Art. 42

Pokaż w całym akcie

Art. 42 Kodeksu cywilnego
Art. 42.
§ 1. Jeżeli osoba prawna nie może być reprezentowana lub prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu albo brak w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania, sąd ustanawia dla niej kuratora. Kurator podlega nadzorowi sądu, który go ustanowił.
§ 2. Do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, o którym mowa w § 1, albo ustanowienia likwidatora kurator reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określonych w zaświadczeniu sądu.
§ 3. Kurator niezwłocznie podejmuje czynności zmierzające do powołania albo uzupełnienia składu organu osoby prawnej uprawnionego do jej reprezentowania, a w razie potrzeby do jej likwidacji.
§ 4. Pod rygorem nieważności kurator jest obowiązany uzyskać zezwolenie sądu rejestrowego na:
1) nabycie i zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz na dokonanie czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do czasowego korzystania;
2) nabycie i zbycie oraz obciążanie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości.

art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 42 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 5 grudnia 2014 r., III CZP 101/14

   …podatkowy wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej, którego uwzględnienie przez sąd polega na ustanowieniu kuratora na podstawie art. 42 § 1 k.c., którego zakres kompetencji określa jednak art. 42 § 2 k.c. Do czasu ustanowienia kuratora na tej podstawie prawnej postępowanie podatkowe…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 8 marca 2012 r., III CZP 95/11

   …takich sytuacjach ustawodawca przewiduje pewne rozwiązania o charakterze zastępczym lub zapobiegawczym. Jednym z nich jest regulacja zawarta w art. 42 k.c., a jej dopełnieniem w płaszczyźnie materialnoprawnej są przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego o kurateli i – na podstawie odesłania…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 18 lipca 2012 r., III CZP 40/12

   …wyrażoną w zagadnieniu prawnym przedstawionym do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 42 § 1 k.c., jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. Wątpliwość Sądu…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 13 marca 2015 r., III CZP 4/15

   …82 § 3, art. 84 § 2, art. 99, art. 102, art. 109 § 3, art. 125 § 2, art. 157, art. 182, art. 183 § 1 i art. 184 § 1 k.r.o. art. 16 § 2 i art. 42 § 1 k.c., art. 69, art. 143, art. 447 § 1 i 2, art. 454 § 1 i § 11, art. 454 § 2 i 3, art. 556 § 1, art. 666 § 1, art. 802, art. 818 § 1, art. 819 §…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 18 grudnia 2008 r., III CZP 86/08

   …więc odpowiednie zastosowanie te same przepisy prawa materialnego i procesowego, które obowiązują odnośnie do opieki i opiekunów. Zgodnie z art. 42 § 1 k.c., jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. W myśl art. 42 § 2…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 23 września 2010 r., III CZP 54/10

   …działania w jej imieniu, a tymczasem należało zlikwidować pozostały majątek spółki, w którym był budynek grożący zawaleniem. Sąd, na podstawie art. 42 k.c., ustanowił dla spółki kuratora, który podjął czynności zmierzające do powołania organów spółki, ale okazały się one nieskuteczne. Z powodu…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 7 maja 2004 r., III CK 249/03

   …Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przy rozpoznawaniu kasacji nie dotyczy stosowania art. 42 § 2 k.c., lecz jego wykładni. Skarżący nie zakwestionowali zapatrywania Sądu Okręgowego, że kurator uprawniony jest do zwykłych czynności organu…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 30 maja 2008 r., III CZP 40/08

   …Okręgowy zostało wadliwie zredagowane. Nie ulega wątpliwości, że zakres uprawnień kuratora ustanowionego przez sąd opiekuńczy na podstawie art. 42 § 1 k.c. jest inny niż kuratora „rejestrowego". Wynika to wyraźnie z treści przepisu art. 26 ukrs. Nie można też pomijać, że zakres kompetencji tego…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 23 listopada 2012 r., IV CSK 150/12

   …czynności procesowej. Analiza dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego kompetencji kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 § 1 k.c. pozwala przyjąć, że w tym zakresie ukształtowało się stanowisko, iż zakres kompetencji kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 k.c. jest…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 października 2015 r., II UK 346/14

    …nieobecnej (art. 184 k.r.op.) było wadliwe i zbędne. Nie wchodziło też w grę zwracanie się o ustanowienie kuratora przez sąd rejestrowy (art. 42 § 1 k.c. i art. 603 k.p.c.), który zresztą nie miałby w tym zakresie kompetencji, poza wynikającymi z upoważnień określonych w art. 42 § 2 k.c. lub 26…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 42 (357)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.