Art. 40

Pokaż w całym akcie

Art. 40 Kodeksu cywilnego
Art. 40.
§ 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa.
§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu Państwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za zobowiązania powstałe w okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia, a według cen z chwili zapłaty.
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych osób prawnych.

art. 40 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 40 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 7 października 2004 r., II PZP 11/04

   …pozostają zobowiązaniami Skarbu Państwa, za które ten odpowiada jak za zobowiązania własne według reguły wyrażonej w zdaniu pierwszym art. 40 § 1 k.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2002 r., III CZP 75/02, OSNC 2003 nr 10, poz. 134). Dokonując takiej wykładni Sąd Najwyższy…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 30 września 2009 r., V CSK 32/09

   …osób prawnych, jak i te, stanowiące odrębny podmiot prawa, nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte przez Skarb Państwa (art. 40 § 1 k.c.). Zasada wzajemnej nieodpowiedzialności Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych ulega modyfikacji w razie nieodpłatnego 5 przejęcia, na…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 3 lutego 2011 r., I CSK 259/10

   …przedsiębiorstwie państwowym, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej. Problem ten wiąże się z prawidłową wykładnią przede wszystkim art. 40 § 2 k.c. i art. 49 ust. 1 u.p.p. Artykuł 49 ust. 1 u.p.p. w obecnym brzmieniu nie daje podstaw do zastosowania art. 40 § 2 k.c. w zakresie zobowiązań…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 22 lutego 2006 r., III CSK 4/06

   …pozwane Komunalne Przedsiębiorstwo Produkcji Materiałów Budowlanych zostało zlikwidowane i wykreślone z rejestru; po drugie, zarzut naruszenia art. 40 k.c. i art. 49 ustawy z dnia 25.09.1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych uzasadnia się błędnym przyjęciem przez Sąd Apelacyjny odpowiedzialności…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 maja 2014 r., II CSK 52/14

   …Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona co do części sformułowanych w niej zarzutów. Zgodnie z wykładnią art. 40 § 2 k.c., utrwaloną w orzecznictwie Sądu Najwyższego, przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji, w których Skarb Państwa przejął mienie…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 sierpnia 2007 r., I CSK 181/07

   …przedsiębiorstwie państwowym, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej. Problem ten wiąże się z prawidłową wykładnią przede wszystkim art. 40 § 2 k.c. i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 25.09.1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że ten ostatni przepis…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 22 października 2003 r., II UK 123/03

   …państwowe występuje w obrocie we własnym imieniu i na własny rachunek (art. 47 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych). Zasadą, wyrażoną w art. 40 § 1 k.c., jest brak odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowiązania przedsiębiorstw państwowych, z wyjątkiem przewidzianym w art. 40 § 2 k.c.,…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 27 marca 2008 r., II CSK 556/07

   …z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (dalej - upp) w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 stycznia 2003 r. w zw. z art. 40 § 2 k.c. Odwołując się do tych przepisów stwierdził, że strona pozwana „przejęła" 4 nieruchomość w dniu 22 grudnia 2000 r. Wskazuje to, że to…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 maja 1995 r., I PRN 18/95

   …państwowych, gmina odpowiada za zobowiązania tego przedsiębiorstwa wynikające ze stosunku pracy do wysokości wartości przejętego mienia (art. 40 § 2 k.c. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 marca 2008 r., II CSK 591/07

    …W dotychczasowym orzecznictwie źródeł współodpowiedzialności Skarbu Państwa z tego tytułu poszukiwano w treści art. 80 ust. 1 p.w.r.a. albo art. 40 k.c. (zob. wymienioną wyżej uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2003 r. oraz wyrok z dnia 18 grudnia 2002 r. a także wyrok z dnia 7…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 40 (145)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.