowy dowód w sprawie.

183 Na podstawie mapy nieruchomości sporządzonej w postępowaniu apelacyjnym przez geodetę uprawnionego J. O. w dniu 4 stycznia 20219 r. (k. 4606), stanowiącej pełnowartościowy dowód w sprawie ustalono również, że działka ewidencyjna nr (...) o pow. 9244 m ( 2) uległa podziałowi na dwie działki ew. o nr(...) o pow. 8414 m ( 2) i nr (...) o pow. 830 m ( 2), zaś działka ew. nr (...) o pow. 4025 m ( 2 )uległa podziałowi na dwie działki ew. o nr (...)o pow. 3937 m ( 2 )oraz (...) o pow. 88 m ( 2 ).

184 W zakresie stanu faktycznego, w ocenie Sądu Okręgowego, nie budzi zatem wątpliwości, że na datę wydawania decyzji z dnia 30 sierpnia 1958 r. spółka „(...) była właścicielem nieruchomości objętych wnioskiem Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. o zasiedzenie. Przeciwko temu zatem podmiotowi biegł termin zasiedzenia. Tym samym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. geodezji zgłoszonego przez spółkę (...) w pkt 3 pisma z dnia 28 października 2024 r. (k. 5403 verte) celem ustalenia jakiemu podmiotowi przysługiwała własność działek ew. nr (...) położonych w W. na dzień 30 sierpnia 1958 r. było zbędne i zmierzało jedynie do nieuzasadnionego przedłużania i tak już trwającego od 16 lat postępowania. Z tego powodu dowód ten został przez Sąd Okręgowy pominięty na podstawie art. 235 ( 2) § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 24 lutego 2025 r. (k. 5568-5569).

185 Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd drugiej instancji uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wykorzystał zebrany w sprawie materiał dowodowy w celu dokonania kompletnych ustaleń, które mogły stanowić podstawę do oceny czy i do jakiego okresu można w sprawie zastosować unormowanie zawarte w art. 175 k.c. w zw. z art. 121 pkt 4 k.c. co czyni niezasadnym zarzut naruszenia tych przepisów, o czym szerzej będzie jeszcze w dalszej części uzasadnienia.

186 Wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia Sądu Okręgowego z przytoczeniem przepisów prawa oraz ocena poszczególnych zarzutów apelacyjnych.

187 W ocenie Sądu Okręgowego apelacja Skarbu Państwa Prezydenta (...). W., mimo zasadności części podniesionych w niej zarzutów, okazała się być ostatecznie bezzasadna, wobec czego podlegała oddaleniu.

188 Art. 172 k.c. reguluje przesłanki nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Przepis ten wprowadza dwie przesłanki zasiedzenia. Po pierwsze posiadanie samoistne nieruchomości, a po drugie upływ czasu. Dobra lub zła wiara nie jest przesłanką nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, a ma jedynie wpływ na długość okresu wymaganego do zasiedzenia. Nie budzi sporu zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie, że o dobrej lub złej wierze posiadacza samoistnego nieruchomości rozstrzyga chwila objęcia danej nieruchomości w posiadanie.

189 W ocenie Sądu Okręgowego uczestnik Skarb Państwa Prezydent (...). W. nie zdołał wykazać, że zostały spełnione obie przesłanki wskazane w/w przepisem. Zdaniem Sądu Okręgowego, o ile Skarb Państwa należało uznać za samoistnego posiadacza nieruchomości w dobrej wierze, o tyle nie upłynął jednak w stosunku do tego uczestnika niezbędny, wymagany dla zasiedzenia termin określony przez ustawodawcę.

190 Sąd Okręgowy podziela argumentację prawną Sądu pierwszej instancji w zakresie samej możliwości nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości i możności przypisania Skarbowi Państwa przymiotu posiadacza samoistnego szczególnie po 1958 roku tj. po przejęciu na własność zakładu „(...)”.

191 Na wstępie wskazać należy, że wpływ sposobu uzyskania posiadania przez Skarb Państwa na ocenę czy posiadanie to prowadzić może do zasiedzenia prawa własności został omówiony i wyjaśniony w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 26 października 2007 r., (III CZP 30/07, OSNC 2008/5/43). Uchwała ta rozstrzygnęła rozbieżności, które powstały w orzecznictwie po podjęciu przez Sąd Najwyższy uchwały z dnia 18 listopada 1992 r. (III CZP 133/92, OSNC 1993/7-8/153), a następnie uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 21 września 1993 r. (III CZP 72/93, OSNC 1994/3/49).

192 Sąd Najwyższy w uchwale z 26 października 2007 r. przyjął jako zasadę prawną, że władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa, uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego, może być posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia, ponieważ kwalifikacja władania, jako posiadania samoistnego, stanowiącego przesłankę zasiedzenia nieruchomości, nie jest uzależniona od tego czy Skarb Państwa doszedł do władania rzeczą w ramach realizacji uprawnień władczych, o charakterze publicznoprawnym (imperium), czy też w wyniku działań mieszczących się w sferze stosunków cywilnoprawnych (dominium), lecz zależy wyłącznie od sposobu władania rzeczą. Aby posiadanie mogło być uznane za samoistne w rozumieniu art. 336 k.c. konieczne jest sprawowanie fizycznego władztwa nad rzeczą w taki sposób i w takim zakresie jak czyni to właściciel (corpus) z jednoczesną wolą władania rzeczą dla siebie (cum animo rem sibi habendi).

193 Wejście w posiadanie spornych działek przez Skarb Państwa czynnościami władczymi przez przejęcie ich w zarząd przymusowy nie uniemożliwiało zatem dokonania oceny charakteru posiadania działek nr (...). Takiej oceny dokonał słusznie Sąd pierwszej instancji, powołując się na treść uchwały Sądu Najwyższego z 26 października 2007 r. (III CZP 30/07, OSNC 2008/5/43), wskazując że nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenia przez Skarb Państwa, także posiadanej w ramach imperium, jest co do zasady możliwe, a w stanie faktycznym sprawy Skarb Państwa mógł ubiegać się o nabycie spornych nieruchomości przez zasiedzenie, a po nabyciu na podstawie decyzji z dnia 30 sierpnia 1958 r. własności Zakładów (...)r. uzyskał przymiot posiadacza samoistnego. Przymiot ten miał od dnia 30 sierpnia 1958 r., kiedy to orzeczeniem Ministra Rolnictwa na własność Skarbu Państwa przejęto przedsiębiorstwo Zakłady (...) łącznie z nieruchomościami będącymi w jego posiadaniu na dzień przejęcia, w tym co było bezsporne miedzy stronami z działkami odpowiadającymi między innymi działkom nr (...). Ocena ta jest jak najbardziej prawidłowa. Skarb Państwa władał bowiem przejętymi nieruchomościami jak właściciel, zarządzał nimi oraz podejmował decyzje o sposobie ich zagospodarowania pod budownictwo spółdzielcze, a dla realizacji tego celu w latach 1971-1972 oddał decyzjami administracyjnymi sporne działki w użytkowanie wieczyste (...).

194 Posiadanie nieruchomości przez Skarb Państwa, wyrażające się w jej wykorzystywaniu według własnego uznania, decydowaniu o jej przeznaczeniu, utrzymywaniu i remontowaniu wypełnia zatem kryteria określone w art. 336 k.c. Za samoistnością posiadania przemawia także domniemanie prawne z art. 339 k.c. (por postanowienie Sądu Najwyższego z 2015-04-09, V CSK 410/14, Legalis).

195 Sąd drugiej instancji podziela ustalenia Sądu Rejonowego, z których wynika, że Skarb Państwa objął posiadanie spornych działek z dniem wydania decyzji o przejęciu na własność państwa Przedsiębiorstwa Zakłady (...)Termin zasiedzenia przez Skarb Państwa zaczął zatem biec w dniu 30 sierpnia 1958 r. z dniem wydania decyzji nacjonalizacyjnej.

196 Zawarty w apelacji Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. zarzut naruszenia art. 172 § 1 k.c. w zw. z art. 7 k.c. okazał się słuszny, gdyż Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Skarb Państwa objął w posiadanie działki objęte wnioskiem w dobrej wierze. W tym zakresie Sąd Okręgowy nie podziela zatem rozważań prawnych Sądu Rejonowego i zajmuje odmienne stanowisko, które jednak nie determinowało uwzględnienia apelacji.

197 W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym pojęcie dobrej wiary należy definiować przez odwołanie się do błędnego, usprawiedliwionego towarzyszącymi okolicznościami przekonania danej osoby, że posiadane prawo jej przysługuje (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2014 r., II CSK 659/13, nie publ.). Badając kwestie dobrej wiary, będącej stanem świadomości określonej osoby Sądy nie mogą poprzestawać na deklaracjach stron, lecz na podstawie okoliczności towarzyszących muszą wnioskować o tym, co strona wiedziała albo powinna była wiedzieć. Ocenie podlega zatem zasadność przeświadczenia nabywcy o przysługującym mu prawie przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności towarzyszących. (post. Sądu Najwyższego z 2018-06-13, II CSK 70/18, Legalis)

198 W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2024 r. II CSKP 1610/22, co ważne, wydanego w tożsamym stanie faktycznym, wskazano, że w wypadku wadliwego przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie przepisów nacjonalizacyjnych lub przepisów o reformie rolnej nie można z góry zakładać, że objęcie nieruchomości w samoistne posiadanie przez Skarb Państwa następuje w dobrej wierze, lecz uzasadnione jest stanowisko o konieczności rozważenia i ustalenia towarzyszących temu okoliczności, co może prowadzić do oceny, że Skarb Państwa objął nieruchomość w posiadanie samoistne w złej wierze (por. również postanowienia Sądu Najwyższego z 9 października 2015 r., IV CSK 473/13, nie publ., i z 26 października 2021 r., II CSKP 299/21, nie publ., oraz z 18 września 2024 r., II CSKP 1129/22, nie publ.).

199 W ocenie Sądu Okręgowego Skarb Państwa w okolicznościach przedmiotowej sprawy, po uzyskaniu tytułu własności na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej był posiadaczem samoistnym w dobrej wierze. Decyzja z 30 sierpnia 1958 r. była decyzją nacjonalizacyjną, co oznacza, że od tej daty Skarb Państwa poczuwał się właścicielem przejętych nieruchomości i już tylko z tego powodu można mu przypisać dobrą wiarę. Od tej daty Skarb Państwa jako właściciel, w ocenie Sądu drugiej instancji, pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że grunty te stanowią własność państwową. W odniesieniu do Skarbu Państwa należy ponadto uwzględnić wyjątkowe cechy Skarbu Państwa jako osoby prawnej. Jest on osobą prawną szczególnego rodzaju, co przejawia się m.in. w tym, że działa przez państwowe jednostki organizacyjne (art. 34 k.c.), jest podmiotem praw i obowiązków dotyczących mienia zarządzanego przez poszczególne państwowe jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi. Jednostki te, jakkolwiek wchodzą w skład ogólnej struktury państwa, to są wobec siebie odrębne pod względem reprezentacji Skarbu Państwa w zakresie stosunków cywilnoprawnych dotyczących mienia znajdującego się w ich zarządzie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2007 r., III CZ 39/07). Działania oraz „świadomość” i „wiedza” jednych są bez znaczenia dla innych, a tym bardziej dla innych państwowych jednostek będących osobami prawnymi. Dotyczy to także okresu obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej (co do tej zasady zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2015 r., IV CSK 514/14). W konsekwencji w odniesieniu do mienia znajdującego się w zarządzie danej państwowej jednostki organizacyjnej, niebędącej osobą prawną o złej lub dobrej wierze Skarbu Państwa rozstrzyga jedynie stan świadomości osób kierujących tą jednostką. Świadomość osób kierujących inną jednostką jest bez znaczenia. To samo dotyczy wpływu świadomości osób kierujących określoną państwową jednostką organizacyjną, niebędącą osobą prawną na złą lub dobrą wiarę innej państwowej jednostki, będącej osobą prawną; tu także świadomość tych osób nie ma przełożenia na złą lub dobrą wiarę jednostki będącej osobą prawną. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2006 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I CSK 185/05 wskazano, że przedsiębiorstwo państwowe wyposażone w majątek, w tym nieruchomości, uzyskany przez Skarb Państwa na podstawie nieważnej decyzji nacjonalizacyjnej, może być uznane za samoistnego posiadacza w dobrej wierze w rozumieniu art. 231 § 1 k.c.

200 Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy podziela dotychczasową linię orzeczniczą, z której wynika, że wydanie przez organ administracyjny decyzji wywłaszczeniowych z naruszeniem prawa zakwalifikowanym przy stwierdzeniu nieważności tych decyzji jako rażące nie daje samo przez się podstaw do przypisania kierownictwu jednostki państwowej, która objęła wywłaszczoną nieruchomość we władanie, stanu świadomości, wyrażającego się możliwością dostrzeżenia już wówczas braku tytułu prawnego do obejmowanej nieruchomości, a ściślej przypisywania stanu świadomości, wyrażającego się możliwością zorientowania się, że decyzje te są wadliwe w stopniu uzasadniającym utratę przez nie mocy ze skutkiem wstecznym i tym samym do stwierdzenia złej wiary Skarbu Państwa w rozumieniu art. 172 k.c. Samo wydanie decyzji wywłaszczeniowych z rażącym naruszeniem prawa mogłoby uzasadniać przypisanie takiego stanu świadomości co najwyżej osobom wchodzącym w skład organu, który je wydał. Aby można było przypisać taki stan świadomości także osobom obejmującym nieruchomość we władanie na podstawie decyzji wywłaszczeniowych, musiałyby na to wskazywać występujące wówczas dodatkowe okoliczności. Sam fakt objęcia nieruchomości we władanie na podstawie decyzji wywłaszczeniowej, raczej przeciwnie, na ogół wspiera przekonanie o przysługiwaniu Skarbowi Państwa tytułu prawnego (własności) do obejmowanej nieruchomości (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2014 r., I CSK 658/13, i 2 lipca 2015 r., V CSK 625/14). Stwierdzenie nieważności decyzji usuwa z mocą wsteczną jedynie jej skutki prawne, a nie zmienia rzeczywistości materialnej, ani istniejącej w czasie jej wydania, ani powstałej po jej wydaniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2014 r., V CSK 579/13 i cytowane w nim orzeczenia).

201 Sąd Okręgowy orzekający w sprawie przytoczone wyżej poglądy popiera i przyjmuje za własne. Z ustalonego prawidłowo przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego nie wynika, aby reprezentanci organu działającego za Skarb Państwa w dacie obejmowania gruntów we władanie na podstawie decyzji z dnia 30 sierpnia 1958 r. mieli możliwość oceny prawnej wadliwości wydanej decyzji nacjonalizacyjnej. Wprost przeciwnie, zdaniem Sądu Okręgowego wydanie przedmiotowej decyzji stwarzało uzasadnione w danych okolicznościach przekonanie, że Skarbowi Państwa przysługuje tytuł prawny do spornych nieruchomości, co uzasadnia przypisanie mu posiadania samoistnego w dobrej wierze.

202 Należy w tym miejscu wskazać, że w sprawie o zasiedzenie rozstrzygającym momentem dla oceny dobrej albo złej wiary samoistnego posiadacza nieruchomości jest chwila uzyskania posiadania nieruchomości. Późniejsze zmiany świadomości posiadacza pozostają bez wpływu na tę ocenę i w konsekwencji na długość okresu posiadania potrzebnego dla nabycia własności przez zasiedzenie, co potwierdza wykładnia gramatyczna art. 172 § 1 k.c., w którym ustawa kładzie akcent na chwilę uzyskania posiadania, a pośrednio także brzmienie art. 176 § 1 k.c. (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 lipca 2015 r. V CSK 625/14, LEX nr 1813483). Skarb Państwa w dacie objęcia nieruchomości w posiadanie tj. w 1958 r. był przekonany o przysługującym mu tytule własności w postaci decyzji administracyjnej, a tym samym był w dobrej wierze. Późniejsze wyeliminowanie tej decyzji z obrotu nie stanowi o złej wierze, gdyż ocena świadomości posiadacza następuje na datę objęcia nieruchomości w posiadanie.

203 Mimo jednak zasadności zarzutu naruszenia art. 172 § 1 k.c. w zw. z art. 7 k.c. i przyjęcia przez Sąd odwoławczy odmiennie niż Sąd Rejonowy, że Skarb Państwa objął nieruchomość w posiadanie w dobrej wierze, orzeczenie Sądu pierwszej instancji jest jednak prawidłowe, a apelacja uczestnika nie mogła być uwzględniona. W ocenie Sądu Okręgowego nie została bowiem spełniona druga przesłanka tj. upływ czasu niezbędnego dla zasiedzenia.

204 Przyjęcie dobrej wiary po stronie Skarbu Państwa powodowało konieczność przyjęcia krótszego okresu niezbędnego do zasiedzenia. Zważając jednak na zmianę art. 172 § 2 k.c. ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1990.55.321) i treść art. 9 tej ustawy zasadnicze znaczenie dla określenia czy będzie to termin 10 czy 20 letni miało określenie początkowego terminu biegu zasiedzenia.

205 Sąd Okręgowy podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że bieg terminu zasiedzenia działek nr (...), rozpoczął się w dniu 30 sierpnia 1958 r., po ich przejęciu na własność przez Skarbu Państwa. W ocenie Sądu Okręgowego zasiedzenie jednak nie biegło z uwagi na siłę wyższą.

206 W ocenie Sądu Okręgowego nieuzasadnione są zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci art. 172 § 1 k. c. w związku z art. 7 k.c. w związku z art. 50 § 1 i art. 301 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319) w związku z art. XLI § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94) jak również zarzuty naruszenia art. 121 pkt 4 k. c. w związku z art. 175 k. c.

207 Nie można zgodzić się ze skarżącym, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstawy do przyjęcia, że zasiedzenie nie biegło aż do 1 maja 1996 r., z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 9 listopada 1950 r. w przedmiocie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad firmą Zakłady (...)w W.

208 W tych kwestiach Sąd Okręgowy podziela argumentację Sądu Rejonowego, że uczestnik „(...) w stanie faktycznym sprawy wykazał, że po 1 września 1980 r. nie mógł wystąpić o ochronę praw dotyczących przedmiotowej nieruchomości.

209 Art. 121 pkt 4 k.c. stanowi, że bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju przez czas trwania przeszkody. Przepis ten oraz przepisy o zawieszeniu i przerwie przedawnienia odpowiednio stosuje się do biegu terminu zasiedzenia (art. 175 k.c.). Siła wyższa tworzy jedyny przypadek zawieszenia biegu przedawnienia roszczeń wszelkiego rodzaju. Pojęcie to nie zostało w prawie polskim unormowane, a ustawodawca pozostawił jego określenie doktrynie i orzecznictwu.

210 Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 marca 1992 r., III CZP 10/92 (OSP 1993, Nr 2, poz. 30), stwierdził, że należy uznać za siłę wyższą w rozumieniu art. 121 pkt 4 k.c. restrykcje stanu wojennego i spowodowaną nimi niemożliwość bezpiecznego powrotu uprawnionego do kraju. Sąd Najwyższy wskazał przy tym, że siłę wyższą tworzą zdarzenia, na które osoba zainteresowana nie ma wpływu i którym przy najbardziej posuniętej staranności nie może zapobiec. Z kolei w uchwale z 26 października 2007 r., podjętej w pełnym składzie, sygn. III CZP 30/07 (OSNC 2008/5/43) Sąd Najwyższy wskazał, że przy ocenie zewnętrznego charakteru zdarzenia, jako jednej z cech siły wyższej, należy zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, zewnętrzne pochodzenie działania siły wyższej definiuje się w sposób negatywny, określając jakie zderzenia są wewnętrzne i przeciwstawia się im wszystkie pozostałe, uznając je jako zewnętrzne. Wewnętrzne są te zdarzenia, których źródłem jest działanie lub właściwości urządzeń, środków lub osób, jakimi np. posługuje się prowadzący przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 435 k.c. Po drugie, nie budzi wątpliwości uznanie za zjawiska tworzące siłę wyższą zdarzeń o charakterze katastrofalnych działań przyrody, rozumianych, jako klęski żywiołowe (vis naturalis), jak też aktów siły zbrojnej o charakterze wojny czy zamieszek krajowych (vis armata). Za przypadek siły wyższej mogą być jednak uznane także akty władzy publicznej (vis imperia), jak też określone działania ludzkie wykazujące cechy przemożności np. zamachy terrorystyczne.

211 W przypadku aktów władzy publicznej, jako zdarzeń, które noszą cechy siły wyższej, obok immanentnie tkwiącej w nich przemożności natury prawnej (rozumianej jako niedopuszczalność przeciwstawienia się aktowi władzy), występuje cecha zewnętrzności w postaci działania państwa, jako szczególnego podmiotu prawa, będąc polityczną, a więc opartą na władzy formą organizacji narodu, spełnia ono przede wszystkim funkcje publiczne. Utrzymywanie bezpieczeństwa zewnętrznego i ładu wewnętrznego wymaga z jednej strony wchodzenia w publiczne stosunki międzynarodowe, a z drugiej ustanawiania i egzekwowania publicznych norm prawa wewnętrznego. Jest to sfera działania określona mianem imperium, charakteryzująca się przede wszystkim elementem władczości. Działając w ramach imperium, państwo czerpie upoważnienie do ingerencji w sferę praw jednostek, także praw majątkowych, w systemie prawa konstytucyjnego, ustaw o charakterze ustrojowym, ustaw zwykłych i norm wydanych na podstawie ich upoważnienia. Takie działania państwa mają charakter zewnętrzny w stosunku do obywatela. Rzecz w tym czy i kiedy takie akty władzy publicznej, określające władczo pozycję prawną danego podmiotu powodują, że uprawniony podmiot nie może dochodzić swych praw przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznania spraw danego rodzaju (art. 121 pkt 4 k.c.). W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego zasadnie wskazywano, że o sile wyższej powodującej zawieszenie biegu zasiedzenia własności nieruchomości można mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z niezależnym od właściciela, wywołanym uwarunkowaniami politycznymi, obiektywnym, o powszechnym zasięgu oddziaływania stanie niemożności skutecznego dochodzenia na drodze prawnej wydania nieruchomości. Jeśli bowiem podstawowym założeniem instytucji zasiedzenia jest utrata własności nieruchomości, o czym decyduje posiadanie samoistne innego podmiotu przez odpowiedni czas, to takie założenia implikują realną możliwość podejmowania przez właściciela, w okresie biegu zasiedzenia, działań zmierzających do odzyskania przedmiotu własności, przeciwdziałając tym samym utracie tej własności. Takiej realnej możliwości skutecznego dochodzenia wydania nieruchomości właściciel mógł być pozbawiony na skutek uwarunkowań o silnym zabarwieniu politycznym.

212 Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu Okręgowego nie można inaczej ocenić sytuacji, w której władza publiczna podejmowała szeroko zakrojone działania nacjonalizacyjne, w ramach których wydawano decyzje administracyjne, które nie mogły być poddane kontroli sądowej, a jednocześnie dotknięte były tak istotnymi uchybieniami, że stwierdzono ich nieważność po upływie kilkudziesięciu lat. W tych okolicznościach uzasadnione jest przyjęcie, że bieg zasiedzenia nie rozpoczął się, a rozpoczęty uległ zawieszeniu przez okres obowiązywania niezaskarżalnych do sądu decyzji władzy publicznej, wadliwie rozstrzygających o skutkach prawnych zdarzenia będącego podstawą roszczenia. To stanowisko należy odnieść także do tych sytuacji, w których objęcie nieruchomości we władanie przez Skarb Państwa nastąpiło bez jakiejkolwiek podstawy prawnej bądź na podstawie prawnej, która następnie upadła. Sąd Okręgowy w całości akceptuje pogląd Sądu Najwyższego w pełnym składzie, wyrażony w uchwale z 26 października 2007 r. w sprawie III CZP 30/07 (OSNC 2008/5/43), zgodnie z którym należy pamiętać, że przeszkoda uniemożliwiająca rozpoczęcie lub powodująca zawieszenie biegu zasiedzenia powinna mieć charakter obiektywny w tym znaczeniu, że chwilę jej powstania i ustania określają obiektywne okoliczności, niezależne od zachowania się osoby, którą przeszkoda dotknęła. W szczególności nie ma znaczenia dla oznaczenia chwili ustania przeszkody czas, w którym osoba ta podjęła stosowne działania. Istotne jest to, kiedy powszechne oddziaływanie przeszkody ustało i osoba ta mogła podjąć to działanie. Ocena w tym przedmiocie musi być pozostawiona sądowi orzekającemu w konkretnej sprawie. Dokonując tej oceny Sąd powinien mieć na względzie, że zastosowanie art. 121 pkt 4 k.c. w zw. z art. 175 k.c. w omawianych sytuacjach jest uzasadnione tylko w razie ustalenia, iż osoba uprawniona do skutecznego dochodzenia roszczenia o wydanie nieruchomości rzeczywiście była tej możliwości pozbawiona. Takie ustalenie nie może być dokonane wyłącznie na podstawie twierdzeń osoby uprawnionej. Konieczne jest wykazanie, że w ówczesnych warunkach ustrojowych i w stanie prawnym wówczas obowiązującym skuteczne dochodzenie roszczenia nie było możliwe, bądź ze względu na niedostępność środków prawnych, które pozwoliłyby podważyć wadliwe akty władzy publicznej, bądź ze względu na to, że powszechna praktyka stosowania obowiązujących wówczas przepisów - obiektywnie biorąc - nie stwarzała realnych szans uzyskania korzystnego dla uprawnionego rozstrzygnięcia. Jest to istotne, gdyż wykazanie tych okoliczności powinno zapobiec niebezpieczeństwu nadmiernej subiektywizacji w ujmowaniu stanu siły wyższej.

213 Sąd Najwyższy w uchwale Izby Cywilnej z dnia 26 października 2007 r., III CZP 30/07 wykluczył możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego, jako środka obrony przed zasiedzeniem dla osób, które w poprzednim okresie ustrojowym utraciły posiadanie na podstawie imperialnych aktów władzy publicznej, niemniej kwestii tej nie należało rozwijać wobec braku zarzutu obrazy art. 5 k.c. Rozważając natomiast szeroko możliwość zastosowania w takim wypadku instytucji zawieszenia biegu terminu zasiedzenia stwierdził, że w dotychczasowym orzecznictwie przyjmowano tę konstrukcję ze względu na istnienie stanu zrównanego ze stanem siły wyższej (stanem zawieszenia wymiaru sprawiedliwości) w sytuacji niezależnego od właściciela, wywołanego uwarunkowaniami politycznymi, obiektywnego, o powszechnym zasięgu oddziaływania stanu niemożności efektywnego dochodzenia na drodze prawnej zwrotu rzeczy, skutkiem którego było uniemożliwienie uprawnionemu dochodzenie roszczeń przed sądem lub innym organem. Podniósł, że skoro w kodeksie cywilnym zrezygnowano z konstrukcji "zawieszenia wymiaru sprawiedliwości", jako samodzielnie określonego stanu powodującego zawieszenie biegu przedawnienia, to należy przyjąć, iż takie zawieszenie jest uzasadnione wtedy, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może dochodzić roszczeń przed sądem lub innym organem. Zaistnienie stanu siły wyższej w omawianej sytuacji nie może więc być utożsamiane wyłącznie ze stanem niefunkcjonowania - z przyczyn obiektywnych - wymiaru sprawiedliwości. Chodzi tu o akty władzy publicznej, które mogą być uznane za zdarzenia oceniane w kategoriach siły wyższej. Nie można bowiem zaprzeczyć, że faktyczne pozbawienie obywatela prawa do sądu w sprawach majątkowych narusza minimalne wymagania, którym powinno odpowiadać państwo prawne. Rozważając, jakie muszą być spełnione przesłanki do przyjęcia stanowiska, że z przyczyn natury politycznej nastąpiło faktyczne pozbawienie danej osoby prawa do sądu, Sąd Najwyższy wskazał, iż dotyczyć to może nieruchomości zawładniętej przez państwo wskutek jego władczych działań. Innymi słowy, chodzi tu o niezależny od właściciela, wywołany uwarunkowaniami politycznymi, obiektywny, o powszechnym zasięgu oddziaływania stan niemożności skutecznego dochodzenia na drodze prawnej wydania nieruchomości. Takiej realnej możliwości skutecznego dochodzenia wydania nieruchomości właściciel mógł być pozbawiony na skutek uwarunkowań o silnym zabarwieniu politycznym. Tak ocenił sytuację, w której władza publiczna podejmowała szeroko zakrojone działania nacjonalizacyjne, w ramach których wydano decyzje administracyjne, które nie mogły być poddane kontroli sądowej, a jednocześnie dotknięte były tak istotnymi uchybieniami, że stwierdzono ich nieważność po upływie ponad 40 lat. Stwierdził, że w tych okolicznościach uzasadnione jest przyjęcie, iż bieg zasiedzenia nie rozpoczął się, a rozpoczęty uległ zawieszeniu przez okres obowiązywania niezaskarżalnych do sądu decyzji władzy publicznej, wadliwie rozstrzygających o skutkach prawnych zdarzenia będącego podstawą roszczenia. W omawianej uchwale Sąd Najwyższy wyraźnie jednak zastrzegł, że przeszkoda uniemożliwiająca rozpoczęcie lub powodująca zawieszenie biegu zasiedzenia powinna mieć charakter obiektywny w tym znaczeniu, iż chwilę jej powstania i ustania określają obiektywne okoliczności, niezależne od zachowania się osoby, którą przeszkoda dotknęła. Wskazał, że ocena w tym przedmiocie musi być pozostawiona sądowi orzekającemu w konkretnej sprawie.

214 Należy też przedstawić pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., II CSK 241/08 (OSNC-ZD 2010, nr A. poz. 2), w którym wskazano, że istnienie siły wyższej, jako przeszkody w dochodzeniu przez właściciela zwrotu nieruchomości bezprawnie zajętej przez Państwo w okresie działań nacjonalizacyjnych po drugiej wojnie światowej można przyjąć wtedy, gdy wykazane zostanie, iż właściciel ze względu na swoją indywidualną sytuację lub przynależność do określonej grupy społecznej nie mógł, obiektywnie rzecz oceniając, liczyć na skuteczność dochodzenia roszczeń przez czas istnienia PRL lub przez jakiś okres. Dla wykazania tej okoliczności nie wystarczy samo subiektywne przeświadczenie uprawnionego, że w tym okresie bezcelowe było podejmowanie jakichkolwiek tego rodzaju kroków.

215 Wskazać też należy, że w sprawie o zasiedzenie nieruchomości przez Skarb Państwa do biegu zasiedzenia nie stosuje się art. 175 w zw. z art. 124 § 4 k.c., gdy posiadanie samoistne nie pozostaje w związku z aktem nacjonalizacyjnym albo innym zdarzeniem władczym stanowiącym przeszkodę w wytoczeniu powództwa windykacyjnego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca.

216 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu Okręgowego przerwa biegu zasiedzenia spornej nieruchomości ze względu na siłę wyższą miała miejsce w okresie od daty wydania decyzji nacjonalizacyjnej tj. od dnia 30 sierpnia 1958 r. do dnia 19 sierpnia 1994 r. kiedy to Sąd wykreślił w rejestrze przedsiębiorców wpis dotyczący przymusowego zarządu nad spółką (...) i ujawnił w tym rejestrze nowe władze spółki, w tym zarząd uprawniony do jej reprezentacji.

217 Realną przeszkodą do podejmowania jakichkolwiek działań prawnych przez spółkę (...)” był bowiem brak organów spółki uprawnionych do jej reprezentacji. Trzeba bowiem wskazać, że zarządzeniem z dnia 9 listopada 1950 r. ustanowiono przymusowy zarząd państwowy nad firmą Zakłady (...) w W.. Podstawą prawną tej decyzji był dekret z 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Z art. 3 tego dekretu wynikało, że do każdego majątku, nad którym ustanowiony zostaje zarząd państwowy władza mianuje zarządcę państwowego. Z art. 3 wynikało zaś, że zarządca zarządza powierzonym mu majątkiem lub przedsiębiorstwem i jest wyłączenie upoważniony do wykonywania czynności prawnych dotyczących tego zarządu. Dekret z 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. RP Nr 21, poz. 67 ze zm.) został uchylony w art. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37 ze zm.). Nie oznacza to jednak, że z dniem wejścia w życie ustawy tj. z dniem 8 marca 1958 r. utraciły moc decyzje administracyjne wydane na podstawie uchylonego dekretu. Przejście z mocy prawa na własność państwa przedsiębiorstw pozostających w tym dniu pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu (art. 2 ustawy) nie jest bowiem równoznaczne z utratą mocy obowiązującej decyzji ustanawiającej taki zarząd. Przedmiotem przepisu art. 2 ustawy było jedynie uregulowanie stanu materialnoprawnego przedsiębiorstw przejętych uprzednio w przymusowy zarząd, nie zaś bytu prawnego decyzji o ustanowieniu zarządu przymusowego. Przyjęcie, że uchylenie aktu prawnego bez wyraźnego w tej mierze przepisu ustawowego skutkuje ex lege uchyleniem mocy obowiązującej decyzji wydanych na podstawie uchylonego aktu prawnego jest poglądem tyle dowolnym co ewidentnie sprzecznym z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawnego. Utrata mocy prawnej decyzji administracyjnych ex lege w wyniku uchylenia przepisów stanowiących podstawę prawną ich wydania wymaga, jako odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyraźnego uregulowania w ustawie uchylającej. Takiego przepisu ustawa z 1958 r. nie zawierała. Co ważne art. 9 ust. 2 ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym wskazywał, że podstawą ujawnienia w księgach wieczystych i rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych stanowiących składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa jest orzeczenie Ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność państwa. Przepis ten uprawniał zatem do ujawnienia nie tylko w księdze wieczystej, ale i w rejestrach handlowych takich jak rejestr przedsiębiorców przejścia na własność państwa przedsiębiorstwa. Potwierdza to tym samym, że z dniem wydania decyzji nacjonalizacyjnej tj. 30 sierpnia 1958 r. nie uchylono zarządu przymusowego nad spółką. Spółka nie mogła zatem podejmować żadnych czynności prawnych ani faktycznych dotyczących spornych nieruchomości. Następstwem ustanowienia decyzją z 9 listopada 1950 r. w oparciu o dekret z 16 lutego 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego zarządu nad przedsiębiorstwem (...) było włączenie tego przedsiębiorstwa w sferę gospodarki uspołecznionej. Wiązała się z tym utrata przez dotychczasowego właściciela możliwości korzystania ze składników wchodzącymi w skład tego przedsiębiorstw, uprawnienia do rozporządzania nimi, a także pobierania pożytków. Od czasu ustanowienia zarządcy przymusowego dotychczasowe władze spółki zostały zastąpione zarządcą przymusowym, wpisanym do rejestru handlowego. Bieg zasiedzenia z uwagi na siłę wyższą, czyli sytuację prawną uniemożliwiającą spółce podjęcie efektywnych działań obronnych zawieszony był do 19 sierpnia 1994 r. Wówczas w miejsce przymusowego zarządcy został wpisany do rejestru przedsiębiorców nowy zarząd spółki (...)

218 Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że w powyższym okresie spółka „(...) nie miała realnych możliwości dochodzenia swoich praw w związku z bezprawną nacjonalizacją jej mienia. „(...)jako dotychczasowy właściciel nieruchomości nie mogła wystąpić o ich zwrot albowiem zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia i pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. 1958, Nr 11 poz. 37), sprawy o zwrot przedsiębiorstw nie podlegały rozpoznaniu na drodze sądowej. Postępowanie sądowe ulegało umorzeniu z mocy prawa. W ocenie Sądu Okręgowego także inicjowanie postępowań administracyjnych w tym okresie nie odniosłoby spodziewanego skutku. „(...) do czasu ujawnienia zarządu w rejestrze przedsiębiorców i wykreślenia wpisu o zarządzie przymusowym nie miała realnych możliwości podejmowania działań prawnych zmierzających do odzyskania przedmiotu własności, przeciwdziałając tym samym utracie tej własności na skutek zasiedzenia przez Skarb Państwa. Od decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 9 listopada 1950 r., wskutek której doszło do ustanowienia zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem i ustanowienia zarządcy przymusowego z wpisem do rejestru przedsiębiorców, spółka przestała bowiem funkcjonować, a jej dotychczasowy zarząd został pozbawiony możliwości reprezentowania spółki i podejmowania jakichkolwiek czynności prawnych w jej imieniu. Spółka została tym samym pozbawiona możliwości wzruszenia decyzji z 1950 i 1958 r. i zmiany swej sytuacji prawnej. Truizmem jest zaś twierdzenie, że zarządca przymusowy miał wolę podejmowania jakichkolwiek czynności mających na celu wzruszenie powyższych decyzji i przywrócenie posiadania nieruchomości spółce. Biorąc pod uwagę okoliczności, w jakich zarządca został ustanowiony, jego rolę i uprawnienia nie jest prawdopodobne, aby z własnej inicjatywy wystąpił on o jego odwołanie i powołanie kuratora dla spółki w celu ustanowienia nienależnego zarządu spółki.

219 Wbrew twierdzeniom apelacji powyższej sytuacji nie zmieniło wejście w życie w dniu 1 września 1980 r. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i o zmianie kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.1980 Nr 4 poz.8), która zapewniła sądowo- administracyjną ochronę praw obywateli.

220 Istniały bowiem nadal przeszkody natury prawnej, by po powołaniu sądownictwa administracyjnego znacjonalizowane przedsiębiorstwo podjęło kroki zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nacjonalizacyjnej i poprzedzającej ją decyzji o objecie zarządem przymusowym przedsiębiorstwa „ (...)”. Na datę 1 września 1980 r. wpisanym w rejestrze przedsiębiorców reprezentantem spółki był nadal zarządca przymusowy, a spółka nie miała organów uprawionych do jej reprezentacji, stanowiąc tym samym spółkę co prawda istniejącą, ale pozbawioną faktycznie możliwości działania. Tym samym na moment wprowadzenia sądownictwa administracyjnego wskutek tego, że spółka nadal pozbawiona była organów uprawnionych do reprezentacji stan zawieszenia biegu terminu zasiedzenia nie przestał istnieć. Kwestią zasadniczą była przy tym procedura reaktywacji spółki i powołania jej nowych władz. W tym kontekście wskazać należy, że Zakłady (...)założone w 1805 roku w (...) S.A. w 1921 r. zostały przekształcone w spółkę akcyjną, która została zarejestrowana w Rejestrze Handlowym w dniu 20 stycznia 1922 r. pod numerem (...). Następnie rejestracja spółki została przeniesiona do rejestru oznaczonego numerem (...). W dalszym okresie oznaczenie rejestru spółki figurowało jako (...). Od 17 lipca 2002 roku spółka figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem (...). Od 1950 r. w rejestrze tym widniał zarząd przymusowy i osoba zarządcy przymusowego.

221 W kontekście aktywności spółki, jako właściciela, w podejmowaniu prób odzyskania nieruchomości i jej reaktywacji należy zwrócić uwagę, że 1 stycznia 1989 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, która przywróciła zasadę swobody działalności gospodarczej. Wcześniej bowiem, mimo, że w kodeksie cywilnym funkcjonowały przepisy o spółkach to z uwagi na realia polityczno-gospodarcze tego okresu reaktywacja spółki była niemożliwa i niecelowa. Dopiero wejście w życie ustawy o działalności gospodarczej dało sygnał przedsiębiorcom, że mogą prowadzić działalność gospodarczą bez narażenia się na represje ze strony władzy i dała tym samym realną możliwość podjęcia przez akcjonariuszy spółki działań zmierzających do jej reaktywacji. Tak też się stało, gdyż w dniu 9 listopada 1990 r. W. M. (3) złożyła wniosek do Ministra Rolnictwa o uchylenie zarządu przymusowego. Jak wynika z akt sprawy wniosek ten został rozpatrzony przez Ministerstwo Rolnictwa dopiero w pierwszym kwartale 1994 r. Czterokrotnie pismami z dnia 13 maja 1992 r., 6 stycznia 1993 r., 2 kwietnia 1993 r. i 30 listopada 1993 r. (k. 584-587) przedłużano bowiem termin rozpoznania wniosku. Wniosek ten okazał się jednak ostatecznie nieskuteczny, gdyż organ administracyjny powziął wątpliwości co do możliwości przypisania W. M. (3) przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Spółka ponowiła zatem wniosek pismem z dnia 22 sierpnia 1994 r.

222 Co ważne postanowieniem z dnia 30 marca 1994 r. Sąd Rejonowy dla (...). Warszawy w W. Wydział Gospodarczy ustanowił kuratora spółki w osobie A. K. w celu podejmowania czynności zmierzających do reaktywowania spółki i ujawnienia w rejestrze zarządu.

223 W dniu 27 maja 1994 r. odbyło się zaś zgromadzenie akcjonariuszy, które w tajnym głosowaniu wybrało pięcioosobowy zarząd spółki oraz pięcioosobową radę nadzorczą spółki. W dniu 19 sierpnia 1994 r. Sąd Rejonowy dla (...). Warszawy w W. Wydział Gospodarczy wykreślił wpis o przymusowym zarządzie i ujawnił w rejestrze przedsiębiorców nowy zarząd. Ten zaś złożył wniosek o stwierdzenie nieważności zarządzenia z dnia 9 listopada 1950 r. oraz o stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 30 sierpnia 1958 r. wskutek czego wydano decyzję z dnia 30 kwietnia 1996 r.

224 Nie bez znaczenia przy ocenie aktywności spółki - jako właściciela - w podejmowaniu prób odzyskania nieruchomości i jej reaktywacji jest również to, że w okresie PRL faktycznie nie istniała możliwość ustanowienia kuratora dla spółki prawa handlowego nie posiadającej organów. Mimo, że art. 42 k.c. obowiązywał od 1965 r. kiedy to wszedł w życie kodeks cywilny to realnie aż do początku lat 90-tych art. 42 k.c. był przepisem martwym i nie był stosowany. W okresie PRL nie było zatem faktycznej możliwości ustanowienia kuratora dla spółki, który podejmowałby dalsze czynności w celu jej reaktywacji. W dostępnych Sądowi Okręgowemu publikatorach aktów prawnych i orzeczeń sądowych tj. LEX i Legalis pierwsze orzeczenia sądów powszechnych i Sądu Najwyższego odnoszące się do tego przepisu pochodzą z lat 90-tych. Pierwszym z orzeczeniem Sądu Najwyższego poruszającym kwestię kuratora osoby prawnej ustanowionego w trybie art. 42 § 1 k.c. jest postanowienie Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 15 września 1992 r., I CRN 136/92.

225 O stanie równym zawieszeniu wymiaru sprawiedliwości można mówić zaś wówczas, gdy warunki ustrojowe i stan prawny nie tylko czynił niemożliwym dochodzenie roszczenia ze względu na niedostępność środków prawnych, ale również wówczas, gdy ze względu na powszechną praktykę stosowania obowiązujących przepisów nie było realnych szans uzyskania korzystnego dla uprawnionego rozstrzygnięcia. (por. postanowienie SN z dnia 18 maja 2017 r. III CSK 221-16)

226 Wobec zatem braku faktycznego stosowania art. 42 k.c. wobec spółek do lat 90-tych nie można uznać, że do tego czasu istniała efektywna możliwość powołania zarządu spółki „(...).

227 W ocenie Sądu Okręgowego uczestnik spółka „(...) wykazała zatem, że nie mogła po 1 września 1980 r. tj. od daty powołania Naczelnego Sądu Administracyjnego dochodzić swoich praw. Dopiero z dniem 19 sierpnia 1994 r. kiedy to wykreślono w rejestrze przedsiębiorców KRS wpis o przymusowym zarządzie i ujawniono nowy zarząd spółka odzyskała realne prawo i możliwość podejmowania jakichkolwiek czynności w celu odzyskania nieruchomości. Ta zatem data tj. 19 sierpnia 1994 r. jest początkiem ustania siły wyższej. Od tej daty spółka miała już organ uprawniony do reprezentacji ujawniony w rejestrze i tym samym uzyskała faktyczną i prawną możliwość podejmowania czynności, co zresztą czyniła.

228 Ponadto dzień 1 września 1980 r. nie może stanowić daty, w której ustała siła wyższa, gdyż decyzje z dnia 9 listopada 1950 r. oraz z dnia 30 sierpnia 1958 r. nie podlegały kontroli sądowej. Z dniem wejścia w życie ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego nie wszystkie decyzje administracyjne podlegały bowiem kontroli sądowej. Obowiązujący wówczas art. 196 § 2 k.p.a. (wg numeracji wynikającej z ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. art. 150 ( 2) § 1 k.p.a.) zawierał zamknięty katalog decyzji podlegających zaskarżeniu do NSA i nie było w nim spraw dotyczących ustanawiania zarządu przymusowego na podstawie dekretu z 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Dopiero z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego stan prawny w tym zakresie uległ zmianie. Tym samym efektywna możliwość doprowadzenia do wyeliminowania z obrotu prawnego zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 9 listopada 1950 r. nie była możliwa z datą wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. Z kolei decyzja nacjonalizująca nieruchomość mogła zostać wyeliminowania z obrotu prawnego dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji o objęciu przedsiębiorstwa spółki „(...) w zarząd państwowy.

229 Skoro zatem dzień 19 sierpnia 1994 r. należy uznać za datę rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa to mając na względzie, że z dniem 1 października 1990 r. uległy wydłużeniu terminy zasiedzenia (odpowiednio 20 lat dla dobrej wiary i 30 lat dla złej wiary) i przyjmując dobrą wiarę po stronie Skarbu Państwa termin zasiedzenia upłynąłby z dniem 19 sierpnia 2014 r.

230 Bieg tego terminu został jednak przerwany poprzez wniesienie przez spółkę „(...)” powództwa o ustalenie, że przysługuje jej własność nieruchomości objętych niniejszym wnioskiem, a w stosunku do Skarbu Państwa bieg tego terminu został przerwany z dniem 23 listopada 2003 r. kiedy to w sprawie powyższej wezwano Skarb Państwa do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.

231 Postępowanie w zakresie działki ewidencyjnej numer (...) o powierzchni 988 m kw. stanowiącej część działki nr (...) z obrębu (...) (obecnie działka nr (...)) zostało umorzone postanowieniem z 10 grudnia 2009 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt II C 1246/06, a w pozostałym zakresie powództwo oddalono (m.in. w odniesieniu do nieruchomości odpowiadającej aktualnym działkom nr (...)). Apelacja wniesiona przez „(...)” została oddalona wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r. Zasadnym zatem jest przyjęcie, że bieg terminu zasiedzenia działek nr (...) został przerwany wraz z wezwaniem Skarbu Państwa do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, zaś jego bieg rozpoczął się na nowo wraz z prawomocnym zakończeniem postępowania.

232 Niezasadny jest przy tym podniesiony w apelacji zarzut naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 175 k.c.

233 Wbrew zarzutom skarżącego bieg terminu zasiedzenia przez Skarb Państwa został bowiem przerwany na skutek wniesienia powództwa o ustalenie i wezwania w tym procesie do udziału Skarbu Państwa -mimo prawomocnego oddalenia powództwa.

234 Sąd Okręgowy podziela dominujący w piśmiennictwie i w judykaturze pogląd, że wniesienie powództwa windykacyjnego przez właściciela czy użytkownika wieczystego przerywa bieg zasiedzenia nieruchomości także wtedy, gdy powództwo to zostanie następnie prawomocnie oddalone. Zastrzec jedynie należy, że nie dotyczy to wypadku, gdy wytoczyła je osoba nieuprawniona. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2009 r. sygn. akt I CSK 99/09, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt I CSK 533/13)

235 Podkreślić jeszcze raz przy tym należy, że powództwo spółki „(...)” o ustalenie, że przysługuje jej prawo własności m.in. do nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie zostało prawomocnie oddalone wskutek przyjęcia, że Sąd braku interesu prawnego spółki w żądaniu ustalenia, gdyż na tamten moment spółka miała jeszcze możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji, co zresztą uczyniła składając w dniu 19 stycznia 2010 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30 sierpnia 1958 r.

236 Skoro zatem przerywa bieg zasiedzenia samo wniesienie merytorycznie rozpoznanego pozwu przez osobę legitymującą się do wytoczenia powództwa windykacyjnego i jednocześnie podmiot, przeciwko któremu biegnie zasiedzenie i skierowanego przeciwko posiadaczowi, to w ocenie Sądu Okręgowego jego oddalenie z powodu braku interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. nie może prowadzić do zastosowania art. 175 k.c. Tym samym wniesienie przez „(...)” powództwa o ustalenie, nawet jeżeli powództwo to zostało oddalone, przerwało bieg terminu zasiedzenia przez Skarb Państwa, który zaczął biec na nowo po prawomocnym rozstrzygnięciu tej sprawy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2011 r.

237 W konsekwencji wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie został zasadnie oddalony przez Sąd Rejonowy, a tym samym apelacja Skarbu Państwa Prezydenta (...). W., jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na mocy art. 385 k.p.c. o czym orzeczono w punkcie pierwszym postanowienia.

238 Na zakończenie należy odnieść się do wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku pod sygn. akt I ACa 1805/24 (w pierwszej instancji przez Sądem Okręgowym w Gdańsku pod sygn. akt I C 555/17), którego przedmiotem jest ustalenie czy spółka (...) została w sposób prawidłowo reaktywowana. W ocenie Sądu Okręgowego wniosek ten był niezasadny. Wskazać należy, że na datę wydawania orzeczenia przez tutejszy Sąd Okręgowy nie została prawomocnie rozstrzygnięta sprawa z powództwa Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. przeciwko (...)o ustalenie nieistnienia uchwał z dnia 27 maja 1994 r. tocząca się przed Sądem Okręgowym w Gdańsku pod sygn. akt I C 555/17. Z akt sprawy wynika, że wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2021 r. rozpoznającego apelację spółki od orzeczenia Sądu Okręgowego w Gdańsku został uchylony przez Sąd Najwyższy, a sprawa przekazana Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. (k. 5325). Z kolei, co kluczowe, Sąd Okręgowy jest związany prawomocnymi wpisami w rejestrze przedsiębiorców KRS dotyczącymi spółki „(...), a zatem nie ma podstaw do przyjęcia, że spółka nie ma zdolności sądowej czy sądowoadministracyjnej, co mogłoby podważać skuteczność jakichkolwiek podejmowanych przez spółkę czynności. Powyższe potwierdził zresztą Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 lutego 2024 r. (II CSKP 2161/22) uchylając wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2021 w sprawie I ACa 452/20 w punktach 2 i 3 i przekazując sprawę Sądowi Apelacyjnemu w tej części do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazał, że „dopóki spółka jest wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS dopóty ma osobowość prawną i zdolność prawną, a co za tym idzie zdolność sądową”. Także Sąd Apelacyjny w Warszawie, który rozpoznawał skargę na przewlekłość w niniejszej sprawie w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że kwestia stwierdzenia nieważności uchwał, na mocy których doszło do reaktywowania spółki, nie ma prejudycjalnego znaczenia dla rozpoznania tej sprawy, skoro spółka jest wpisana do KRS i ma ustanowione organy uprawnione do jej reprezentacji. Wobec powyższego Sąd Okręgowy nie widział podstaw do zawieszenia postępowania.

239 Koszty postępowania (punkty 2-4 postanowienia)

240 O kosztach postępowania w instancji odwoławczej orzeczono w punkcie drugim postanowienia, zasądzając od Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. na rzecz (...)w W. w W. Spółka Akcyjna z siedzibą w G. oraz (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. kwoty po 6250 zł zaś w stosunku do pozostałych uczestników stwierdzając, że ponoszą oni koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

241 Zasady orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego określone są w art. 520 k.p.c. i różnią się od zasad orzekania o kosztach procesu. Wynika to z faktu, że w wielu sprawach toczących się w postępowaniu nieprocesowym interesy uczestników są wspólne i trudno mówić o uczestnikach wygrywających lub przegrywających sprawę. W wielu też sprawach postępowanie wszczynane jest z urzędu w interesie publicznym lub w interesie wszystkich uczestników. W takich sytuacjach regułą jest rozstrzyganie o kosztach postępowania nieprocesowego w sposób określony w art. 520 § 1 k.p.c., a zatem przez stwierdzenie, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, wówczas brak podstaw do stosowania zasady przewidzianej w art. 520 § 1 k.p.c. i sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości (§ 2), a w razie sprzeczności interesów i oddalenie lub odrzucenia wniosku, sąd może nałożyć na uczestnika, którego wniosek został oddalony lub odrzucony obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika (§ 3). Ta ostatnia sytuacja nie różni się od typowych sytuacji występujących w procesie, gdzie sprzeczność interesów stron jest regułą i w zakresie orzekania o kosztach obowiązuje zasada odpowiedzialności za wynik procesu. Także w razie sprzeczności interesów uczestników postępowania nieprocesowego i oddalenia wniosku uzasadnione jest orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, a więc zgodnie z regułą określoną w art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c.

242 Nie ulega wątpliwości, że jedną ze spraw nieprocesowych, w których występuje sprzeczność interesów jest sprawa o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, jeżeli właściciel nieruchomości oponuje przeciwko wnioskowi. Jak stwierdził Sąd Najwyższy między innymi w orzeczeniach z dnia 3 grudnia 1959 r. 2 CR 859/58 (OSN 1961 r., nr 2, poz. 45) oraz z dnia 19 listopada 2010 r. III CZ 46/10 i III CZ 47/10 (niepubl.) w sprawach takich powstaje wyraźna kontradykcja co do oczekiwanego wyniku sprawy, gdyż wnioskodawca oczekuje uwzględnienia wniosku, a będący w opozycji uczestnik jego oddalenia. W razie oddalenia wniosku o zasiedzenie dochodzi do przegrania sprawy przez wnioskodawcę, co uzasadnia obciążenie go kosztami postępowania zgodnie z art. 520 § 3 k.p.c.

243 W rozpoznawanej sprawie taka właśnie sytuacja wystąpiła, gdyż Skarb Państwa Prezydent (...). W. przegrał sprawę o zasiedzenie w obu instancjach. Uczestnikami, którzy opanowali zaś przeciwko wnioskowi byli „(...) roku w W. z siedzibą w G. oraz(...) sp. z o.o. z siedzibą w W.. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego zgodnie z normą wyrażoną w art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c. było zatem uzasadnione.

244 Na koszty po stronie „(...) w W. Spółka Akcyjna z siedzibą w G. oraz (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyły się wynagrodzenia ich pełnomocników. Mając na względzie wartość przedmiotu zaskarżenia wskazaną przez Skarb Państwa Prezydent (...). W. w piśmie z dnia 7 lutego 2024 r. (10 029 960 zł) Sąd Okręgowy ustalił wysokość wynagrodzenia pełnomocników na kwoty po 6250 zł stosując przepisy § 5 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 9 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (25 000 zł x 50% x 50 % = 6250 zł)

245 W odniesieniu do pozostałych zaś uczestników postępowania, którzy złożyli wnioski o zasądzenie kosztów należało stwierdzić, że ponoszą oni koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie stosownie do art. 520 § 1 k.p.c. Uczestnicy tj. państwo G. pozostawili bowiem wniosek o zasiedzenie do uznania Sądu. Z kolei (...). W. mimo przyłączenia się do apelacji Skarbu Państwa Prezydenta (...). W. nie pozostawało w opozycji do stanowiska spółek „(...) i (...), gdyż wniosek (...). W. o zasiedzenie został prawomocnie oddalony postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 5 sierpnia 2016 r.

246 W punkcie trzecim postanowienia Sąd Okręgowy rozstrzygnął również o kosztach postępowania kasacyjnego, stosując art. 520 § 3 k.p.c. i obciążając nimi w całości Skarb Państwa Prezydenta (...). W.. Ostatecznie bowiem po ponownym rozpoznaniu sprawy apelacja Skarbu Państwa okazała się bezzasadna, a zatem Skarbu Państwa, jako przegrywający, winien zwrócić spółce „(...) koszty postępowania kasacyjnego. Na koszty w łącznej wysokości 4717 zł złożyły się kwota 2000 zł tytułem opłaty od skargi kasacyjnej oraz kwota 2700 zł stanowiąca wynagrodzenie pełnomocnika.

247 Biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia wskazaną w skardze kasacyjnej (1 350 000 zł) wysokość wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego spółkę „(...)” przez Sądem Najwyższym ustalono na podstawie § 5 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 21 (10 800 zł x 50% x 50% = 2700 zł).

248 W punkcie czwartym postanowienia orzeczono o kosztach nieuiszczonych dotąd przez strony w postaci wynagrodzenia biegłego w postępowaniu odwoławczym oraz kosztów ogłoszeń w prasie mając na względzie treść art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Sąd Okręgowy uznał, że z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek należy je przejąć na rachunek Skarbu Państwa. Opinia biegłego sporządzona w postępowaniu odwoławczym ostatecznie okazała się bowiem zbędna dla rozpoznania sprawy. Z kolei dokonanie ogłoszeń o toczącym się postępowaniu było w ocenie Sądu Okręgowego wskazane w myśl art. 609 § 2 zd. 2 k.p.c. z uwagi na wagę i doniosłość rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

249 Magdalena Daria Figura Joanna Dębkowska-Matwijów Aleksandra Koman-Rykowska