Art. 189

Pokaż w całym akcie

Art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 189. Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 189 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 18 września 2013 r., III CZP 13/13

   …uchwały, istnieniem czasowych ograniczeń wytoczenia takiego powództwa, wreszcie ustawowym wyłączeniem możliwości posłużenia się powództwem z art. 189 k.p.c. Różnicy między obu powództwami przewidzianymi w art. 249 i art. 422 k.s.h. oraz w art. 252 k.s.h. i art. 425 k.s.h., niektórzy z tej grupy…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 1 marca 2007 r., III CZP 94/06

   …w niniejszej sprawie przyjął taką interpretację art. 252 § 1 k.s.h., zgodnie z którą została generalnie wyłączona dopuszczalność stosowania art. 189 k.p.c. w odniesieniu do powództw o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników. Sprzeciwił się zatem wyrażonemu w piśmiennictwie poglądowi…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 października 2015 r., III CZP 27/15

   …może on wystąpić tylko z roszczeniami o uchylenie uchwały (decyzji) o wykluczeniu ze stowarzyszenia albo o ustalenie istnienia członkostwa (art. 189 k.p.c.), o ochronę dóbr osobistych (art. 24 i 448 k.c.), a także o naprawienie szkody powstałej w rezultacie wykluczenia. Bezpodstawne wykluczenie…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 29 marca 2006 r., II PZP 14/05

   …k.p.c.). Brak związania organu rentowego wyrokiem sądu pracy ustalającym wypadek przy pracy sam w sobie nie wyklucza powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. o ustalenie wypadku przy pracy. W pytaniu prawnym Sąd Okręgowy niezasadnie zbyt duże znaczenie nadał tej części argumentacji prawnej zawartej…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 11 maja 1994 r., II PZP 1/94

   …sądu pracy; 2. W przypadku odpowiedzi negatywnej, czy przysługuje mu powództwo o ustalenie zdarzenia za wypadek przy pracy na podstawie art. 189 k.p.c.? " p o d j ą ł następującą uchwałę: Pracownikowi, który nie dochodzi roszczeń odszkodowawczych bądź rentowych na podstawie ustawy z dnia 12…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 5 lipca 1995 r., I PZP 56/94

   …przedstawienie zagadnienia prawnego na podstawie art. 391 § 1 k.p.c. jest uzasadnione. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Według art. 189 k.p.c. powództwo o ustalenie jest dopuszczalne wtedy, gdy powód żąda ustalenia prawa lub stosunku prawnego i gdy ma w takim ustaleniu interes…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 4 października 2013 r., I PZP 3/13

   …pracodawcę, że umowa o pracę rozwiązała się z upływem czasu, na jaki była zawarta, nauczyciel może żądać ustalenia istnienia stosunku pracy (art. 189 k.p.c.). Uzasadnienie Sąd Okręgowy w K. Wydział Pracy w związku z rozpoznawaniem sprawy z powództwa C. G. przeciwko Zespołowi Szkół…

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 stycznia 2022 r., III CZP 17/22

   …jest to niezbędne dla potrzeb rozstrzygnięcia zawisłej sprawy, w której chodzi wyłącznie o problem dopuszczalności wykorzystania powództwa z art. 189 k.p.c. dla ustalenia podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie akcjonariuszy, gdy wbrew zakazowi wyrażonemu w art. 89 ust. 1 pkt 1 w związku z art.…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 grudnia 2012 r., III CZP 84/12

   …karnego. W takich wypadkach uchwała może być na zasadach ogólnych kwestionowana bez ograniczeń czasowych w drodze powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.). Wyłączenie zastosowania sankcji nieważności przewidzianej w art. 58 § 1 k.c. przez regulacje szczególne zawarte w art. 252 § 1 i art. 425 §…

10. Sąd Najwyższy, uchwała z 3 listopada 1994 r., I PZP 45/94

    …w szczególnych warunkach będący przesłanką nabycia prawa do wspomnianego zasiłku. Powództwo o ustalenie uregulowane jest przepisem art. 189 k.p.c. Musi ono odpowiadać określonym warunkom, a mianowicie: 1) w drodze takiego powództwa można żądać tylko ustalenia istnienia lub nieistnienia…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 189 (19 344)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.