Art. 195

Pokaż w całym akcie

Art. 195 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 195.
§ 1. Jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła w wyznaczonym terminie osoby niebiorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora.
§ 2. Sąd wezwie osoby niezapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych. Osoby, których udział w sprawie w charakterze powodów jest konieczny, sąd zawiadomi o toczącym się procesie. Osoby te mogą w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia przystąpić do sprawy w charakterze powodów.

art. 195 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 195 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 lipca 2017 r., III CZP 31/17

   …ksiąg wieczystych oraz z charakteru, funkcji i znaczenia dokonywanych w nich wpisów. Ten rodzaj współuczestnictwa mieści się hipotezie art. 195 k.p.c., który nie ogranicza się do odesłania do art. 72 k.p.c., lecz mówi szerzej o łącznym, koniecznym udziale w sprawie. Z zastrzeżeniem możliwych…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 17 listopada 2010 r., I CSK 67/10

   …z urzędu w każdym stanie sprawy. Przepis ten nie obejmuje problematyki zmian podmiotowych w procesie, uregulowanych w art. 194 § 3 k.p.c. i art. 195 k.p.c., które określają samodzielnie obowiązki sądu pierwszej instancji w sytuacjach objętych ich hipotezami. Zgodnie 5 z art. 391 § 1 k.p.c.…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 października 2017 r., II CSK 790/16

   …procesowej - oddalił jego apelację od wyroku Sądu pierwszej instancji, którym Sąd ten oddalił powództwo, nie zastosowawszy uprzednio art. 195 § 1 k.p.c. Niezależnie od tego, czy uzna się, że należy odróżnić legitymację procesową jako przesłankę procesową od legitymacji materialnej jako…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 kwietnia 2006 r., III CSK 114/05

   …i swojej siostry T.S., Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że Sąd Rejonowy powinien wezwać do udziału w sprawie, w trybie określonym w art. 195 k.p.c., siostrę powoda. Nawiązując do przytoczonego wyżej poglądu Sądu Najwyższego, uznał, że współwłaściciele domagający się ujawnienia swego prawa…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 lipca 2015 r., I CSK 353/14

   …prawnego pojedynczo, w całości lub też w jakiejś możliwej do wyróżniania części. W judykaturze wyrażony został pogląd, że naruszenie art. 195 k.p.c. sąd odwoławczy bierze pod uwagę z urzędu w ramach badania naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, bowiem…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 6 lutego 2015 r., II CZ 103/14

   …przez stronę w formie zarzutu, a objętych obowiązkiem Sądu orzekającego uwzględniania ich z urzędu. Przypomnieć należy, że w myśl art. 195 § 1 k.p.c. jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 maja 2015 r., III CSK 305/14

   …to o tym, że zarzut naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c., jest bezzasadny. Zarzucając naruszenie art. 195 § 2 zd. 2 k.p.c. pozwana podnosi, że Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę mimo niewłaściwego ukształtowania podmiotowego procesu, gdyż w charakterze…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 14 listopada 2014 r., I CZ 69/14

   …od początku brak było legitymacji procesowej czynnej. W celu usunięcia tego braku do procesu powinien był wstąpić - w trybie przewidzianym w art. 195 k.p.c. - czwarty wspólnik powyższej spółki cywilnej: Wydawnictwo D.sp. z o.o. Jednak, jak słusznie stwierdził Sąd Okręgowy, w rozpoznawanej sprawie…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 czerwca 2005 r., III CK 699/04

   …stwierdzenia, iż o ile wszystkie te osoby nie występują w charakterze powodów, a zawiadomienie ich o toczącym się procesie stosownie do art. 195 § 2 k.p.c. nie spowodowało ich wstąpienia do sprawy po stronie powodowej, osoby te powinny zostać wezwane w charakterze pozwanych zgodnie z powołanym…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 28 marca 2018 r., V CSK 368/17

    …choć wniesiony nieskutecznie, ostatecznie się jednak utrzymał. Problem ten ma związek z zarzutem naruszenia art. 198 § 2 w związku z art. 195 § 1 k.p.c., bowiem dotyczy legitymacji procesowej. Nie budzi wątpliwości, że spółka cywilna nie ma zdolności sądowej. W obrocie prawnym, w tym w…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 195 (891)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.